Η καθιέρωση της Ελλάδας ως πρωταρχικής πύλης εισόδου του αμερικανικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά δεν είναι απλώς ένα ακόμη ενεργειακό σχέδιο, αλλά μια στρατηγική επιλογή με σημαντικές γεωπολιτικές συνέπειες. Ο Κάθετος Διάδρομος αναδιατάσσει τις ισορροπίες στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, ενισχύοντας την προσπάθεια απεξάρτησης από τη Ρωσία και μειώνοντας ταυτόχρονα την επιρροή της Τουρκίας. Πίσω από τις συμφωνίες που έχουν ήδη συναφθεί, με την υπογραφή της Atlantic SEE LNG Trade, βρίσκεται μια σειρά από πολιτικές αποφάσεις, διπλωματικές κινήσεις και επιχειρηματικές πρωτοβουλίες που τοποθετούν την Ελλάδα σε προνομιακή θέση ως εταίρο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Διαβάστε: Ιγνατίου: Ο Ρούμπιο ξεκαθάρισε τη στάση των ΗΠΑ για Κάθετο Διάδρομο και διασύνδεση Κρήτης και Κύπρου (Βίντεο)
Η Σημασία του Κάθετου Διαδρόμου
Το διακύβευμα, ωστόσο, ξεπερνά την επιτυχία μεμονωμένων συμφωνιών ή τη συμβολή συγκεκριμένων προσώπων. Αφορά την ικανότητα της χώρας να εδραιώσει μια νέα, ισχυρότερη θέση στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη. Το κεντρικό μήνυμα είναι πως ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί εθνική υπόθεση, υπερβαίνοντας άτομα και επιχειρηματικά συμφέροντα. Η στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης είναι η αξιοποίηση των ελληνικών υποδομών (αγωγοί και τερματικά LNG) ως αφετηρίας για την τροφοδοσία μιας αγοράς τουλάχιστον 100 εκατομμυρίων ανθρώπων σε χώρες της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων. Αυτό προσφέρει μια αξιόπιστη εναλλακτική λύση στο ρωσικό αέριο, ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια και αναβαθμίζοντας τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας.
Η Ελλάδα επιλέγει, αυτή τη στιγμή, να αξιοποιήσει τις υφιστάμενες υποδομές για τη μεταφορά αμερικανικού LNG μέσω εμπορικών συμφωνιών. Η αμερικανική πλευρά θέτει ως προϋπόθεση την υπογραφή μακροπρόθεσμων συμβολαίων προμήθειας αμερικανικού LNG, με στόχο την εδραίωση της θέσης της στην ευρύτερη περιοχή μακροπρόθεσμα, καθώς είναι δεδομένο ότι, κάποια στιγμή (αν και όχι στο άμεσο μέλλον), το ρωσικό αέριο θα επανέλθει στην αγορά.
Επιχειρηματική Ευκαιρία
Στο πλαίσιο αυτό, η Atlantic SEE LNG, κοινοπραξία της AKTOR και της κρατικής ΔΕΠΑ Εμπορίας, ανέλαβε κεντρικό ρόλο στην εμπορική ανάπτυξη του εγχειρήματος, συνδυάζοντας την ιδιωτική πρωτοβουλία με τη συμμετοχή του Δημοσίου. Αναγνωρίζοντας μια σημαντική επιχειρηματική ευκαιρία, τόσο εν όψει της σταδιακής κατάργησης της χρήσης ρωσικού αερίου, όσο και ως εθνική ευκαιρία για την Ελλάδα να αναβαθμιστεί στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης, η Atlantic SEE LNG προχώρησε στην ενεργοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, υπογράφοντας συμφωνία μακροχρόνιας προμήθειας LNG με την αμερικανική Venture Global. Η εταιρεία ανέλαβε το βάρος του πρώτου 20ετούς συμβολαίου, το οποίο προβλέπει ετήσια προμήθεια 1 εκατομμυρίου τόνων LNG, και έχει ήδη εξασφαλίσει την πώληση αυτών των ποσοτήτων μέσω δεσμευτικών συμφωνιών με τη Βοσνία και την Αλβανία.
Ωστόσο, προκαλεί έκπληξη η έλλειψη στήριξης προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη σύναψη επιπλέον μακροχρόνιων συμφωνιών για αμερικανικό LNG, δεδομένου ότι τέτοιες συμφωνίες αποτελούν δικλείδα ασφαλείας έναντι των κινδύνων για τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης. Στη σημερινή συγκυρία, όπου η σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας και η κατάσταση στη Μέση Ανατολή έχουν εκτοξεύσει τις τιμές του φυσικού αερίου, εγείρεται ο κίνδυνος ελλείψεων τον επερχόμενο βαρύ χειμώνα, όπως παραδέχθηκε πρόσφατα και η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η διορατικότητα της Atlantic SEE LNG, κατά την υπογραφή της συμφωνίας με τη Venture Global, αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι πρόσφατα μακροχρόνιες συμβάσεις με την ίδια εταιρεία υπέγραψαν η China Gas, η QatarEnergy και η ConocoPhillips.
Τρεις παγκόσμιοι κολοσσοί από την Κίνα, το Κατάρ και τις ΗΠΑ (η τελευταία μάλιστα ανταγωνίζεται την Venture Global!) διέγνωσαν εγκαίρως τις δυσκολίες εξασφάλισης αμερικανικού LNG για τη διεθνή αγορά μακροπρόθεσμα, κάτι που οι Ευρωπαίοι φαίνεται να αδυνατούν να αντιληφθούν.
Είναι κρίσιμο να γίνει κατανοητό ότι η «καρδιά» του Κάθετου Διαδρόμου δεν είναι τόσο οι υφιστάμενες υποδομές (που δεν ανήκουν στις εταιρείες εμπορίας αερίου και η χρήση τους είναι ελεύθερη για όλους), όσο κυρίως οι εμπορικές συμφωνίες που διασφαλίζουν τη χρήση τους. Η επιλογή της Ελλάδας από τις ΗΠΑ ως πύλη εισόδου για το αμερικανικό LNG στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη είναι καίριας σημασίας, με την Atlantic SEE LNG να αποτελεί τον φορέα που δημιουργήθηκε για να υπηρετήσει αυτή την κοινή στρατηγική επιλογή ΗΠΑ-Ελλάδας.
Η Άρνηση της Τουρκίας
Η σημασία της επιλογής της Ελλάδας από τις ΗΠΑ για την υλοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου επιβεβαιώθηκε και από τις δηλώσεις του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος τόνισε ότι «η Αμερική και η κυβέρνηση, αλλά και οι εταιρείες, επέλεξαν αυτό να το κάνουν μέσω της Ελλάδας. Θα μπορούσαν να το κάνουν και μέσω άλλης χώρας», υπονοώντας ότι το έργο θα μπορούσε να είχε υλοποιηθεί στην Τουρκία.
Όπως υπενθυμίζουν πηγές με άριστη γνώση των γεγονότων, δεν είναι τυχαίο ότι η τάση για τον Κάθετο Διάδρομο άρχισε να ενισχύεται τον Σεπτέμβριο του 2025, μετά τη συνάντηση του τότε Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, με τον Τούρκο ομόλογό του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Κατά τη συνάντηση αυτή, ο Τραμπ ζήτησε από τον Ερντογάν να δεσμευθεί ότι δεν θα μεταφέρει ρωσικό αέριο μέσω τουρκικών υποδομών, αίτημα που ο Ερντογάν απέρριψε.
Την ίδια περίοδο (Σεπτέμβριο 2025), ο Νταγκ Μπέργκαμ, υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ και επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας (ο οποίος υπαγόταν απευθείας στον Τραμπ και χάραζε την ενεργειακή πολιτική των ΗΠΑ), επισκέφθηκε την Ελλάδα και την εγκατάσταση LNG της Ρεβυθούσας. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, κατά τη διάρκεια αυτής της συνάντησης «κλειδώθηκε» ουσιαστικά η υλοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου.
Στη συνέχεια, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, σε συνεχή επικοινωνία με τον Μπέργκαμ και τον υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, συμφώνησε με την αμερικανική πλευρά να τεθεί ο Κάθετος Διάδρομος στο επίκεντρο της Συνόδου της Διατλαντικής Ενεργειακής Συνεργασίας (Partnership for Transatlantic Energy Cooperation – P-TEC) που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 7 Νοεμβρίου 2025, στο Ζάππειο.
Εκεί, μεταξύ άλλων, υπογράφηκε η ιστορική 20ετής συμφωνία μεταξύ Atlantic SEE LNG Trade και Venture Global. Η χρονική αλληλουχία αυτών των γεγονότων υποδεικνύει τους πραγματικούς αρχιτέκτονες του Κάθετου Διαδρόμου από την πλευρά των ΗΠΑ, που δεν είναι άλλοι από τους κ. Μπέργκαμ και Ράιτ. Η πρώην πρέσβης των ΗΠΑ, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, έφτασε στην Ελλάδα την 1η Νοεμβρίου 2025, όταν τα πράγματα είχαν ήδη δρομολογηθεί, και από τότε υπηρέτησε με συνέπεια τον κεντρικό σχεδιασμό της κυβέρνησης των ΗΠΑ κατά τη θητεία της.
Το Αποτύπωμα
Η επιλογή της Ελλάδας ως πύλης εισόδου για το αμερικανικό LNG στην Ευρώπη αποτελεί εθνική υπόθεση και ενισχύει σημαντικά το γεωπολιτικό αποτύπωμα της χώρας, ένα σημείο στο οποίο συμφωνούν σχεδόν όλα τα κοινοβουλευτικά κόμματα. Αξιοσημείωτη είναι η πρόσφατη εκτίμηση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ, Γιάννη Μανιάτη, ο οποίος ανέφερε ότι ο Κάθετος Διάδρομος ανέτρεψε τους σχεδιασμούς της Τουρκίας.
Το ίδιο μπορεί να υποστηριχθεί και για τη Ρωσία, η οποία θα υποστεί σημαντικές απώλειες. Θα χάσει όχι μόνο πωλήσεις τουλάχιστον 20 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων αερίου ετησίως, αλλά και ένα ισχυρό εργαλείο πολιτικής επιρροής σε χώρες που μέχρι σήμερα εξαρτώνται ενεργειακά από το Κρεμλίνο και την Gazprom. Ισχυρή στήριξη στον Κάθετο Διάδρομο παρείχε, εξάλλου, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ελλάδα και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ και σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου, Μάρκο Ρούμπιο.
Αυτή η εξέλιξη ενδέχεται να πλήττει συμφέροντα άλλων κρατών, που πιθανώς επιθυμούσαν να διαδραματίσουν τον ρόλο της αφετηρίας του Κάθετου Διαδρόμου και τώρα αναζητούν τρόπους υπονόμευσης των συμφωνιών ή ακύρωσης του έργου. Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν εξαιρετικά δυσμενής για τα συμφέροντα της Ελλάδας και πρέπει, προφανώς, να αποτραπεί πάση θυσία…
Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά
