Σε µια προσπάθεια να ανατρέψει τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και να εξασφαλίσει διπλωµατικά ερείσµατα για το τουρκολιβυκό µνηµόνιο, η Άγκυρα επιχειρεί να προσεταιριστεί την Αίγυπτο, επιστρατεύοντας ακόµη και υποσχέσεις για πρόσθετες θαλάσσιες εκτάσεις, σαν να τις κατέχει.
Η επικύρωση του µνηµονίου από τη Βουλή της Ανατολικής Λιβύης, σε συνδυασµό µε την εκπεφρασµένη πρόθεση Αθήνας και Καΐρου να επεκτείνουν τη συµφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ του 2020, φαίνεται πως έχουν προκαλέσει έντονη κινητικότητα στην τουρκική διπλωµατία. Ενδεικτική είναι η δηµόσια τοποθέτηση του τουρκικού υπουργείου Αµυνας, σύµφωνα µε την οποία µια συµφωνία ΑΟΖ µεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου θα εξασφάλιζε στο Κάιρο περισσότερα από 15.000 τ.χλµ. θαλάσσιας δικαιοδοσίας, πέραν αυτών που θα προέκυπταν από µια αντίστοιχη διευθέτηση µε την Ελλάδα.
Πρόκειται, ωστόσο, για έναν υπολογισµό που εγείρει σοβαρά ερωτήµατα, καθώς µέρος των εκτάσεων που εµφανίζεται να προσφέρει η Άγκυρα περιλαµβάνεται ήδη στην ελληνοαιγυπτιακή συµφωνία, ενώ στην ευρύτερη περιοχή έχουν παραχωρηθεί δικαιώµατα έρευνας σε αµερικανικές εταιρείες. Παρά την τουρκική κινητικότητα, η αιγυπτιακή πλευρά δεν εµφανίζεται διατεθειµένη να συµµετάσχει σε διαδικασία που θα µπορούσε να εκληφθεί ως έµµεση αναγνώριση του τουρκολιβυκού µνηµονίου.
Μουράντ Μουράντ: «Δεν συζητάμε τουρκοαιγυπτιακή συμφωνία – Καταδικάζουμε το τουρκολιβυκό μνημόνιο»
Αποκαλυπτικά είναι τα όσα λέει αποκλειστικά στην «Κυριακάτικη Απογευματινή» ο νεοδιορισθείς πρέσβης της Αιγύπτου στην Ελλάδα, Μουράντ Μουράντ, ο οποίος ξεκαθαρίζει ότι δεν υφίσταται προοπτική τουρκοαιγυπτιακής συµφωνίας: «Οι Τούρκοι προσπαθούν να µας δικαιολογήσουν τη συµφωνία που έκαναν µε τους Λίβυους, αλλά σε καµία περίπτωση δεν συζητάµε για τουρκοαιγυπτιακή συµφωνία. Εµείς καταδικάζουµε το τουρκολιβυκό µνηµόνιο», τονίζει χαρακτηριστικά. Ο έµπειρος διπλωµάτης επισηµαίνει παράλληλα ότι Ελλάδα και Αίγυπτος συνδέονται µε σχέσεις φιλίας και ειλικρινούς συνεργασίας.
ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου: Η πολιτική βούληση για επέκταση της συμφωνίας και το μήνυμα για το Καστελλόριζο
Σχετικά µε το ενδεχόµενο επανέναρξης των διαπραγµατεύσεων για την επέκταση της υφιστάµενης οριοθέτησης -της ιστορικής συµφωνίας του 2020 δηλαδή- προς την περιοχή του Καστελλόριζου, ο κ. Μουράντ διευκρινίζει: «∆εν έχουµε ακόµα ηµεροµηνία, αλλά εκφράστηκε δηµοσίως η πολιτική βούληση και αυτό είναι σηµαντικό».
Αντιπαράθεση Ελλάδας – Τουρκίας στον ΟΗΕ για το τουρκολιβυκό μνημόνιο – Οι κινήσεις της Αθήνας
Η συγκεκριµένη προοπτική αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η συµφωνία του 2020 αποτελεί βασικό διπλωµατικό και νοµικό αντίβαρο στις τουρκικές διεκδικήσεις. Άλλωστε, κατά την πρόσφατη εκδήλωση για την 53η επέτειο της Ηµέρας των Ενόπλων ∆υνάµεων της Αιγύπτου, ο πρέσβης αναφέρθηκε (και) στη στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών, εκφράζοντας την προσδοκία περαιτέρω ενίσχυσής της. Η επιφυλακτικότητα του Καΐρου απέναντι στην Άγκυρα δεν περιορίζεται στις θαλάσσιες οριοθετήσεις. Συνδέεται και µε τις εξελίξεις στη Λιβύη, όπου η τουρκική στρατιωτική παρουσία εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία. ∆εν είναι τυχαίο ότι οι υπουργοί Εξωτερικών Αιγύπτου, Αλγερίας και Τυνησίας, σε πρόσφατη συνάντησή τους, ζήτησαν την αποχώρηση όλων των ξένων στρατιωτικών δυνάµεων από τη Λιβύη, προκειµένου να δηµιουργηθούν οι προϋποθέσεις διεξαγωγής εκλογών.
Στο µεταξύ, η διπλωµατική σύγκρουση Ελλάδας και Τουρκίας µεταφέρθηκε στο Συµβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέδειξε το ζήτηµα του τουρκολιβυκού µνηµονίου, παρουσιάζοντας χάρτη που αποτυπώνει τις επίµαχες θαλάσσιες διεκδικήσεις. Ο πρωθυπουργός υπογράµµισε ότι η συµφωνία Τουρκίας και Λιβύης παραβλέπει τη γεωγραφική πραγµατικότητα και τα δικαιώµατα ελληνικών νησιών, όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κάσος. «Η Τουρκία και η Λιβύη έχουν προσπαθήσει να χαράξουν ένα θαλάσσιο σύνορο µεταξύ τους, σαν να µην υπάρχουν τα ελληνικά νησιά που βρίσκονται ανάµεσα στις ακτές τους». Η παρέµβαση προκάλεσε την αντίδραση της τουρκικής αντιπροσωπείας. Η αντιπαράθεση εξελίχθηκε σε τέσσερις διαδοχικές παρεµβάσεις των δύο αντιπροσωπειών.
Η ελληνική πλευρά υπογράµµισε ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείµενες ή παρακείµενες ακτές που να δικαιολογούν κοινό θαλάσσιο σύνορο, ενώ η Άγκυρα επέµεινε στην ανάγκη διµερών διαπραγµατεύσεων. Νωρίτερα, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, µετά τη συνάντησή του µε τον γενικό γραµµατέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, είχε ξεκαθαρίσει ότι οι θαλάσσιες ζώνες δεν αποτελούν αντικείµενο διαπραγµατευτικού πλειστηριασµού.
Ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου: Η NAVTEX, οι έρευνες και η τουρκική αντίδραση
Η ελληνική κυβέρνηση συνδέει άµεσα την υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωµάτων µε την υλοποίηση στρατηγικών ενεργειακών έργων στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου. Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» βρίσκεται από την Τρίτη στο Ηράκλειο, αναµένοντας την έκδοση ελληνικής NAVTEX.
Σύµφωνα µε πληροφορίες της «Κυριακάτικης Α», αυτή τοποθετείται χρονικά στις αρχές Νοεµβρίου. Η Τουρκία έχει ζητήσει γραπτή ενηµέρωση για τις έρευνες, µε τις πληροφορίες να αναφέρουν ότι η σχετική επικοινωνία θα πραγµατοποιηθεί µέσω της γαλλικής πλευράς. Η Αθήνα, πάντως, απορρίπτει οποιαδήποτε ερµηνεία θα µπορούσε να εµφανίσει τη διαδικασία ως αίτηµα χορήγησης άδειας από την Άγκυρα. Στον αντίποδα, αφήνει ανοιχτό το θέµα της «προβλεπόµενης διαδικασίας απλής ενηµέρωσης».
Διπλωματικός πυρετός
Πέρα από τις δηµόσιες τοποθετήσεις, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι διπλωµατικές επαφές που πραγµατοποιούνται µακριά από τα φώτα της δηµοσιότητας. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας µε οµολόγους του από συµµαχικές χώρες, µεταξύ των οποίων και ο Αµερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούµπιο. Σύµφωνα µε αποκλειστικές πληροφορίες της «Κυριακάτικης Α», κατά την πρόσφατη παρουσία του στις ΗΠΑ ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωµατίας είχε τηλεφωνική επικοινωνία µε παράγοντα σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο της αµερικανικής διοίκησης. Η επαφή αποκτά πρόσθετη σηµασία υπό το πρίσµα της δεύτερης ανακοίνωσης του Στέιτ Ντιπάρτµεντ για το τουρκολιβυκό µνηµόνιο.
Σε αντίθεση µε την αρχική του τοποθέτηση, το αµερικανικό υπουργείο Εξωτερικών χρησιµοποίησε σαφέστερη γλώσσα, χαρακτηρίζοντας την επικύρωση της συµφωνίας προκλητική και µη εποικοδοµητική εξέλιξη. Η Ουάσινγκτον, ωστόσο, απέφυγε να εγκαταλείψει την παραδοσιακή πολιτική ισορροπιών µεταξύ των δύο συµµάχων του ΝΑΤΟ, καλώντας Ελλάδα και Τουρκία να αντιµετωπίσουν τις διαφωνίες τους µέσω διµερούς διαλόγου. Το µήνυµα αυτό, σε συνδυασµό µε την κατηγορηµατική στάση του Καΐρου και την αντιπαράθεση στον ΟΗΕ, αποτυπώνει το σύνθετο διπλωµατικό σκηνικό που διαµορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, µε την Άγκυρα να αναζητεί ερείσµατα και την Αθήνα να επιδιώκει τη διασφάλιση των συµµαχιών της και φυσικά των δικαιωµάτων της.
Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή της Κυριακής
