Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου (Great Sea Interconnector) εισέρχεται στην τελική φάση της υλοποίησής της, καθώς έχουν ήδη ξεκινήσει οι διαδικασίες για την αδειοδότηση των εργασιών. Με την κατάθεση της σχετικής αίτησης στο Υπουργείο Ναυτιλίας και τη διαβίβασή της στο Υπουργείο Εξωτερικών, αρχίζει η διαδικασία για τις προκαταρκτικές ωκεανογραφικές και βυθομετρικές έρευνες. Η εταιρεία Next Geosolution Europe SA, κατόπιν ανάθεσης από τη NEXANS SA, έχει αναλάβει τη διεξαγωγή των ερευνών. Ένα ειδικό πλοίο θα πραγματοποιήσει εργασίες στη θαλάσσια διαδρομή από την Κορακιά Ηρακλείου έως την Κύπρο.
Εντός ελληνικών χωρικών υδάτων οι εργασίες για την πόντιση του καλωδίου
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, προς το παρόν, οι προγραμματισμένες εργασίες περιορίζονται αποκλειστικά εντός των ελληνικών εθνικών χωρικών υδάτων. Η διαδικασία αδειοδότησης περιλαμβάνει την υποβολή αιτήματος για την επίσημη έναρξη των εργασιών και την έκδοση των απαραίτητων NAVTEX. Το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Περιορίζοντας τις δραστηριότητες στα 6 ναυτικά μίλια, αποφεύγονται προς το παρόν οι ευαίσθητες θαλάσσιες περιοχές της ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και υφαλοκρηπίδας ανατολικά της Κάσου, οι οποίες αποτελούν σημείο εστίασης της τουρκικής αντίδρασης.
Στο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, η διαχείριση της έναρξης των εργασιών αναδεικνύει τις λεπτές διπλωματικές ισορροπίες. Η Αθήνα εμφανίζεται αποφασισμένη να προχωρήσει στην υλοποίηση του έργου, υιοθετώντας παράλληλα μια τακτική αποκλιμάκωσης. Σύμφωνα με τον καθηγητή Διεθνούς Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Αντώνη Κλάψη, «η ελληνική πλευρά το έχει διακηρύξει δημόσια και είναι αποφασισμένη να συνεχίσει το έργο. Δεν νομίζω ότι θα κάνει πίσω σε αυτό. Το ερώτημα το δικό μου είναι, όταν θα έρθει η ώρα της πόντισης του καλωδίου εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων, ποια θα είναι η αντίδραση της Τουρκίας. Αν, δηλαδή, θα παραμείνει στο επίπεδο των φραστικών απειλών ή αν θα προσπαθήσει με κάποιον τρόπο να στρατιωτικοποιήσει την κρίση. Δηλαδή, να στείλει κάποιο πολεμικό πλοίο, να κάνει κάποια άλλη ενέργεια τέτοιου είδους με την οποία να προσπαθήσει στην πράξη να αποτρέψει την πόντιση».
Για την αποκλιμάκωση της έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, η ελληνική πλευρά αποφάσισε τα ερευνητικά πλοία να συνοδεύονται από σκάφη του Λιμενικού Σώματος και όχι από πολεμικά πλοία, καθώς το Λιμενικό έχει την επιχειρησιακή ευθύνη αστυνόμευσης των εθνικών χωρικών υδάτων. Η επιλογή αυτή αποσκοπεί στη διατήρηση χαμηλών τόνων, αποφεύγοντας τη στρατιωτικοποίηση της διαδικασίας εντός της ελληνικής επικράτειας, όπου η τουρκική πλευρά δεν θα μπορούσε να αμφισβητήσει την ελληνική κυριαρχία.
Κλάψης: Η Τουρκία θα αντιδράσει όταν οι εργασίες επεκταθούν στα διεθνή ύδατα – Το ερώτημα είναι αν θα στείλει πολεμικό πλοίο
Ωστόσο, το μεγάλο ερώτημα παραμένει η στάση της Άγκυρας όταν το έργο προχωρήσει πέρα από τα χωρικά ύδατα. Η Τουρκία δεν εκφράζει επίσημη αντίθεση στην ίδια την πόντιση του καλωδίου, αλλά εμμένει στις διεκδικήσεις της σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες. Αυτό εκδηλώνεται μέσω της αμφισβήτησης του δικαιώματος των ελληνικών νησιών να διαθέτουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ πέραν των 6 ναυτικών μιλίων, απαιτώντας είτε την άδειά της είτε την απευθείας ενημέρωση του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών από το κράτος σημαίας του πλοίου, προκειμένου να επιβεβαιώσει τις δικές της αξιώσεις ως παράκτιο κράτος.
Ο κ. Κλάψης αναμένει ότι η Τουρκία θα αντιδράσει όταν οι εργασίες επεκταθούν στα διεθνή ύδατα. Όπως υποστηρίζει στο parapolitika.gr, «η Τουρκία θα αντιδράσει με κάποιον τρόπο, το θεωρώ δεδομένο. Δηλαδή, ότι θα βγάλει ανακοίνωση, για παράδειγμα, αυτό είναι το μίνιμουμ που θα κάνει. Ότι θα πει πως η ελληνική ενέργεια είναι προκλητική, παράνομη ή κάτι τέτοιο, θα το κάνει. Το ερώτημα είναι αν θα στείλει πλοίο. Και τι θα κάνει αυτό το πλοίο. Είναι άλλο πράγμα να υπάρχει ένα πλοίο σε μια απόσταση πολλών μιλίων και απλώς να βρίσκεται, άλλο πράγμα να προσεγγίσει, άλλο πράγμα να παρενοχλήσει διά συρμάτων, άλλο πράγμα να παρεμποδίσει τον πλου του πλοίου που ποντίζει το καλώδιο. Δεν το ξέρουμε αυτό, θα πρέπει να το δούμε. Η Τουρκία ούτως ή άλλως δεν αμφισβητεί, ούτε αντιτίθεται επισήμως στην πόντιση του καλωδίου. Δεν λέει να μη γίνει. Λέει να μας ζητήσουν την άδεια για να γίνει. Άλλο πράγμα είναι αυτό, δεν είναι το ίδιο. Δηλαδή, θέλει να πει ότι η περιοχή στην οποία γίνεται η πόντιση, που κατά την άποψη της Τουρκίας αποτελεί τουρκική υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ και τα λοιπά, πρέπει να επιβεβαιωθεί μέσω της αδειοδότησης από τουρκικής πλευράς».
Είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτο ότι στην αίτηση που κατατέθηκε από τη γαλλική εταιρεία διευκρινίζεται πως δεν προβλέπεται καμία αλλαγή στη διαδικασία ή στη χάραξη της διαδρομής του καλωδίου.
