Στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ο Όλυμπος ως Μικτό Αγαθό
Τα Υπουργεία Πολιτισμού και Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξέφρασαν την έντονη ικανοποίησή τους για την ομόφωνη απόφαση της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO να εντάξει την «Ευρύτερη Περιοχή του Ολύμπου» στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Η απόφαση αυτή λήφθηκε κατά την 48η Σύνοδο της Επιτροπής, η οποία πραγματοποιήθηκε στην πόλη Busan της Νότιας Κορέας, από τις 19 Ιουλίου.
Η ένταξη του μυθικού βουνού στον συγκεκριμένο Κατάλογο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διεθνείς διακρίσεις στον τομέα της προστασίας της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς. Αναγνωρίζει την Εξέχουσα Οικουμενική Αξία του Ολύμπου, τοποθετώντας τον ανάμεσα στα πλέον εμβληματικά μνημεία παγκοσμίως, τα οποία χρήζουν ειδικής προστασίας και μέριμνας για το όφελος της Ανθρωπότητας.
Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, τόνισε: «Η εγγραφή του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO επιβεβαιώνει τη διαχρονική δέσμευση της Ελλάδας στην προστασία, ανάδειξη και βιώσιμη διαχείριση της πολιτιστικής και φυσικής μας κληρονομιάς, σύμφωνα με τις αρχές της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Ενισχύει τη διεθνή προβολή ενός τόπου που αποτελεί διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού, της φύσης και της οικουμενικής κληρονομιάς, αναδεικνύοντας την κοινή ευθύνη της διεθνούς κοινότητας για τη διαφύλαξή του. Η εγγραφή συμπυκνώνει, με μοναδικό τρόπο, την αδιάρρηκτη ενότητα της πολιτιστικής και της φυσικής μας κληρονομιάς. Ο Όλυμπος, το βουνό που μέσα από τα ομηρικά έπη και την αρχαία ελληνική γραμματεία, ταξίδεψε την ελληνική μυθολογία και τον ελληνικό πολιτισμό σε ολόκληρο τον κόσμο, παραμένει το αιώνιο σύμβολο της κατοικίας των Ολυμπίων Θεών. Οι χαρακτηρισμοί του Ολύμπου στα έργα του Ομήρου –«πολύπτυχος», «μακρός», «νιφόεις», «πολυδειράς»– αποτέλεσαν την αφετηρία αυτής της διαχρονικής έμπνευσης. Η εικόνα του Ολύμπου, όπως αποτυπώθηκε από την ποιητική ιδιοφυΐα του Ομήρου, παραμένει αναλλοίωτη μέχρι σήμερα, προκαλώντας το ίδιο συναίσθημα θαυμασμού και σεβασμού στον σύγχρονο επισκέπτη. Θερμές ευχαριστίες προς τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στην UNESCO Γιώργο Κουμουτσάκο, προς τα στελέχη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του ΟΦΥΠΕΚΑ, της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πιερίας του Υπουργείου Πολιτισμού. Η επιστημονική τους κατάρτιση, αφοσίωση και άριστη συνεργασία οδήγησαν στην επίτευξη του κοινού στόχου.»
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, δήλωσε: «Το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας αποτελεί ζωντανό και αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας, της ιστορίας και του πολιτισμού μας. Ο Όλυμπος, ανακηρυγμένος πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας το 1938, αποτελεί καταφύγιο για σπάνια αρπακτικά και φιλοξενεί το 28% των φυτικών ομάδων της χώρας, με 27 είδη που φύονται μόνο εδώ. Από τον Όλυμπο, ένα παγκόσμιο σύμβολο που συνδέει τον αρχαίο μύθο με το περιβαλλοντικό μέλλον της πατρίδας μας, μέχρι τα νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα, αποδεικνύουμε ότι η προστασία της φύσης και της βιοποικιλότητας αποτελεί σταθερή εθνική προτεραιότητα. Με την ίδρυση και την ενίσχυση του ΟΦΥΠΕΚΑ, θέσαμε τις βάσεις για μια σύγχρονη και ολοκληρωμένη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών. Η συστηματική συνεργασία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του Υπουργείου Πολιτισμού και του ΟΦΥΠΕΚΑ, κατάρτισε τον πλήρη φάκελο της υποψηφιότητας του Ολύμπου, ολοκληρώνοντας μια προσπάθεια που ξεκίνησε το 2014. Το αμέσως επόμενο διάστημα, υλοποιούμε στον Όλυμπο παρεμβάσεις ύψους άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ, με στόχο την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την αειφόρο ανάπτυξη. Ευχαριστώ θερμά τη Δρα Διονυσία Χατζηλάκου, διευθύντρια του ΟΦΥΠΕΚΑ, την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, και τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στην UNESCO, Γιώργο Κουμουτσάκο, για τη συμβολή τους σε αυτή τη μεγάλη εθνική επιτυχία.»
Η επιτυχής ένταξη του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ως Μικτό Αγαθό, είναι αποτέλεσμα της στενής συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Ο φάκελος υποψηφιότητας, που καταρτίστηκε από τον Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. και τη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού, αξιοποίησε την τεχνογνωσία και των δύο φορέων. Η επιτυχία αυτή αναδεικνύει τη δυναμική της διατομεακής συνεργασίας, η οποία, σε συνδυασμό με τη συμβολή των αρμόδιων υπηρεσιών, της επιστημονικής κοινότητας, της τοπικής αυτοδιοίκησης και των εμπλεκόμενων φορέων, οδήγησε στην τεκμηρίωση ενός ιδιαίτερα σύνθετου φακέλου, ανταποκρινόμενου στις υψηλές απαιτήσεις της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς.
Η εγγραφή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Όλυμπος εντάσσεται στον Κατάλογο ως μικτό αγαθό, κατηγορία που προϋποθέτει ταυτόχρονη τεκμηρίωση πολιτιστικών και φυσικών αξιών. Οι μικτές εγγραφές αποτελούν μικρό ποσοστό του συνόλου, και η Ελλάδα, με τρία πλέον μικτά αγαθά (μετά τα Μετέωρα και το Άγιο Όρος), και συνολικά 21 εγγραφές, ενισχύει σημαντικά τη διεθνή της παρουσία.
Η μοναδική φυσική αξία του Ολύμπου, ως τόπου εξαιρετικής σημασίας για τη βιοποικιλότητα, αναγνωρίζεται πλέον επίσημα. Με υψόμετρο 2.918 μ., μεγάλη υψομετρική διακύμανση, έντονο ανάγλυφο και τοπογραφική απομόνωση, φιλοξενεί 1.983 taxa, δηλαδή πάνω από το 25% της Ελληνικής χλωρίδας, με υψηλή συγκέντρωση στενοενδημικών ειδών, καθιστώντας τον «κιβωτό» της βιοποικιλότητας. Παράλληλα, φιλοξενεί πλούσια πανίδα, συμπεριλαμβανομένων σπάνιων ειδών όπως η καφέ αρκούδα και ο μεγαλύτερος ελληνικός υποπληθυσμός αγριόγιδου.
Ο Όλυμπος, το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας, διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού και της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, ως η μυθική κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων Θεών, κατέχει κεντρική θέση στην κοσμοαντίληψη των αρχαίων Ελλήνων. Η επίδρασή του, μέσα από τα Ομηρικά Έπη, τη Θεογονία του Ησιόδου και τη μεταγενέστερη γραμματεία, υπερέβη τα όρια του αρχαίου κόσμου και συνεχίζει να εμπνέει τη λογοτεχνία, τις τέχνες, τη φιλοσοφία, τις επιστήμες και τη σύγχρονη παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία. Η αρχαιολογική περιοχή του Δίου, στους πρόποδες του βουνού, συμπληρώνει οργανικά το εξαιρετικό πολιτιστικό και φυσικό τοπίο του.
Ομόφωνη Απόφαση
Με μια ομόφωνη απόφαση, η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO αναγνώρισε τον Όλυμπο ως φυσικό και πολιτιστικό αγαθό, εξαίρετης Οικουμενικής Αξίας για την ανθρωπότητα. Η απόφαση αυτή, που αποτελεί μια πολύ σημαντική διάκριση για την χώρα μας, ελήφθη στην πόλη Μπουσαν της Κορέας, κατά την 48η Σύνοδο της Επιτροπής.
Η απόφαση αυτή, ιστορικής σημασίας για την Ελλάδα, επετεύχθη μετά από μεγάλες προσπάθειες της ελληνικής αντιπροσωπείας, παρά τις αρχικές επισημάνσεις από την επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τεχνικές ελλείψεις στην πρόταση. Η ελληνική αντιπροσωπεία, αποτελούμενη από εμπειρογνώμονες των Υπουργείων Πολιτισμού και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς και του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.), με επικεφαλής τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της χώρας μας στην UNESCO, Γιώργο Κουμουτσάκο, είχε εντατικές επαφές με όλες τις αντιπροσωπείες στη Νότια Κορέα, οδηγώντας σε αυτό το θετικό ομόφωνο αποτέλεσμα.
Η προσπάθεια της ελληνικής αντιπροσωπείας είχε ξεκινήσει εβδομάδες νωρίτερα, με τον κ. Κουμουτσάκο να πραγματοποιεί επαφές με πολλές αντιπροσωπείες χωρών, ώστε να καταστεί δυνατή η λήψη αυτής της κρίσιμης απόφασης.
H ανάρτηση της UNESCO στο X: https://x.com/UNESCO/status/2081273968213033366
Η UNESCO αναφέρει για τον Όλυμπο: «Ο Όλυμπος βρίσκεται στη βόρεια Ελλάδα και είναι το υψηλότερο βουνό της χώρας. Το μικροκλίμα του, το οποίο προκύπτει από την εγγύτητά του στη θάλασσα και την απότομη υψομετρική του διαφορά, δημιουργεί μια αξιοσημείωτη ποικιλομορφία στο ανάγλυφο, το κλίμα και τη βλάστηση. Σε αυτό το τοπίο, οι αρχαίοι Έλληνες τοποθέτησαν την κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων Θεών, με κυρίαρχο τον Δία, καθώς και των Μουσών και των Χαρίτων. Μέσα από τα έργα του Ησιόδου και του Ομήρου, ο Όλυμπος κατέστη κεντρικό σημείο αναφοράς της ελληνικής μυθολογίας σε ολόκληρο τον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο, καθιστώντας τον διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού.»
