Ένα έμβασμα στον λογαριασμό του παιδιού. Μία μεγάλη κατάθεση για την αγορά σπιτιού. Μερικές χιλιάδες ευρώ για τις σπουδές. Ή ένα σημαντικό ποσό που περνά από έναν κοινό λογαριασμό. Ακόμη και μία μεταφορά μέσω IRIS σε συγγενικό ή φιλικό πρόσωπο. Όλα μπορεί να μοιάζουν… οικογενειακή υπόθεση, για την εφορία, όμως, δεν είναι πάντα έτσι. Το «χαρτζιλίκι», όταν τα ποσά είναι μεγάλα και η συναλλαγή δεν τεκμηριώνεται, ενδέχεται να αποκτήσει φορολογικό ενδιαφέρον ως δωρεά ή γονική παροχή. Και τότε η λεπτομέρεια κάνει τη διαφορά: άλλο το αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ και άλλο ο φόρος από το πρώτο ευρώ.
Διαβάστε: IRIS: Πότε οι μεταφορές χρημάτων φορολογούνται και πότε θεωρούνται δωρεά – Τι πρέπει να γράφετε στην αιτιολογία (Βίντεο)
Προϋποθέσεις. Το μεγάλο αφορολόγητο των 800.000 ευρώ αφορά δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας, δηλαδή -μεταξύ άλλων- παιδιά, εγγόνια, γονείς, συζύγους και μέρη συμφώνου συμβίωσης, όταν τηρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις και η μεταφορά πραγματοποιείται μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Το κρίσιμο, επομένως, είναι ότι δεν αρκεί να γίνει ένα τραπεζικό έμβασμα. Η γονική παροχή ή η δωρεά πρέπει να δηλωθεί στην ΑΑΔΕ και να μπορεί να αποδειχθεί η πραγματική συναλλαγή.
«Όχι μετρητά». Στη χρήση μετρητών βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες παγίδες. Αν ο γονέας παραδώσει στο παιδί ένα μεγάλο ποσό σε μετρητά, δεν ενεργοποιείται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ που συνδέεται με τη μεταφορά μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Στην περίπτωση χρηματικής δωρεάς ή γονικής παροχής προς πρόσωπο της Α΄ κατηγορίας, όταν δεν πληρούνται οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις, επιβάλλεται φόρος 10%. Με απλά λόγια: τα μετρητά μπορούν να μετατρέψουν μια συναλλαγή που θα μπορούσε να καλυφθεί από το αφορολόγητο σε φορολογητέα δωρεά.
Αδέλφια, ανίψια και… 20%. Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν ισχύει για όλους τους συγγενείς. Στη Β΄ κατηγορία υπάγονται -μεταξύ άλλων- τα αδέλφια, οι ανιψιοί, οι παππούδες και οι γιαγιάδες. Στις χρηματικές δωρεές προς πρόσωπα της κατηγορίας αυτής επιβάλλεται φόρος 20% από το πρώτο ευρώ. Για τη Γ΄ κατηγορία -δηλαδή τους λοιπούς συγγενείς και τους μη συγγενείς- ο φόρος στις χρηματικές δωρεές μπορεί να φτάσει το 40% από το πρώτο ευρώ. Άρα, πριν από οποιαδήποτε μεταφορά, το πρώτο ερώτημα δεν είναι μόνο «πόσα χρήματα θα στείλω», αλλά και «σε ποιον τα στέλνω».
Κοινοί λογαριασμοί. Ο κοινός τραπεζικός λογαριασμός δεν αποτελεί αυτόματα φορολογική ασπίδα. Όταν ένα σημαντικό ποσό μεταφέρεται σε λογαριασμό με περισσότερους δικαιούχους, μπορεί να εξεταστεί ποιος πραγματικά έδωσε τα χρήματα, ποιος τα έλαβε και -κυρίως- ποιος τελικά ωφελήθηκε από αυτά. Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι το θέμα, όταν γονική παροχή προς ένα παιδί καταλήγει να χρησιμοποιείται από τρίτο συνδικαιούχο. Τότε μπορεί να προκύψει διαφορετική φορολογική αντιμετώπιση.
Χωρίς τιμοκατάλογο. Οι μικρές και συνήθεις μεταφορές χρημάτων για καθημερινές ανάγκες, σπουδές, ενοίκιο ή έξοδα διαβίωσης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αποτελούν φορολογητέα δωρεά. Δεν υπάρχει, όμως, ένα συγκεκριμένο ποσό που ο νόμος χαρακτηρίζει γενικά ως «χαρτζιλίκι». Όταν οι μεταφορές γίνονται μεγάλες, συστηματικές ή δεν συμβαδίζουν με την οικονομική και πραγματική αιτία τους, το ζήτημα αλλάζει. Και τότε μπορεί να ζητηθούν αποδείξεις για την προέλευση και τον λόγο των χρημάτων.
Προέλευση. Η δεύτερη μεγάλη παγίδα κρύβεται στην ερώτηση «πού βρήκε τα λεφτά ο δωρητής». Ακόμη και όταν η γονική παροχή έχει δηλωθεί σωστά, ο γονέας πρέπει να είναι σε θέση να τεκμηριώσει την οικονομική του δυνατότητα, εφόσον αυτή ζητηθεί στο πλαίσιο ελέγχου. Εισοδήματα, αποταμιεύσεις, πώληση περιουσιακών στοιχείων και άλλα νόμιμα στοιχεία μπορούν να εξηγούν την προέλευση του ποσού. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν το παιδί χρησιμοποιεί τη γονική παροχή για αγορά ακινήτου ή άλλη μεγάλη δαπάνη. Η δήλωση και η απόδειξη της γονικής παροχής αποκτούν τότε ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς το ποσό μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη τεκμηρίου, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
«Check list». Προτού φύγει ένα σημαντικό ποσό από τον λογαριασμό, χρειάζονται τέσσερα πράγματα: σωστή αιτία, σωστή διαδικασία, τραπεζικό ίχνος και δικαιολογητικά. Η δήλωση της δωρεάς ή της γονικής παροχής πρέπει να γίνει σύμφωνα με τη διαδικασία της ΑΑΔΕ, ενώ όλα τα τραπεζικά παραστατικά πρέπει να διατηρηθούν. Παράλληλα, πρέπει να είναι ξεκάθαρο ποιος δίνει τα χρήματα, ποιος τα λαμβάνει και ποια είναι η σχέση τους. Για μεγάλα ποσά, ιδιαίτερα όταν υπάρχει αγορά ακινήτου, ο συντονισμός λογιστή, συμβολαιογράφου και τράπεζας πριν από τη συναλλαγή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός. Γιατί τελικά στην εφορία δεν μετρά μόνο πόσα χρήματα μετακινήθηκαν. Μετρά ποιος τα έδωσε, ποιος τα πήρε, γιατί τα πήρε, πώς μεταφέρθηκαν και αν όλα αυτά μπορούν να αποδειχθούν. Το οικογενειακό «χαρτζιλίκι» μπορεί να είναι απολύτως φυσιολογικό. Όταν όμως μιλάμε για δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ, η οικογενειακή διευκόλυνση χρειάζεται και φορολογική τάξη. Και τούτο επειδή ένα λάθος στον τρόπο μεταφοράς μπορεί να κοστίσει από 10% έως και 40% του ποσού.
Δημοσιεύθηκε στην «Απογευματινή».
