«Η διασφάλιση της υγείας των μαθητών είναι αδιαπραγμάτευτη», τονίζει ο ΟΠΕΚΑ
Ο Οργανισμός Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ) επισημαίνει κατηγορηματικά ότι η διασφάλιση της υγείας των μαθητών αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Σε συνέχεια καταγγελιών σχετικά με την ποιότητα των Σχολικών Γευμάτων σε δημοτικά σχολεία των Δήμων Αιγάλεω και Περάματος, ο ΟΠΕΚΑ προχώρησε σε άμεση και εκτεταμένη διερεύνηση. Συγκεντρώθηκαν στοιχεία από τις διευθύνσεις των σχολείων και τις αρμόδιες Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, ζητήθηκαν έγγραφες εξηγήσεις από τους αναδόχους, και ενημερώθηκε ο ΕΦΕΤ για τις ενέργειες που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά του.
Ο ΟΠΕΚΑ θέλει να διαβεβαιώσει τους γονείς ότι η ποιότητα του φαγητού που προσφέρεται στα παιδιά τους βρίσκεται υπό συνεχή έλεγχο και ότι κάθε αναφορά εξετάζεται με τη δέουσα σοβαρότητα. Η εμπιστοσύνη των οικογενειών στο πρόγραμμα των Σχολικών Γευμάτων θεμελιώνεται στην αρχή της διαφάνειας, των ουσιαστικών ελέγχων και της λογοδοσίας.
Συγκεκριμένα, η ανακοίνωση του ΟΠΕΚΑ αναφέρει τα εξής:
Ο ΟΠΕΚΑ έλαβε γνώση των δύο καταγγελιών στις 04.11.2026 και κινητοποιήθηκε άμεσα. Από την εσωτερική διερεύνηση, προέκυψε ότι κατά τις ημερομηνίες που αφορούσαν οι καταγγελίες, όλα τα γεύματα που παραδόθηκαν στις σχολικές μονάδες των Δήμων Αιγάλεω και Περάματος παραλήφθηκαν κανονικά από τις αρμόδιες Επιτροπές Παραλαβής των σχολείων, χωρίς να υπάρξουν καμία επισήμανση ή επιφύλαξη. Επιπλέον, δεν καταγράφηκαν αντίστοιχες αναφορές από άλλα σχολεία που εξυπηρετούνται από τους ίδιους αναδόχους για τις ίδιες ημερομηνίες. Τέλος, δεν υπήρξε καμία αναφορά για περιστατικό υγείας μαθητή των εμπλεκόμενων σχολείων που να μπορεί να συνδεθεί με την κατανάλωση των σχολικών γευμάτων των συγκεκριμένων ημερών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ούτε κατά τα προηγούμενα σχολικά έτη είχαν καταγραφεί παρόμοιες καταγγελίες για τις συγκεκριμένες σχολικές μονάδες, είτε μέσω των Επιτροπών Παραλαβής είτε απευθείας στον ΟΠΕΚΑ.
Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι στο τμήμα της σχετικής διακήρυξης που καλύπτει τους Δήμους Αγίας Βαρβάρας, Αιγάλεω και Χαϊδαρίου, διανέμονται καθημερινά περίπου 3.200 γεύματα. Στο αντίστοιχο τμήμα του Δήμου Περάματος, ο αριθμός των γευμάτων ανέρχεται σε 875.
Και οι δύο ανάδοχοι έχουν ήδη υποβάλει γραπτώς τις απαντήσεις τους. Το σύνολο των στοιχείων που σχετίζονται με τα εν λόγω περιστατικά θα αξιολογηθεί από την αρμόδια Επιτροπή του ΟΠΕΚΑ. Εάν διαπιστωθούν παραβιάσεις των συμβατικών υποχρεώσεων των αναδόχων, θα επιβληθούν οι προβλεπόμενες κυρώσεις, σύμφωνα με τις σχετικές συμβάσεις. Παράλληλα, έχουν προγραμματιστεί έλεγχοι στους συγκεκριμένους αναδόχους, στο πλαίσιο των δειγματοληπτικών ελέγχων που ο ΟΠΕΚΑ διενεργεί διαρκώς σε όλους τους αναδόχους, τόσο κατά τη διαδικασία διανομής και παράδοσης των σχολικών γευμάτων, όσο και στις εγκαταστάσεις παραγωγής τους.
Κατά τα δύο τελευταία σχολικά έτη, ο ΟΠΕΚΑ πραγματοποίησε 36 ελέγχους, ενώ ο ΕΦΕΤ διενήργησε 90 ελέγχους στις εγκαταστάσεις παραγωγής και συσκευασίας, καθώς και δεκάδες επιπλέον ελέγχους στα οχήματα μεταφοράς των γευμάτων. Η συντριπτική πλειονότητα αυτών των ελέγχων κατέγραψε πλήρη συμμόρφωση ή αποκλίσεις χαμηλού και μεσαίου κινδύνου. Στις περιπτώσεις σοβαρότερων παραβάσεων, εφαρμόστηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένων κατασχέσεων τροφίμων και εισηγήσεων για την επιβολή διοικητικών προστίμων.
Η ασφάλεια των Σχολικών Γευμάτων είναι θεμελιώδης σε κάθε στάδιο, από την παρασκευή και τη συσκευασία, έως τη διανομή και την κατανάλωση. Για τη διασφάλισή της, έχουν θεσπιστεί πολλαπλά επίπεδα ελέγχου και συγκεκριμένες διαδικασίες υποβολής καταγγελιών. Οι σχολικές μονάδες ενημερώνονται συστηματικά και λαμβάνουν υπενθυμίσεις σχετικά με αυτές τις διαδικασίες. Σε κάθε σχολείο λειτουργεί τριμελής Επιτροπή Παραλαβής, η οποία συγκροτείται με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Ειδικής Αγωγής του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, κατόπιν πρότασης του Προϊσταμένου της οικείας Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Η επιτροπή αυτή είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο των παραδιδόμενων γευμάτων και την καταγραφή τυχόν προβλημάτων.
Σύμφωνα με τις διακηρύξεις του ΟΠΕΚΑ και την ετήσια εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (ΥΠΑΙΘΑ), που αποστέλλεται στις συμμετέχουσες σχολικές μονάδες στην αρχή κάθε σχολικού έτους, καθορίζονται τα καθήκοντα των Επιτροπών Παραλαβής. Αυτά περιλαμβάνουν ελέγχους κατά την παραλαβή και τη σίτιση, αποτελώντας τη βασική διαδικασία ελέγχου του προγράμματος. Οι έλεγχοι αυτοί αφορούν την καταμέτρηση, τη θερμομέτρηση και τον μακροσκοπικό έλεγχο των γευμάτων (γεύση, οσμή, όψη). Για την εύρυθμη λειτουργία αυτής της διαδικασίας, κάθε ανάδοχος υποχρεούται να παρέχει καθημερινά δύο (2) γεύματα σε κάθε σχολείο, ως δείγματα προς έλεγχο για εμφανή ακαταλληλότητα.
Η Επιτροπή Παραλαβής διαθέτει επίσης το δικαίωμα να αρνηθεί την παραλαβή των γευμάτων άμεσα κατά την παράδοσή τους, εάν διαπιστωθεί ότι δεν μεταφέρονται σε ισοθερμικά δοχεία ή παρουσιάζουν σοβαρές ενδείξεις ακαταλληλότητας.
Επιπλέον, σε περίπτωση που προκύψει σοβαρή ένδειξη ακαταλληλότητας σε μία ή περισσότερες μερίδες, η Επιτροπή Παραλαβής οφείλει να ειδοποιήσει τον ανάδοχο, είτε τηλεφωνικά είτε μέσω ηλεκτρονικής επιστολής. Παράλληλα, έχει τη δυνατότητα να απαγορεύσει την κατανάλωσή τους και να τις χαρακτηρίσει ως μη παραληφθείσες, αιτιολογώντας την απόφασή της. Σε τέτοιες περιπτώσεις, συντάσσεται πρωτόκολλο προσωρινής παραλαβής με παρατηρήσεις, το οποίο καταγράφει τις διαπιστώσεις, τον ακριβή αριθμό των επηρεαζόμενων γευμάτων ή εκείνων που δεν καταναλώθηκαν λόγω ευρήματος, την κρίση της Επιτροπής για την ένδειξη ακαταλληλότητας, τις ενέργειες που πραγματοποιήθηκαν, την ενημέρωση του αναδόχου και τυχόν απάντησή του, καθώς και κάθε άλλο χρήσιμο στοιχείο για τη μετέπειτα αξιολόγηση του περιστατικού από την Επιτροπή Παρακολούθησης της σύμβασης του ΟΠΕΚΑ.
Σύμφωνα με την ετήσια εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, τα σχολικά γεύματα πρέπει να καταναλώνονται εντός του σχολικού χώρου και στον καθορισμένο χρόνο, για λόγους δημόσιας υγείας και προστασίας των μαθητών. Γι’ αυτόν τον λόγο, διανέμονται στις αίθουσες ακριβώς πριν από την έναρξη της σίτισης, ώστε να διατηρούνται στις κατάλληλες συνθήκες μέχρι την κατανάλωσή τους. Η μεταφορά των γευμάτων εκτός σχολείου και η κατανάλωσή τους σε μεταγενέστερο χρόνο μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την ποιότητα και την ασφάλειά τους, καθώς δεν διασφαλίζονται οι απαιτούμενες συνθήκες συντήρησης. Αυτή η υποχρέωση αναφέρεται ρητά και στις Υπεύθυνες Δηλώσεις που υπογράφουν οι γονείς κατά τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα.
Η τήρηση του προβλεπόμενου χρόνου και χώρου σίτισης συμβάλλει επίσης στον άμεσο εντοπισμό τυχόν προβλημάτων και στον αποτελεσματικό έλεγχο της διαδικασίας. Επιπλέον, το κοινό γεύμα ενισχύει την κοινωνικοποίηση των παιδιών και την εξοικείωσή τους με την ισορροπημένη διατροφή.
Οι ανάδοχοι του Προγράμματος αναδεικνύονται μέσω διεθνών ανοικτών διαγωνισμών και υποχρεούνται να πληρούν αυστηρές προδιαγραφές ποιότητας και ασφάλειας στην παραγωγική τους διαδικασία, διαθέτοντας όλα τα απαραίτητα πιστοποιητικά συμμόρφωσης με τα διεθνή πρότυπα. Ο ΟΠΕΚΑ γνωστοποιεί τους αναδόχους και τις παραγωγικές τους μονάδες στον ΕΦΕΤ και στις αρμόδιες υγειονομικές υπηρεσίες, όπου υπόκεινται σε τακτικούς ελέγχους κατά την αρμοδιότητά τους.
Η σημασία του προγράμματος αναδεικνύεται και από την αξιολόγηση της πιλοτικής εφαρμογής του από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στην αξιολόγηση αυτή συμμετείχαν 18 δημοτικά σχολεία, 235 μαθητές, 231 γονείς και 109 εκπαιδευτικοί και διευθυντές. Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά: το 88% των γονέων αξιολόγησε θετικά το πρόγραμμα, το 80% δήλωσε ότι συνέβαλε στην ενίσχυση του οικογενειακού προϋπολογισμού, ενώ το 92% εξέφρασε την επιθυμία να συνεχιστεί και να αποκτήσει πιο μόνιμο χαρακτήρα. Η αξιολόγηση εστίασε επίσης στις διατροφικές συνήθειες των παιδιών, την προσήλωσή τους στο πρότυπο της Μεσογειακής Διατροφής και τη συνολική επίδραση του σχολικού γεύματος στη σχολική ζωή.
Ο ΟΠΕΚΑ, σε συνεργασία με το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, επαναλαμβάνει ότι η ασφάλεια των μαθητών, η πιστή τήρηση των προδιαγραφών και η άμεση αντιμετώπιση κάθε διαπιστωμένης παράβασης αποτελούν σταθερή προτεραιότητα, στο πλαίσιο των συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων τους.
Η εμπιστοσύνη των οικογενειών στο πρόγραμμα των Σχολικών Γευμάτων οικοδομείται πάνω στις αρχές της διαφάνειας, των ουσιαστικών ελέγχων και της λογοδοσίας. Αυτές οι αρχές διέπουν την εφαρμογή του προγράμματος σε κάθε σχολική μονάδα.
