Λίγες ημέρες πριν από τη λήξη της προθεσμίας στις 11 Σεπτεμβρίου, οι αιτήσεις για την εξαγορά καταπατημένων εκτάσεων παραμένουν απογοητευτικά περιορισμένες. Η κρατική ρύθμιση, που περιλαμβάνει σημαντικές εκπτώσεις και άτοκες δόσεις, φαίνεται πως δεν έχει καταφέρει να κινητοποιήσει αποτελεσματικά τους ενδιαφερόμενους ιδιώτες.
Περιορισμένη Ανταπόκριση στη Ρύθμιση Εξαγοράς
Αν και το πλαίσιο που έχει τεθεί για την εξαγορά καταπατημένων εκτάσεων προβλέπει ιδιαίτερα ελκυστικές διευκολύνσεις, η εικόνα που διαμορφώνεται μέχρι σήμερα δείχνει εξαιρετικά χαμηλή συμμετοχή. Οι ιδιώτες δεν έχουν ανταποκριθεί στον βαθμό που αναμενόταν στο μέτρο, παρά το γεγονός ότι προσφέρονται εκπτώσεις που φτάνουν έως και το 80% του συνολικού τιμήματος, καθώς και τη δυνατότητα αποπληρωμής σε έως και 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις.
Η προθεσμία για την υποβολή των αιτήσεων μέσω της ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας λήγει την 11η Σεπτεμβρίου, ωστόσο το ενδιαφέρον παραμένει σε χαμηλά επίπεδα. Έχουν κατατεθεί περίπου 12.000 αιτήσεις εξαγοράς, αριθμός που αποτελεί ένα μικρό κλάσμα του συνόλου των σχεδόν 90.000 καταπατημένων εκτάσεων.
Ανάλυση των Δεδομένων
Από την έναρξη της διαδικασίας στα τέλη Σεπτεμβρίου του 2024 έως και σήμερα, η ψηφιακή πλατφόρμα έχει συγκεντρώσει περίπου 12.000 αιτήσεις. Σημειώνεται ότι πολλές από αυτές τις αιτήσεις δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Αυτός ο αριθμός αντιστοιχεί σε ένα μικρό ποσοστό του συνολικού αριθμού των καταπατημένων εκτάσεων, γεγονός που αποτυπώνει εμφάνως το περιορισμένο ενδιαφέρον για την εφαρμογή της συγκεκριμένης ρύθμισης.
Φαίνεται πως οι αυστηρές προϋποθέσεις, η πολυπλοκότητα και ο μεγάλος όγκος των απαιτούμενων δικαιολογητικών, καθώς και το κόστος εξαγοράς, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην συγκρατημένη αυτή ανταπόκριση. Επιπλέον, είναι αξιοσημείωτο ότι αρκετοί καταπατητές επιλέγουν να απευθυνθούν στα δικαστήρια, προκειμένου να διεκδικήσουν την κυριότητα των ακινήτων.
Στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχουν ήδη φτάσει αιτήματα για παράταση της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων. Το θέμα της προθεσμίας αναδεικνύεται ως ένα από τα κεντρικά ζητήματα που απασχολούν τη συγκεκριμένη ρύθμιση, καθώς ο διαθέσιμος χρόνος για την υποβολή αιτήσεων μειώνεται δραματικά.
Το Κόστος του Παραβόλου και τα Απαραίτητα Δικαιολογητικά
Η διαδικασία υποβολής αίτησης ξεκινά με την ηλεκτρονική αίτηση στην ψηφιακή πλατφόρμα και την ταυτόχρονη καταβολή ενός παραβόλου 300 ευρώ. Το ποσό αυτό, εφόσον η αίτηση εγκριθεί, συμψηφίζεται με το τελικό τίμημα της εξαγοράς. Σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης, το ποσό του παραβόλου επιστρέφεται στον αιτούντα.
Παράλληλα με την αίτηση, απαιτείται η κατάθεση ενός εκτενούς φακέλου δικαιολογητικών. Ανάμεσα στα απαραίτητα έγγραφα περιλαμβάνονται: τοπογραφικό διάγραμμα του δημόσιου ακινήτου που προορίζεται για εξαγορά, συνοδευόμενο από δήλωση μηχανικού, φύλλο προσδιορισμού της αντικειμενικής αξίας του οικοπέδου ή γηπέδου, βεβαίωση όρων δόμησης από την αρμόδια πολεοδομική υπηρεσία, καθώς και οικοδομική άδεια, εφόσον αυτή υπάρχει.
Επιπρόσθετα, ζητούνται τίτλοι που τεκμηριώνουν την κατοχή του ακινήτου, καθώς και ένα συνοδευτικό σημείωμα όπου αυτή αποτυπώνεται λεπτομερώς. Ο φάκελος πρέπει επίσης να περιλαμβάνει υπεύθυνη δήλωση σχετικά με την έκταση των ακινήτων που πρόκειται να εξαγοραστούν, ένα έγγραφο που να αποδεικνύει τη χρήση του ακινήτου, καθώς και αντίγραφα των εντύπων Ε1 και Ε9.
Οι Προϋποθέσεις για την Υποβολή Αίτησης Εξαγοράς
Η θεμελιώδης προϋπόθεση για την υποβολή αίτησης εξαγοράς είναι η αδιάλειπτη κατοχή του δημόσιου ακινήτου από τον ίδιο τον αιτούντα ή από τους δικαιοπαρόχους του. Η κατοχή αυτή πρέπει να έχει διαρκέσει τουλάχιστον 30 χρόνια με τίτλο ή 40 χρόνια χωρίς τίτλο. Στην περίπτωση κατοχής χωρίς τίτλο, είναι απαραίτητο το ακίνητο να χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία ή ως βοηθητικός χώρος αυτής, ή για την άσκηση κάποιας τουριστικής, βιοτεχνικής, βιομηχανικής, εμπορικής ή αγροτικής δραστηριότητας.
Επιπλέον, το ακίνητο θα πρέπει να έχει δηλωθεί στο έντυπο Ε9 για τουλάχιστον πέντε χρόνια πριν από την υποβολή της αίτησης, κάτι που υποδηλώνει ότι οι αιτούντες το θεωρούσαν ιδιοκτησία τους.
Στην περίπτωση που η αίτηση εγκριθεί από την αρμόδια επιτροπή, εντός πέντε ημερών εκδίδεται πιστοποιητικό αποδοχής. Το έγγραφο αυτό κοινοποιείται στον αιτούντα και περιλαμβάνει λεπτομερή περιγραφή του ακινήτου που πρόκειται να εξαγοραστεί, μαζί με το εμβαδόν και τα όριά του, τα στοιχεία του αιτούντα, το καθορισμένο τίμημα εξαγοράς, καθώς και το ποσό που αφορά την εφάπαξ ή τμηματική καταβολή.
Οι Εκπτώσεις στο Τίμημα Εξαγοράς
Η ισχύουσα ρύθμιση προβλέπει εκπτώσεις στο τίμημα που, ανάλογα με την προσωπική και οικογενειακή κατάσταση του αιτούντος, μπορούν να φτάσουν έως και το ανώτατο όριο του 80%. Υπάρχουν επίσης ειδικές κατηγορίες δικαιούχων που λαμβάνουν μειώσεις 50%, 70% και 80% επί της αντικειμενικής αξίας, ανάλογα με την νομική και την πραγματική κατάσταση του ακινήτου.
Πιο συγκεκριμένα, εφαρμόζεται έκπτωση 50% εάν ο ιδιώτης έχει αναγνωριστεί πρωτόδικα ως κύριος του ακινήτου. Αντίστοιχα, προβλέπεται έκπτωση 50% όταν ο ιδιώτης έχει αναγραφεί ως κύριος στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές και έχει ασκηθεί αγωγή από το Δημόσιο ή η προθεσμία άσκησης αγωγής δεν έχει ακόμη λήξει.
Έκπτωση 70% χορηγείται όταν έχει ασκηθεί ένδικο μέσο κατά δικαστικής απόφασης σχετικά με την αναγνώριση της κυριότητας του ακινήτου, με καταληκτική ημερομηνία την 31-12-2022. Παράλληλα, προβλέπεται έκπτωση 80% επί της αντικειμενικής αξίας για ακίνητα που καλύπτουν τις στεγαστικές ανάγκες του αιτούντος ή του αρχικού δικαιοπαρόχου, ως αποτέλεσμα μαζικής εγκατάστασης πληθυσμιακών ομάδων πριν από το 1964.
Τρόποι Εξόφλησης και Επόμενα Βήματα
Το συνολικό τίμημα εξαγοράς μπορεί να εξοφληθεί είτε εφάπαξ, με επιπλέον έκπτωση 10%, είτε τμηματικά σε έως και 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις. Το ελάχιστο ποσό για κάθε μηνιαία δόση έχει οριστεί στα 100 ευρώ.
Παρά τις ελκυστικές αυτές προβλέψεις, η ανταπόκριση μέχρι σήμερα δεν προσφέρει λόγους αισιοδοξίας για μια μαζική αξιοποίηση της συγκεκριμένης ρύθμισης. Με τις αιτήσεις να παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα και την προθεσμία να πλησιάζει, το ενδιαφέρον εστιάζεται πλέον στο κατά πόσο θα δοθεί παράταση στην προθεσμία ή αν η διαδικασία θα ολοκληρωθεί στις 11 Σεπτεμβρίου με τα τρέχοντα δεδομένα.
