Στο νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο, στις δυνατότητες ενίσχυσης της οικονομίας έναντι της ενεργειακής κρίσης, καθώς και στα χρηματοδοτικά εργαλεία που θα αξιοποιήσει η Ελλάδα τα επόμενα χρόνια, εστίασε ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, σε συνέντευξή του στην εκπομπή «Σ/Κ από τις 5» του ΕΡΤnews.
Ο κ. Παπαθανάσης τόνισε ότι οι διαπραγματεύσεις για το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένουν απαιτητικές, με τα κράτη-μέλη να διαφωνούν για το ύψος του προϋπολογισμού και τη διατήρηση των πόρων για την πολιτική συνοχής. Επεσήμανε ότι η δυνατότητα λήψης νέων μέτρων για την αντιμετώπιση της ακρίβειας εξαρτάται από τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες και τα διαθέσιμα περιθώρια της χώρας.
Επιπλέον, παρουσίασε τον σχεδιασμό για την επόμενη προγραμματική περίοδο, εστιάζοντας στο στεγαστικό πρόβλημα και στα νέα προγράμματα για την απόκτηση και την ανακαίνιση κατοικιών.
Παπαθανάσης: Διαπραγματεύσεις στην Ευρώπη για την ενεργειακή κρίση και την πολιτική συνοχής
Οι συζητήσεις για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό συνεχίζονται χωρίς συμφωνία, σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπουργό. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις των κρατών-μελών δυσχεραίνουν την επίτευξη κοινής θέσης, με ορισμένες χώρες να τάσσονται υπέρ της μείωσης των διαθέσιμων πόρων, ενώ η Ελλάδα επιδιώκει τη διατήρησή τους.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πολιτική συνοχής, η οποία συμβάλλει στην ενίσχυση των οικονομιών με λιγότερες δυνατότητες και στη μείωση των ανισοτήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο κ. Παπαθανάσης εκτίμησε ότι η διαπραγμάτευση θα συνεχιστεί και ενδέχεται να υπάρξει συμφωνία σε μεταγενέστερο στάδιο. Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη η Ελλάδα να αξιοποιεί τις διαθέσιμες δυνατότητες χρηματοδότησης, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα και η μελλοντική ικανότητα στήριξης της οικονομίας.
Νέα μέτρα για την ακρίβεια: Οι δημοσιονομικές προϋποθέσεις
Σχετικά με το ενδεχόμενο πρόσθετων παρεμβάσεων απέναντι στην ενεργειακή κρίση και την ακρίβεια, ο αναπληρωτής υπουργός διευκρίνισε ότι ένα δημοσιονομικό πλεόνασμα δεν σημαίνει αυτόματα ότι μπορεί να διατεθεί εξ ολοκλήρου για νέες δαπάνες. «Δεν σημαίνει ότι επειδή έχουμε ένα πλεόνασμα, μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε», ανέφερε, εξηγώντας την ανάγκη τήρησης συγκεκριμένων ορίων στις κρατικές δαπάνες.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να αξιοποιήσει τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια, συνεχίζοντας παράλληλα την προσπάθεια μείωσης των φορολογικών επιβαρύνσεων, χωρίς να δημιουργεί κινδύνους για τη μελλοντική πορεία της οικονομίας. Το συνολικό πακέτο των ήδη ανακοινωθέντων μέτρων ανέρχεται σε 2,2 δισ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 1 δισ. ευρώ αφορά παρεμβάσεις στον τομέα της ενέργειας.
Η αποτελεσματικότητα των μέτρων θα επανεκτιμηθεί μετά την αρχική εφαρμογή τους (15 ημέρες), προκειμένου να εξεταστεί η δυνατότητα για περαιτέρω στήριξη. Ο κ. Παπαθανάσης προειδοποίησε ότι η υπέρβαση των δημοσιονομικών ορίων μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους, περιορίζοντας τα περιθώρια για νέες παρεμβάσεις.
Απαντώντας στην κριτική της αντιπολίτευσης ότι τα αυξημένα κρατικά έσοδα συνδέονται με την ακρίβεια και την άνοδο των έμμεσων φόρων, υποστήριξε ότι οι δημοσιονομικές επιδόσεις επιτρέπουν τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης. Επισήμανε, δε, ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που έχουν ήδη ανακοινώσει παρεμβάσεις, ενώ σε άλλα κράτη εξετάζονται ή εφαρμόζονται πρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις.
Εθνικό πρόγραμμα 23 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2030
Σημαντικοί πόροι αναμένεται να είναι διαθέσιμοι για την ελληνική οικονομία και μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, σύμφωνα με τον Νίκο Παπαθανάση.
Το εθνικό πρόγραμμα για την περίοδο 2026-2030 ανέρχεται σε 23 δισ. ευρώ, έναντι 10 δισ. ευρώ για την πενταετία 2021-2025, σημειώνοντας αύξηση 13 δισ. ευρώ. Ο αναπληρωτής υπουργός ανέφερε ότι η Ελλάδα έχει υποβάλει αιτήματα για το σύνολο των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, στόχος που στο παρελθόν είχε αμφισβητηθεί.
Στις χρηματοδοτικές δυνατότητες των επόμενων ετών περιλαμβάνονται επίσης το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, με παρεμβάσεις για την υποστήριξη ευάλωτων πολιτών, και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού. Παράλληλα, συνεχίζεται η υλοποίηση του ΕΣΠΑ, από το οποίο, όπως ανέφερε, απομένουν προς απορρόφηση 19 δισ. ευρώ έως το 2030.
Για το Ταμείο Ανάκαμψης, ο κ. Παπαθανάσης έκανε αναφορά σε 18 δισ. ευρώ επιχορηγήσεων και επιπλέον 18 δισ. ευρώ δανείων. Εκτίμησε, επίσης, ότι το σύνολο των διαθέσιμων εθνικών και ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων θα ξεπεράσει τα 100 δισ. ευρώ έως το 2034.
Όσον αφορά το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο, εκτιμάται ότι η συμφωνία ενδέχεται να μην επιτευχθεί τον Δεκέμβριο, με την ολοκλήρωση της διαδικασίας να μετατίθεται στο δεύτερο εξάμηνο του 2027.
«Σπίτι μου 3»: Νέα ηλικιακά όρια και δάνεια έως 230.000 ευρώ
Στο στεγαστικό πρόβλημα και στις επικρίσεις ότι τα προγράμματα «Σπίτι μου» συμβάλλουν στην αύξηση των τιμών των ακινήτων, ο αναπληρωτής υπουργός απέρριψε τον ισχυρισμό ότι τα προγράμματα ευθύνονται για αύξηση της τάξης του 30%.
Υποστήριξε ότι οι αυξήσεις στις τιμές των κατοικιών είχαν ήδη διαμορφωθεί σε υψηλά επίπεδα πριν από την εφαρμογή των προγραμμάτων «Σπίτι μου 1» και «Σπίτι μου 2». Επικαλέστηκε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι αυξήσεις κινήθηκαν περίπου στο 6%-7% το 2023 και το 2024, ενώ για το 2025 και το 2026 αναμένονται χαμηλότερα επίπεδα.
Διευκρίνισε ότι δεν υποστηρίζει πως τα προγράμματα έχουν μειώσει τις τιμές, αλλά ότι, κατά την άποψή του, δεν τεκμηριώνεται πως ευθύνονται για την άνοδό τους.
Σύμφωνα με τον ίδιο, περίπου 24.000 νοικοκυριά απέκτησαν κατοικία μέσω των προγραμμάτων, ενώ σε πολλές περιπτώσεις οι μηνιαίες δόσεις των δανείων είναι χαμηλότερες από τα ενοίκια που κατέβαλλαν προηγουμένως οι δικαιούχοι.
Παράλληλα, παρουσίασε τα βασικά χαρακτηριστικά που αναμένεται να έχει το πρόγραμμα «Σπίτι μου 3»:
- Το ανώτατο ηλικιακό όριο των δικαιούχων θα φτάσει τα 55 έτη.
- Το ανώτατο όριο αξίας του ακινήτου θα αυξηθεί από τις 250.000 στις 400.000 ευρώ.
- Το μέγιστο ύψος του δανείου θα διαμορφωθεί στις 230.000 ευρώ.
Το νέο πρόγραμμα αναμένεται να δώσει τη δυνατότητα σε επιπλέον 15.000 πολίτες να αποκτήσουν κατοικία.
«Ανακαινίζω»: Πρόγραμμα για 14.000 κατοικίες
Στο πλαίσιο των παρεμβάσεων για τη στέγαση, ο κ. Παπαθανάσης προανήγγειλε επίσης το πρόγραμμα «Ανακαινίζω», το οποίο, σύμφωνα με τον ίδιο, θα αφορά 14.000 κατοικίες. Τόνισε ότι το στεγαστικό πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μία μόνο δράση, αλλά απαιτεί συνδυασμό πολιτικών που θα ενισχύουν το διαθέσιμο εισόδημα και θα διευκολύνουν την πρόσβαση των πολιτών σε κατοικία.
Η επέκταση των προγραμμάτων απόκτησης κατοικίας και οι παρεμβάσεις για την ανακαίνιση ακινήτων εντάσσονται, σύμφωνα με τον παρουσιαζόμενο σχεδιασμό, σε μια ευρύτερη προσπάθεια αντιμετώπισης των στεγαστικών αναγκών.
Κάθετος Διάδρομος: «Θα συνεχιστεί όπως είχε σχεδιαστεί»
Στην ενεργειακή στρατηγική της Ελλάδας και στον ρόλο της ως κόμβου μεταφοράς ενέργειας αναφέρθηκε ο αναπληρωτής υπουργός, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα έχει περάσει από την εισαγωγή στην εξαγωγή ενέργειας.
Ερωτηθείς εάν η αποχώρηση της Αμερικανίδας αξιωματούχου Κίμπερλι Γκίλφοϊλ θα μπορούσε να επηρεάσει τον σχεδιασμό για τον Κάθετο Διάδρομο, απάντησε ότι πρόκειται για εθνική στρατηγική, η οποία είχε ξεκινήσει πριν από την ανάληψη των καθηκόντων της. Εξήγησε ότι οι θεσμικές επαφές με τις άλλες χώρες συνεχίζονται και η αντικατάσταση της αξιωματούχου δεν αναμένεται να αλλάξει τον σχεδιασμό της Ελλάδας.
«Ο Κάθετος Διάδρομος θα συνεχιστεί όπως είχε σχεδιαστεί», δήλωσε, τονίζοντας ότι η χώρα θα εξακολουθήσει να επιδιώκει την ενίσχυση του ενεργειακού της ρόλου και τη διατήρηση χαμηλών τιμών ενέργειας για τους καταναλωτές.
