Η Ελλάδα και η Αίγυπτος ενισχύουν τη διπλωματική τους συνεργασία, προχωρώντας σε μια καθοριστική κίνηση που αποτελεί άμεση απάντηση στην επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Οι δύο χώρες αποφάσισαν να επεκτείνουν τη διμερή συμφωνία του 2020, η οποία αφορούσε τη μερική οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). Η στρατηγική αυτή βούληση επισφραγίστηκε κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας μεταξύ του Έλληνα Υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, και του Αιγύπτιου ομολόγου του, Μπαντρ Αμπτελάτι.
Διαβάστε: Μπούμερανγκ για Ερντογάν & Λιβύη το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο – Αντί να απομονώσουν την Ελλάδα, έφεραν πιο κοντά Αθήνα & Κάιρο και ξεπαγώνουν τη συμφωνία του 2020 για την ΑΟΖ
Κίνηση-ματ Ελλάδας και Αιγύπτου έναντι της Τουρκίας για επέκταση της συμφωνίας ΑΟΖ: Πώς θα ακυρωθεί στην πράξη το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Βασιζόμενοι στη μακρόχρονη στρατηγική σχέση τους, οι δύο υπουργοί δεσμεύτηκαν να προασπίσουν από κοινού τα γεωστρατηγικά συμφέροντα Ελλάδας και Αιγύπτου απέναντι σε μια συμφωνία μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας, την οποία χαρακτηρίζουν ως «παράνομη, άκυρη και ανυπόστατη». Ο απώτερος στόχος της νέας ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας είναι η ουσιαστική ακύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, καθώς οι νέες θαλάσσιες ζώνες που θα οριοθετηθούν θα επικαλύπτουν άμεσα τις περιοχές που αυθαίρετα έχουν ορίσει η Τουρκία και η Λιβύη.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Διεθνούς Πολιτικής, Αντώνη Κλάψη, αυτή η πρωτοβουλία αποτελεί μια εξαιρετικά ενδεδειγμένη και ισχυρή διπλωματική απάντηση από ελληνικής πλευράς. Όπως εξηγεί, «είναι μία καλή απάντηση που μπορεί να δώσει η ελληνική πλευρά. Δηλαδή να γίνει επέκταση της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας σε όλο το νότιο μέτωπο της Κρήτης, δηλαδή εκτός των ορίων του Αιγαίου Πελάγους εκεί που είναι Λιβυκό, για να δείξουμε και την αποφασιστικότητά μας και ότι εμπράκτως το αμφισβητούμε το τουρκολυβικό μνημόνιο». Ο κ. Κλάψης τονίζει ότι η νέα οριοθέτηση της Ελλάδας με την Αίγυπτο θα εφάπτεται και θα επικαλύπτει, όπως και το προηγούμενο με το τουρκολυβικό μνημόνιο. «Δηλαδή θα λέει ότι κομμάτια τα οποία έχουν δοθεί στη Λιβύη ή στην Τουρκία –μεταξύ τους τα έχουν συμφωνήσει, δηλαδή, όχι με εμάς– πλέον εμείς τα λέμε και εμπράκτως ότι δεν ανήκουν στη δικαιοδοσία ούτε της Λιβύης ούτε της Τουρκίας, αλλά ανήκουν στη δικαιοδοσία της Ελλάδας και της Αιγύπτου, ανάλογα τώρα με την περίπτωση».
Η επέκταση της χάραξης πέραν του 28ου μεσημβρινού, η οποία αναμένεται να περιλάβει την ευρύτερη θαλάσσια περιοχή του Καστελλόριζου, προσδίδει ιδιαίτερη κομβική γεωπολιτική διάσταση. Όπως υπογραμμίζει ο κ. Κλάψης, «το ζήτημα του Καστελλόριζου υπήρξε επίμαχο στο παρελθόν, καθώς στη συμφωνία του 2020 η οριοθέτηση είχε σταματήσει μέχρι τα μέσα της Ρόδου λόγω των επιφυλάξεων που διατηρούσε η αιγυπτιακή πλευρά. Η απόφαση για μετακίνηση της χάραξης ανατολικότερα περιλαμβάνει αναπόφευκτα το Καστελλόριζο, γεγονός που σημαίνει ότι ένα άλλο σημαντικό κράτος της περιοχής, όπως η Αίγυπτος, θα αναγνωρίσει επίσημα ότι το Καστελλόριζο διαθέτει πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες, εξέλιξη που κρίνεται ως εξαιρετικά ουσιαστική για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα».
Οι διαβουλεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών αναμένεται να ξεκινήσουν άμεσα, καθώς η οριοθέτηση της νέας ΑΟΖ κρίνεται ότι δεν επιδέχεται μακροπρόθεσμες καθυστερήσεις αλλά απαιτεί άμεσες ενέργειες. Σταθερή βάση για τις διαπραγματεύσεις αποτελεί η ρητή πολιτική βούληση και των δύο χωρών για πλήρη εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS). Η στάση της Αιγύπτου έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, δεδομένου ότι είναι το μεγαλύτερο αραβικό κράτος στην περιοχή με ειδικά συμφέροντα στη Λιβύη. Η τουρκολιβυκή συμφωνία θίγει άμεσα τα αιγυπτιακά συμφέροντα, καθώς το Κάιρο επιθυμεί να αποτρέψει τη μετατροπή της Λιβύης σε τουρκικό προτεκτοράτο, κάτι που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει την Αίγυπτο.
Αυτή η διπλωματική κίνηση εντάσσεται στις ευρύτερες προσπάθειες της Αθήνας να επιβληθούν συγκεκριμένες συνέπειες σε Λιβύη και Τουρκία για τις ενέργειές τους εκτός του πλαισίου της διεθνούς νομιμότητας. Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική διπλωματία σχεδιάζει περαιτέρω πρωτοβουλίες, όπως τη διεκδίκηση περιορισμού των ευρωπαϊκών κονδυλίων που κατευθύνονται προς τη Λιβύη, καθώς και τη σύνδεση αυτών των παράνομων ενεργειών με την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας.
