Ο λόγος του Κυριάκου Μητσοτάκη ξεχώρισε στην εκδήλωση στη μνήμη του οραματιστή οικονομολόγου Μίνωα Ζομπανάκη, που έγινε στα Χανιά το Σάββατο 10 Οκτωβρίου, ωστόσο μεγάλη σημασία είχαν και τα λόγια του Γκίκα Χαρδούβελη. Μιλώντας για τον άτυπο σύμβουλο τόσο του Κωνσταντίνου Καραμανλή όσο και του Ανδρέα Παπανδρέου, την 100ή επέτειο από τη γέννηση του οποίου τίμησε ο φιλολογικός σύλλογος «Χρυσόστομος», ο πρόεδρος του ΔΣ της Εθνικής Τράπεζας είπε πως πρόκειται για μια σπουδαία φυσιογνωμία παγκοσμίως για το χρηματοπιστωτικό σύστημα. «Δεν είναι υπερβολή. Δημιουργώντας την αγορά των κοινοπρακτικών δανείων ο Μίνως Ζομπανάκης συνέβαλε καθοριστικά στη μετατροπή του Λονδίνου σε ένα από τα σημαντικότερα χρηματοπιστωτικά κέντρα του κόσμου, σε παγκόσμιο κέντρο της διεθνούς τραπεζικής» τόνισε ο Γκίκας Χαρδούβελης, για τον Μίνωα Ζομπανάκη, τον Έλληνα τραπεζίτη που ξεκίνησε από τις Καλύβες των Χανίων και άφησε το αποτύπωμά του στην παγκόσμια οικονομική ιστορία.
Διαβάστε: Μητσοτάκης για τον Μίνωα Ζομπανάκη από τα Χανιά: “Αντιλαμβανόταν την οικονομία ως ένα πεδίο δράσης για καλύτερη ζωή των πολλών – Άφησε μία σφραγίδα στην παγκόσμια οικονομία”
Γκίκας Χαρδούβελης: Η “μεγαλοφυής” λύση του Ζομπανάκη
Ο Γκίκας Χαρδούβελης, που μίλησε στην εκδήλωση μαζί με τον πρωθυπουργό και το γιατρό Ηλία Γαβριλάκη, ο οποίος έγραψε, ως φίλος του σπουδαίου οικονομολόγου το βιβλίο «Μίνως Ζομπανάκης», ανέλαβε να εξηγήσει πώς ο Μίνως Ζομπανάκης έλυσε έναν απίθανα δύσκολο γρίφο στα τέλη της δεκαετίας του ’60.
Συγκεκριμένα είπε: «Βρισκόμαστε στα τέλη της δεκαετίας του ’60 όπου υπάρχει πρόβλημα διοχέτευσης χρημάτων στους δανειολήπτες επειδή οι τράπεζες δίσταζαν να δανείσουν για πέντε ή επτά χρόνια όταν οι ίδιες χρηματοδοτούνταν με καταθέσεις λίγων μηνών αλλά και επειδή τα ποσά που απαιτούνταν από τα μεγάλα έργα ήταν τεράστια και καμία τράπεζα δεν ήθελε να αναλάβει μόνη της τόσο μεγάλο πιστωτικό κίνδυνο. Εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγαλοφυϊα της λύσης που έδωσε ο Κρητικός από τις Καλύβες Χανίων» εξήγησε ο κ. Χαρδούβελης και συνέχισε: «Ο Ζομπανάκης σκέφτηκε αυτό που κανείς ως τότε δεν είχε σκεφτεί. Αν μία τράπεζα δεν μπορεί να χορηγήσει μόνη της ένα μεγάλο δάνειο, τότε μπορούν να συνεργαστούν πολλές τράπεζες μαζί, ώστε αντί να αναλαμβάνει τον κίνδυνο μία, να τον αναλαμβάνουν μαζί δέκα, είκοσι ή τριάντα. Και το επιτόκιο να μην είναι σταθερό όπως ήταν μέχρι τότε, αλλά να μεταβάλλεται και να συνδέεται με το πραγματικό κόστος άντλησης κεφαλαίων των τραπεζών που συμμετείχαν στη χρηματοδότηση».
Ο κ. Χαρδούβελης εξήγησε ότι η λογική του κυμαινόμενου επιτοκίου με βάση το χρηματοδοτικό κόστος των τραπεζών επικράτησε διεθνώς, αποτέλεσε τον πρόδρομο του LIBΟR, που καθιερώθηκε ως κυρίαρχο διεθνές επιτόκιο αναφοράς για τις επόμενες δεκαετίες. «Με την ιδέα του, ο Ζομπανάκης συνέβαλε στο να δημιουργηθεί μία ολόκληρη νέα αγορά. Η αγορά των κοινοπρακτικών δανείων σε δολάρια ΗΠΑ, η οποία βρέθηκε σύντομα να ανταγωνίζεται την αναπτυσσόμενη αγορά των ευρωομολόγων» ανέφερε ο κ. Χαρδούβελης χαρακτηριστικά, ενώ απέδωσε στον Ζομπανάκη και τη δυνατότητα των δανειοληπτών να μπορούν να εξοφλούν πρόωρα χωρίς ποινή, δικαίωμα που ως τότε δεν υπήρχε.
“Δημιουργός και διορατικός παρατηρητής”
«Η καινοτομία του Ζομπανάκη δεν δημιούργησε απλώς μία νέα αγορά. Υποχρέωσε όλες τις αγορές να γίνουν καλύτερες» σημείωσε ο πρόεδρος του ΔΣ της Εθνικής Τράπεζας, ο οποίος ανέδειξε και την άλλη πλευρά του Μίνου Ζομπανάκη. «Ο Ζομπανάκης δεν ήταν μόνο δημιουργός. Ήταν και διορατικός παρατηρητής» είπε, αποδίδοντας στον Κρητικό τραπεζίτη ότι αντιλήφθηκε νωρίς ότι η υπερβολική επιτυχία της αγοράς κρύβει κινδύνους. «Το 1976, όταν οι περισσότεροι πανηγύριζαν την ανάπτυξη της αγοράς, εκείνος προειδοποιούσε για την έκθεση του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος σε χώρες που δεν μπορούσαν να εξυπηρετήσουν το εξωτερικό τους χρέος. Το 1982 ήρθε η κρίση του Μεξικού και ακολούθησε η κρίση χρέους της Λατινικής Αμερικής» εξήγησε. Αλλά και σε αυτή την περίπτωση δεν έμεινε απλός παρατηρητής αλλά κατέθεσε τις προτάσεις του για την επίλυση του προβλήματος. Το «Σχέδιο Ζομπανάκη» (The Zombanakis Plan), όπως ονομάστηκε από το περιοδικό The Economist, δημοσιεύτηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους της Λατινικής Αμερικής τον Απρίλιο του 1983. Η πρόταση αυτή βασιζόταν σε έναν καινοτόμο, συντεταγμένο μηχανισμό αναδιάρθρωσης, μοιράζοντας την ευθύνη και το όφελος ανάμεσα σε δανειολήπτες και πιστωτές. Μάλιστα, στην επίσημη ιστορία του, το ΔΝΤ ξεχώρισε το «Σχέδιο Ζομπανάκη» ως ένα υποδειγματικό παράδειγμα ιδιωτικής πρωτοβουλίας για την ελάφρυνση του χρέους. Ο κ. Χαρδούβελης στάθηκε ιδιαίτερα στον ουμανισμό του Μίνου Ζομπανάκη, στην προσφορά του στην Ελλάδα σε περιόδους κρίσης μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και τη βοήθεια που προσέφερε σε άλλες χώρες του κόσμου που αντιμετώπισαν οιοκονομικά προβλήματα όπως η Ιαπωνία, το Ιράν, η Σαουδική Αραβία και άλλες.
«Ο Ζομπανάκης δεν ήταν άνθρωπος του κατεστημένου. Ξεκίνησε από χαμηλά και ακριβώς για αυτό έβλεπε πράγματα που άλλοι δεν έβλεπαν. Ανήκει σε αυτή τη μικρή κατηγορία των ανθρώπων που αλλάζουν τον τρόπο που λειτουργεί ο κόσμος. Για αυτό τον θυμόμαστε και θα συνεχίσουμε να τον θυμόμαστε» κατέληξε ο κ. Χαρδούβελης.
