Το Υπουργείο Οικονομικών προχωρά σε σημαντικές αλλαγές στο πλαίσιο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους και στη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), με τη θέσπιση 16 νέων παρεμβάσεων. Οι αλλαγές αυτές εισάγουν για πρώτη φορά σαφή χρονικά όρια, αυστηρούς κανόνες και άμεσες κυρώσεις για παραβιάσεις δικαιωμάτων των δανειοληπτών, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Το πακέτο περιλαμβάνει οκτώ μέτρα εστιασμένα στην προστασία των οφειλετών και άλλα οκτώ που αυστηροποιούν τη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των servicers.
Ιδιωτικό χρέος: Ορίζονται Προθεσμίες και Σαφή Όρια
Στις διμερείς ρυθμίσεις, ο πιστωτής έχει πλέον υποχρέωση να απαντά εντός τριών μηνών, η διαδικασία ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι μήνες, ενώ η προκαταβολή περιορίζεται στο 15% της οφειλής, σε αντίθεση με το παρελθόν όπου μπορούσε να φτάνει έως και 50%.
Παράλληλα, οι νέες ρυθμίσεις ενισχύουν σημαντικά την προστασία του συνεπούς οφειλέτη. Όσο ο οφειλέτης τηρεί ενεργή ρύθμιση, κανένα μέτρο αναγκαστικής εκτέλεσης δεν μπορεί να ληφθεί εις βάρος του. Σε περίπτωση παραβίασης, η πράξη είναι αυτοδικαίως άκυρη, ο οφειλέτης πιστώνεται με πέντε μηνιαίες δόσεις, η ρύθμιση παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς επιβάρυνση, ενώ προβλέπονται και πρόστιμα που κυμαίνονται από 50.000 έως 500.000 ευρώ.
Επιπλέον, τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, ο πιστωτής υποχρεούται να υποβάλει μια κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης. Ο οφειλέτης αποκτά το δικαίωμα πλήρους εικόνας του χρέους του και, σε περίπτωση μη παροχής των στοιχείων εντός 45 ημερών, αναστέλλεται η τοκοφορία.
Τι Αλλάζει στη Λειτουργία των Servicers
Για ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τράπεζες και servicers, ξεκαθαρίζεται ότι ισχύουν τα ανώτατα όρια οφειλών των νόμων του 2000 και 2004, θέτοντας έτσι ένα ανώτατο όριο στη διόγκωση της οφειλής, χωρίς τους προηγούμενους περιορισμούς. Οι servicers, από την άλλη πλευρά, υπάγονται πλέον σε ένα αυστηρότερο πλαίσιο διαφάνειας, ελέγχου και λογοδοσίας. Υποχρεώνονται σε μεγαλύτερη δημοσιοποίηση στοιχείων για τη λειτουργία και τα αποτελέσματά τους, υποβάλλουν ετήσια σχέδια στρατηγικής στην Τράπεζα της Ελλάδος, θεσπίζονται ανεξάρτητοι έλεγχοι για τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, ενώ ενισχύονται και δημοσιοποιούνται οι επιβαλλόμενες κυρώσεις.
Οι Οκτώ Νέες Παρεμβάσεις για τους Οφειλέτες
- Τέλος στις Διαπραγματεύσεις Χωρίς Προθεσμίες – Απάντηση Εντός 3 Μηνών, Ολοκλήρωση Εντός 6 Μηνών
Θεσπίζεται νέα, αυτοτελής και τυποποιημένη διαδικασία διμερούς ρύθμισης, αντικαθιστώντας τον Κώδικα Δεοντολογίας. Για πρώτη φορά, η διαδικασία αποκτά συγκεκριμένα στάδια και δεσμευτικές προθεσμίες. Ο οφειλέτης υποβάλλει την αίτηση και τον πλήρη φάκελό του, και ο δανειστής υποχρεούται εντός τριών μηνών είτε να καταθέσει πρόταση βιώσιμης ρύθμισης είτε να εξηγήσει εγγράφως και τεκμηριωμένα τους λόγους απόρριψής της. Ο οφειλέτης έχει έναν μήνα για να απαντήσει, και η συνολική διαδικασία πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο σε έξι μήνες. Με αυτόν τον τρόπο, τίθεται τέλος σε διαδικασίες που μπορούσαν να παραμένουν ανοιχτές για μεγάλο διάστημα χωρίς σαφή κατάληξη.
- Τρεις Μήνες Πριν από τον Πλειστηριασμό, Υποχρεωτική, Πραγματική, Πρόταση Ρύθμισης
Ενισχύεται ουσιαστικά η υφιστάμενη υποχρέωση του πιστωτή να υποβάλλει πρόταση ρύθμισης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό. Πλέον, μια τυπική πρόταση δεν επαρκεί. Η πρόταση πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, βασισμένη στην πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, το εισόδημα και την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Η πρόταση θα περιλαμβάνει συγκεκριμένα, τυποποιημένα στοιχεία, ώστε ο πολίτης να γνωρίζει με σαφήνεια τι του προτείνεται, με ποια δεδομένα και γιατί.
- Τεκμηριωμένες Προτάσεις, Εναλλακτικές Λύσεις, Αιτιολογία όταν η Απάντηση είναι Αρνητική
Αλλάζει συνολικά ο τρόπος διεξαγωγής της διμερούς διαπραγμάτευσης. Κάθε πρόταση ρύθμισης θα πρέπει να είναι έγγραφη, κατάλληλη, βιώσιμη και πλήρως τεκμηριωμένη, με σαφή αναφορά στα εισοδήματα και στη συνολική περιουσία του οφειλέτη. Εάν υπάρχουν δύο εφικτές εναλλακτικές λύσεις, θα κατατίθενται και οι δύο στον οφειλέτη, ώστε να έχει πραγματική δυνατότητα επιλογής. Εάν το αίτημα για ρύθμιση απορρίπτεται, ο πιστωτής δεν θα μπορεί να περιορίζεται σε μια αναιτιολόγητη άρνηση, αλλά θα υποχρεούται να αιτιολογεί εγγράφως την απόφασή του. Παράλληλα, θεσπίζεται η δυνατότητα διαμεσολάβησης μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή. Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος θα καθοριστούν οι ελάχιστες πληροφορίες που υποχρεωτικά θα περιλαμβάνονται στις προτάσεις, ώστε ο οφειλέτης να μπορεί να γνωρίζει ακριβώς πώς προέκυψε η προτεινόμενη ρύθμιση.
- Πλαφόν 15% στην Προκαταβολή – Τέλος στις Απαιτήσεις για 30%, 40% ή Ακόμη και 50%
Για πρώτη φορά, θεσπίζεται ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητήσει ένας πιστωτής για να προχωρήσει σε απευθείας διμερή ρύθμιση. Μέχρι σήμερα, το ύψος της προκαταβολής αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης, και σε πολλές περιπτώσεις οι απαιτήσεις ξεπερνούσαν το 30%, φτάνοντας ακόμη και στο 50% της οφειλής. Αυτό αλλάζει. Όπως υπάρχει ήδη πλαφόν 10% στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, θεσπίζεται πλέον πλαφόν 15% και στις απευθείας διμερείς ρυθμίσεις.
- Ισχυρή Προστασία του Συνεπούς Οφειλέτη – Βαριές Συνέπειες για Όποιον Παραβιάζει τη Ρύθμιση
Καθιερώνεται ένα σαφές δίχτυ προστασίας για τον πολίτη που έχει ρυθμίσει την οφειλή του και τηρεί τη συμφωνία. Όσο ο οφειλέτης είναι συνεπής σε ενεργή ρύθμιση, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει καταγγελία της ρύθμισης, διαταγή πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση πλειστηριασμού. Η ίδια προστασία ισχύει και όταν μια δόση δεν καταβλήθηκε επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν χορήγησε εγκαίρως τα απαραίτητα στοιχεία για την πληρωμή της. Και για πρώτη φορά, η παραβίαση αυτών των κανόνων επιφέρει άμεσο και σημαντικό κόστος. Η παράνομη πράξη είναι αυτοδικαίως άκυρη. Επιπλέον:
- Πιστώνεται υπέρ του οφειλέτη ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις.
- Η ρύθμιση παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς καμία πρόσθετη επιβάρυνση.
- Αποκαθίστανται οι συνέπειες της παράνομης ενέργειας.
- Επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ στον πιστωτή.
- Σε περίπτωση επανάληψης, ενεργοποιούνται αυξημένες εποπτικές συνέπειες. Ο συνεπής οφειλέτης προστατεύεται και η παραβίαση της ρύθμισης δεν μένει χωρίς συνέπειες.
- Ο Οφειλέτης θα Ξέρει Ακριβώς τι Χρωστά, Διαφορετικά «Παγώνουν» οι Τόκοι
Κατοχυρώνεται ρητά το δικαίωμα κάθε οφειλέτη να λαμβάνει δωρεάν, πλήρη και αναλυτική εικόνα της οφειλής του. Θα μπορεί να ζητά τις συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, ολόκληρο το ιστορικό των καταβολών, τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου, καθώς και αναλυτική αποτύπωση κεφαλαίου, τόκων, προμηθειών και κάθε άλλης επιβάρυνσης. Τα στοιχεία θα πρέπει να παρέχονται εντός 45 ημερών, εφόσον δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμα στο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης. Και αυτή η προθεσμία έχει ουσιαστική συνέπεια: εάν ο πιστωτής δεν χορηγήσει εγκαίρως τα στοιχεία, αναστέλλεται η τοκοφορία της οφειλής μέχρι να τα παράσχει πλήρως.
- Φρένο στη Χωρίς Όριο Διόγκωση Χρεών
Επανέρχεται, χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης, η προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του ν. 3259/2004. Για δάνεια και πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, τίθεται σαφές ανώτατο όριο στη συνολική ληξιπρόθεσμη οφειλή. Τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης είναι υποχρεωμένες να αναπροσαρμόσουν αντίστοιχα τις απαιτήσεις τους. Πρόκειται για ένα σαφές όριο απέναντι στη διαρκή συσσώρευση τόκων και επιβαρύνσεων. Ένα χρέος δεν μπορεί να διογκώνεται επ’ αόριστον.
- Διευρύνεται η Προστασία για Οικογένειες Παιδιών με Αναπηρία
Επεκτείνονται τα δικαιώματα που ισχύουν για τα άτομα με αναπηρία και στους γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω.
Η παρέμβαση έρχεται σε συνέχεια της επιστολής της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδος της 11ης Σεπτεμβρίου 2026 και επεκτείνει, με τα ίδια κριτήρια, τον χαρακτηρισμό του ευάλωτου οφειλέτη στις συγκεκριμένες οικογένειες.
Οκτώ Παρεμβάσεις για Αυστηρότερη Εποπτεία, Διαφάνεια και Λογοδοσία των Servicers
Το δεύτερο σκέλος του πακέτου αφορά τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων. Η βασική αλλαγή είναι ότι οι servicers θα υποχρεώνονται πλέον να παρέχουν πολύ περισσότερα στοιχεία για τον τρόπο λειτουργίας τους, τα υπό διαχείριση περιουσιακά στοιχεία και τα αποτελέσματά τους, ενώ ενισχύονται ταυτόχρονα οι έλεγχοι και οι κυρώσεις.
Στο Φως τα Οικονομικά Στοιχεία και η Εταιρική Διακυβέρνηση
- Οι Servicers θα Υποχρεούνται να Δημοσιοποιούν σε Ετήσια Βάση Στοιχεία για τα Οικονομικά τους Μεγέθη και την Εταιρική τους Διακυβέρνηση.
- Διαφάνεια στα Χαρτοφυλάκια και στα Αποτελέσματα
Θα δημοσιοποιούνται στοιχεία για τα χαρτοφυλάκια απαιτήσεων που βρίσκονται υπό διαχείριση και τα αποτελέσματα της διαχείρισής τους. Έτσι, θα υπάρχει σαφέστερη δημόσια εικόνα για το εύρος και την αποτελεσματικότητα της δραστηριότητάς τους.
- Στη Δημοσιότητα και τα Στοιχεία για τα Παράπονα των Δανειοληπτών
Οι εταιρείες θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν στοιχεία σχετικά με τα παράπονα των δανειοληπτών και τον τρόπο με τον οποίο τα χειρίζονται.
Η εξυπηρέτηση του οφειλέτη παύει έτσι να αποτελεί ένα πεδίο χωρίς λογοδοσία.
- Κάθε Χρόνο Στρατηγικό Σχέδιο στην Τράπεζα της Ελλάδος
Κάθε servicer θα υποβάλλει ετησίως στην Τράπεζα της Ελλάδος αναλυτικό σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων. Το σχέδιο θα περιλαμβάνει προβλέψεις εισπράξεων, στρατηγική ανά κατηγορία απαίτησης, διαθέσιμους πόρους, κόστος, κινδύνους και συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης. Η εποπτεία, επομένως, δεν θα περιορίζεται μόνο στον εκ των υστέρων έλεγχο, αλλά θα επεκτείνεται και στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται η διαχείριση των απαιτήσεων.
- Υπόλογος ο Servicer σε Κάθε Πώληση Δανείου στη Δευτερογενή Αγορά
Σε όλες τις πωλήσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά, θα είναι υποχρεωτική η μεσολάβηση διαχειριστή πιστώσεων. Ο servicer θα είναι έτσι υπόλογος για το σύνολο της διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης να συνεκτιμάται η αποτίμηση του δανείου κατά την αξιολόγηση των προσφορών που έχουν υποβληθεί.
- Ανεξάρτητος Ετήσιος Έλεγχος εκεί όπου υπάρχει Εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου
Οι servicers που διαχειρίζονται τιτλοποιήσεις συνδεδεμένες με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου θα υπόκεινται σε ετήσιο ανεξάρτητο διαχειριστικό έλεγχο. Ο έλεγχος θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, τις αμοιβές και τα έξοδα των εμπλεκόμενων προσώπων και του ίδιου του διαχειριστή. Περίληψη των πορισμάτων θα δημοσιοποιείται, ενώ η πλήρης έκθεση θα διαβιβάζεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος. Όπου υπάρχει εγγύηση του Δημοσίου, ενισχύεται ο έλεγχος και η λογοδοσία.
- Ισχυρότερες Κυρώσεις, οι Οποίες θα Δημοσιοποιούνται
Ενισχύεται το πλαίσιο επιβολής κυρώσεων από την Τράπεζα της Ελλάδος για παραβάσεις των νέων υποχρεώσεων. Παράλληλα, προβλέπεται δημοσιοποίηση των κυρώσεων που επιβάλλονται. Έτσι, η κύρωση δεν θα έχει μόνο οικονομικό και εποπτικό αποτέλεσμα, αλλά θα συνοδεύεται και από δημόσια λογοδοσία.
- Ενισχύεται και η Εποπτική Αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών
Αναγνωρίζεται ρητά η εποπτική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ως προς τα στοιχεία που υποχρεούνται να δημοσιεύουν οι servicers στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων. Πρόκειται ιδίως για πληροφορίες σχετικά με συναλλαγές μη εξυπηρετούμενων δανείων που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί ή πρόκειται να πραγματοποιηθούν.
