Ελεγκτικό Συνέδριο: Στο «μικροσκόπιο» ο τρόπος υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης για 440.000 συνταξιούχους – Η απόφαση την Τετάρτη, η αναμόρφωση το 2028

Η ουσιαστική αναµόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης (ΕΑΣ) μετατίθεται για το 2028. Αυτό θα συμβεί αφού την προσεχή Τετάρτη 4 Νοεµβρίου, η Ολοµέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου κρίνει τον τρόπο υπολογισµού των σηµερινών κρατήσεων που επηρεάζουν περίπου 440.000 συνταξιούχους, µειώνοντας σηµαντικά τις καθαρές τους αποδοχές.

Διαβάστε:
Επίδομα θέρμανσης: Αντίστροφη μέτρηση για τις αιτήσεις – Τα κριτήρια, τα ποσά της ενίσχυσης και οι ημερομηνίες πληρωμής

Το ανώτατο δηµοσιονοµικό δικαστήριο καλείται να αποφασίσει εάν ο ισχύων τρόπος υπολογισµού της ΕΑΣ, ο οποίος προβλέπει την εφαρμογή του συντελεστή παρακράτησης στο σύνολο της σύνταξης και όχι µόνο στο ποσό που υπερβαίνει το αντίστοιχο εισοδηµατικό όριο, είναι σύµφωνος µε τις συνταγµατικές αρχές. Μια πιθανή αλλαγή στον τρόπο υπολογισµού αναµένεται να αποφέρει αυξήσεις στις συντάξεις που κυµαίνονται από 30 έως και 100 ευρώ µηνιαίως. Ωστόσο, σύμφωνα µε νοµικούς κύκλους, ακόμα και αν η απόφαση εκδοθεί εντός του 2027, δεν αναµένεται άµεση πολιτική και νοµοθετική παρέµβαση. Εάν επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, οι όποιες αλλαγές προκύψουν θα τεθούν σε ισχύ πιθανότατα την 1η Ιανουαρίου 2028.

Γιατί έµεινε στο «συρτάρι»

Η µη αναµόρφωση της εισφοράς για το 2027 συνδέεται επίσης µε την απόφαση για ενίσχυση του µόνιµου ετήσιου επιδόµατος των συνταξιούχων. Αντί για παρέµβαση στο σύστηµα της ΕΑΣ, προκρίθηκε η αύξηση του συγκεκριµένου επιδόµατος από 300 σε 400 ευρώ, µε παράλληλη διεύρυνση των δικαιούχων. Συγκεκριµένα, καταργούνται τα εισοδηµατικά και περιουσιακά κριτήρια, ενώ διατηρούνται τα ηλικιακά. Έτσι, το επίδοµα θα αφορά πλέον όλους τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών, καθώς και δικαιούχους σύνταξης χηρείας άνω των 60 ετών, εφόσον πληρούν τις προβλεπόµενες προϋποθέσεις.

Αυτή η επιλογή ενισχύει το διαθέσιµο εισόδηµα µιας ευρύτερης οµάδας συνταξιούχων, ωστόσο δεν αντιµετωπίζει το πρόβληµα των κρατήσεων της ΕΑΣ. Πρόκειται για δύο διαφορετικές παρεµβάσεις: το επίδοµα αποτελεί ετήσια οικονοµική ενίσχυση, ενώ η αναµόρφωση της ΕΑΣ θα οδηγούσε σε µόνιµη µείωση της µηνιαίας παρακράτησης για όσους επωµίζονται σήµερα αυτή την επιβάρυνση. Οι µεγαλύτερες επιβαρύνσεις από το σηµερινό σύστηµα υπολογισµού της Εισφοράς Αλληλεγγύης εντοπίζονται σε δύο συγκεκριµένες κατηγορίες συνταξιούχων, για τις οποίες η ΕΑΣ αποτελεί µια σηµαντική απώλεια εισοδήµατος σε ετήσια βάση, και όχι απλώς µια µικρή πρόσθετη κράτηση:

1. Συνταξιούχοι µε αποδοχές από 1.784 έως 2.080 ευρώ. Σε αυτή την κατηγορία, η µετάβαση από το πρώτο στο δεύτερο κλιµάκιο συνεπάγεται διπλασιασµό του συντελεστή εισφοράς, από 3% σε 6%. Λόγω του ότι το ποσοστό εφαρµόζεται στο σύνολο της σύνταξης και όχι µόνο στο ποσό που υπερβαίνει το όριο των 1.783 ευρώ, η παρακράτηση αυξάνεται δυσανάλογα όταν ο συνταξιούχος περάσει στο επόµενο κλιµάκιο.
2. Συνταξιούχοι µε υψηλές συντάξεις και πολλαπλές κύριες συντάξεις. Αυτή η κατηγορία περιλαµβάνει περίπου 10.000 συνταξιούχους µε υψηλές µεικτές αποδοχές άνω των 2.200 ευρώ ή µε άθροισµα κύριων συντάξεων που ξεπερνά τις 3.500 ευρώ. Οι µηνιαίες κρατήσεις µπορούν να ξεκινούν από περίπου 220 ευρώ και να φθάνουν σε επίπεδα αντίστοιχα µε µια ολόκληρη κατώτατη σύνταξη (500 ή 600 ευρώ).

Υπό κρίση

Το κεντρικό ερώτηµα που θα εξετάσει η Ολοµέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν αφορά την αναγκαιότητα διατήρησης της ΕΑΣ ως εισφορά αλληλεγγύης, αλλά την νοµιµότητα και συνταγµατική ανεκτικότητα του τρόπου υπολογισµού της σήµερα. Συγκεκριµένα, το δικαστήριο καλείται να κρίνει εάν η εισφορά πρέπει να επιβάλλεται µόνο στη διαφορά που προκύπτει πάνω από το εκάστοτε όριο σύνταξης και όχι στο σύνολο των µεικτών αποδοχών.

• Για παράδειγµα, ένας συνταξιούχος µε µεικτή σύνταξη 2.000 ευρώ υπάγεται σήµερα στο κλιµάκιο του 6%, µε µηνιαία κράτηση 120 ευρώ. Εάν η εισφορά επιβαλλόταν µόνο στο ποσό που υπερβαίνει τα 1.468 ευρώ, η κράτηση θα περιοριζόταν περίπου στα 32 ευρώ. Η διαφορά αυτή, των 88 ευρώ µηνιαίως, καταδεικνύει την επιβάρυνση που προκαλεί ο σηµερινός τρόπος υπολογισµού.
• Για παράδειγµα, ένας συνταξιούχος µε µεικτή σύνταξη 2.000 ευρώ υπάγεται σήµερα στο κλιµάκιο του 6%. Έτσι, η µηνιαία κράτηση ανέρχεται σε 120 ευρώ. Εάν η εισφορά επιβαλλόταν µόνο στο ποσό που υπερβαίνει τα 1.468 ευρώ, η κράτηση θα περιοριζόταν περίπου στα 32 ευρώ. Η διαφορά είναι ενδεικτική της επιβάρυνσης που προκαλεί ο σηµερινός τρόπος υπολογισµού, καθώς στη δεύτερη περίπτωση θα είχε όφελος 88 ευρώ τον µήνα.

∆ιπλή επιβάρυνση

Ένα επιπλέον ζήτηµα που θίγεται από τις οργανώσεις των συνταξιούχων αφορά τη σωρευτική επιβάρυνση που προκαλεί η ΕΑΣ σε συνδυασµό µε τις υπόλοιπες κρατήσεις. Η εισφορά παρακρατείται από το µεικτό ποσό της σύνταξης, στη συνέχεια υπολογίζεται η εισφορά υγειονοµικής περίθαλψης 6%, και ακολούθως ακολουθεί η φορολόγηση του εισοδήµατος. Το ζήτηµα, λοιπόν, δεν αφορά µόνο το ύψος της ΕΑΣ, αλλά τη συνολική επίδραση που έχουν οι διαδοχικές κρατήσεις στο τελικό ποσό που φτάνει στον συνταξιούχο.

Η ΕΑΣ, µαζί µε πόρους από άλλες πηγές, χρηµατοδοτεί το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), γνωστό ως «κουµπαρά» του ασφαλιστικού συστήµατος. Μέχρι το τέλος του 2026, τα αποθεµατικά του ΑΚΑΓΕ ξεπερνούσαν τα 23 δισ. ευρώ. Αυτά τα κεφάλαια προορίζονται για µελλοντική χρήση, όταν οι επιπτώσεις της δηµογραφικής γήρανσης θα επιβαρύνουν ακόµη περισσότερο το ασφαλιστικό σύστηµα, διασφαλίζοντας έτσι τη δυνατότητα καταβολής των συντάξεων. Κατά συνέπεια, η µοναδική αλλαγή που δροµολογείται για την 1η Ιανουαρίου 2027 είναι η τιµαριθµοποίηση των εισοδηµατικών ορίων κατά 2,8%, ποσοστό που αντιστοιχεί στην προβλεπόµενη αύξηση των συντάξεων.

∆ηµοσιεύθηκε στην εφηµερίδα ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ