Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου: Η έναρξη των ερευνητικών εργασιών από το γαλλικό πλοίο «Abeille Marengo», το οποίο βρίσκεται ήδη στο Ηράκλειο Κρήτης, πλησιάζει. Το έργο, που βρίσκεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα για τις ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή.
Οι τελευταίες εξελίξεις στα εθνικά ζητήματα αναμένεται να αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης στο σημερινό υπουργικό συμβούλιο, αμέσως μετά την επιστροφή του Έλληνα Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη από τις επαφές τους στον ΟΗΕ, όπου θίχτηκε το θέμα του παράνομου τουρκολυβικού μνημονίου. Επιπλέον, ο κ. Γεραπετρίτης θα ενημερώσει την Τρίτη τα μέλη της Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής για τις τρέχουσες εξελίξεις.
Η τουρκολυβική συμφωνία φαίνεται να περιπλέκει περαιτέρω το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης, με πιθανότητα νέας μετάθεσης στην έκδοση της NAVTEX, εξυπηρετώντας τους σκοπούς της Άγκυρας. Όπως επισημαίνει ο Κύπριος Πρέσβης ε.τ. Μιχάλης Σταυρινός μιλώντας στο parapolitika.gr, η απόφαση της Ελλάδας να προχωρήσει ξανά στις εργασίες διασύνδεσης Κρήτης και Κύπρου, ώθησε την Τουρκία να ασκήσει πιέσεις στον Σαράτζ για την κύρωση του Τουρκολυβικού Μνημονίου. Στόχος της Τουρκίας είναι να αντιδράσει στην αποφασιστική κίνηση της Ελλάδας για την υλοποίηση των έργων συνδεσιμότητας και των ενεργειακών έργων νότια της Κρήτης από τις εταιρείες Chevron και ExxonMobil. «Η Τουρκία πίεσε για την έγκριση της συμφωνίας από τον Χαφτάρ λίγο πριν την έναρξη των ερευνών. Η διπλωματία απαιτεί συχνά τη διατήρηση κάποιων σχεδίων στο μυστικό, ώστε ο αντίπαλος να μην προλάβει να αντιδράσει προληπτικά, όπως κάναμε εμείς το 2004 με την ανακήρυξη της ΑΟΖ της Κύπρου και τις συμφωνίες με τα γύρω κράτη, αιφνιδιάζοντας την Τουρκία», δηλώνει χαρακτηριστικά.
Ηλεκτρική διασύνδεση: Έρευνες στην περιοχή της Κάσου – «Είναι η στιγμή που η Ελλάδα πρέπει να αντιδράσει επί του πεδίου»
Άλλες πηγές αναφέρουν ότι η επανεκκίνηση των ερευνών αναμένεται τις επόμενες ημέρες, καθώς η Διυπουργική Επιτροπή (ΕΧΑΕΘ) και το υπουργείο Εξωτερικών είναι έτοιμα να δώσουν την εντολή για την έκδοση της NAVTEX. Η στάση της Τουρκίας θα καθορίσει και την αντίδραση της Ελλάδας, καθώς ο προγραμματισμός προβλέπει εστίαση των ερευνών στη θαλάσσια περιοχή της Κάσου, όπου η βυθομέτρηση παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες. Σε αυτήν ακριβώς την περιοχή, τουρκικές φρεγάτες είχαν διακόψει εργασίες το 2024.
Ο κ. Σταυρινός τονίζει ότι για να στεφθεί με επιτυχία η προσπάθεια του ερευνητικού πλοίου, απαιτείται η συνοδεία από ελληνικά και γαλλικά πολεμικά πλοία, καθώς και η διακριτική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών. «Είναι ο μόνος τρόπος για να αποτραπεί η τουρκική παρέμβαση. Αν δεν γίνουν αυτά και η Τουρκία παρέμβει με πολεμικά πλοία, διακινδυνεύουμε την αρχή του τέλους. Κατοχυρώνονται εθιμικά οι τουρκικές διεκδικήσεις, καθώς και η «Γαλάζια Πατρίδα». Είναι η στιγμή η Ελλάδα να αντιδράσει δυναμικά στο πεδίο. Μια τολμηρή, αλλά νόμιμη κίνηση. Δεν μπορούμε να καταγγέλλουμε στο Συμβούλιο Ασφαλείας και μετά να μην προχωράμε. Επιπλέον, η τοποθέτηση του Πρωθυπουργού στο Συμβούλιο Ασφαλείας για το Τουρκολυβικό Μνημόνιο ήταν σωστή, αλλά όφειλε προηγουμένως να καταγγείλει το casus belli, την παραβίαση του χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και όλων των αρχών του ΟΗΕ», συμπληρώνει.
Η τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ Εμανουέλ Μακρόν και Ταγίπ Ερντογάν την περασμένη Τρίτη αποσκοπούσε στην αποφυγή κλιμάκωσης. Ωστόσο, το κλειδί της διπλωματικής διαδικασίας βρίσκεται στη διάκριση μεταξύ «αίτησης άδειας» και «επικοινωνίας-ενημέρωσης». Όπως δήλωσε ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, η Ελλάδα είναι η μόνη κυρίαρχη αρχή που χορηγεί επίσημη άδεια για τις έρευνες, ενώ προς την Άγκυρα αποστέλλεται μόνο γραπτή ενημέρωση (communique) μέσω της γαλλικής πρεσβείας.
Η διπλωματική στρατηγική της Τουρκίας δεν περιορίζεται στην Ανατολική Μεσόγειο. Με μια απρόσμενη κίνηση, πρότεινε τον Φεριντούν Σινιρλίογλου (νυν Γραμματέα του ΟΑΣΕ) για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, από την οποία αποχωρεί ο Αντόνιο Γκουτέρες. Ο Κύπριος διπλωμάτης Μιχάλης Σταυρινός εκτιμά ότι είναι νωρίς για οριστικές εκτιμήσεις, αλλά τονίζει: «Οι Τούρκοι ενεργούν πάντα μεθοδικά και σίγουρα θα έχουν υποστήριξη από ισλαμικές και άλλες χώρες. Ωστόσο, υπάρχουν και δικά μας λάθη, καθώς η Ελλάδα και η Κύπρος αποδέχτηκαν την τοποθέτηση του Σινιρλίογλου στον ΟΑΣΕ. Η Ελλάδα, ως μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, πρέπει να αναδείξει ζητήματα όπως το casus belli, την κατοχή της Κύπρου, στοιχεία που καταδεικνύουν ότι κανένας Τούρκος δεν μπορεί να είναι Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, δεδομένης και της παρουσίας ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ στην Κύπρο».
Η διαδικασία εκλογής Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ είναι μακρά και απαιτεί την ομόφωνη συγκατάθεση των πέντε μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Βρετανία, Γαλλία).
