Την ισχυρή στήριξη της Ουάσινγκτον στο εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου επιβεβαίωσε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα. Η ψήφος εμπιστοσύνης του Ρούμπιο έρχεται σε μια περίοδο όπου το έργο σημειώνει σημαντική πρόοδο, από την υιοθέτηση ανταγωνιστικότερων χρεώσεων και την αύξηση της μεταφορικής ικανότητας, μέχρι την επέκταση του Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια (Σερβία – Βόρεια Μακεδονία) και τις διεργασίες σύνδεσής του με τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου.
Κάθετος Διάδρομος: Πυλώνας διμερούς συνεργασίας
Οι θετικές εξελίξεις των τελευταίων ημερών ενισχύουν την εθνικής σημασίας πρωτοβουλία, η οποία στοχεύει να καθιερώσει την Ελλάδα ως βασική πύλη τροφοδοσίας της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης με φυσικό αέριο από πολλαπλές πηγές, συμπεριλαμβανομένου του αμερικανικού LNG.
Ο κ. Ρούμπιο τόνισε ότι η ενεργειακή σχέση των δύο χωρών «γράφει» νέα ιστορικά υψηλά, με τον Κάθετο Διάδρομο να καθιστά την Ελλάδα «κόμβο ενεργειακής ασφάλειας» και να διευκολύνει την αύξηση των εξαγωγών αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη.
Η τοποθέτηση του επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει ιδιαίτερη διπλωματική σημασία, υπογραμμίζοντας την ένταξη της συγκεκριμένης όδευσης στον αμερικανικό σχεδιασμό για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, καθώς η ήπειρος βαδίζει προς την πλήρη απεξάρτησή της από το ρωσικό αέριο έως το τέλος του 2027. Το κοινό ανακοινωθέν του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ αναγνωρίζει ρητά τον Κάθετο Διάδρομο ως έναν από τους βασικούς πυλώνες της διμερούς συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας.
Παράλληλα, η πολιτική στήριξη συνοδεύεται από ένα πιο ευνοϊκό εμπορικό περιβάλλον. Από την 1η Οκτωβρίου, εφαρμόζεται νέο πλαίσιο τιμολόγησης για τη μεταφορά αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, αποτέλεσμα συμφωνίας μεταξύ των Διαχειριστών Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη προβλέψει ανταγωνιστικότερες χρεώσεις και πλήρη γκάμα προϊόντων δέσμευσης δυναμικότητας (ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια), προσφέροντας στους προμηθευτές μεγαλύτερη ευελιξία και σαφήνεια στο κόστος μεταφοράς.
Αυτό αντιμετωπίζει ένα κρίσιμο εμπορικό ζητούμενο: την προσέλκυση χρηστών μέσω ελκυστικών όρων σε σύγκριση με εναλλακτικές διαδρομές. Αναλυτές εκτιμούν ότι το συνολικό κόστος μεταφοράς αερίου στον βασικό άξονα του Κάθετου Διαδρόμου (από Ελλάδα έως Ουκρανία μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας) μειώνεται κατά περίπου 40% σε σχέση με το προηγούμενο μεταβατικό καθεστώς.
Το νέο πλαίσιο χρεώσεων συνάδει με τη σταδιακή αύξηση της διαθέσιμης μεταφορικής ικανότητας. Από την 1η Οκτωβρίου 2026, η μεταφορική ικανότητα στο τμήμα Ελλάδας – Βουλγαρίας αυξήθηκε κατά 40%, φτάνοντας τις 93 GWh ημερησίως. Με την ολοκλήρωση των επόμενων φάσεων των βουλγαρικών έργων, τον Ιανουάριο του 2027, αναμένεται περαιτέρω αύξηση στις 102,8 GWh.
Το “παζλ”
Στο Βελιγράδι, η τετραμερής συνάντηση των υπουργών Ενέργειας Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας, στις 6 Οκτωβρίου, επιβεβαίωσε τη δέσμευση για επέκταση του Διαδρόμου στα Δυτικά Βαλκάνια. Η συμμετοχή Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας αποκτά πρακτική υπόσταση μέσω του αγωγού αερίου που θα τις συνδέει, με την κατασκευή του να αναμένεται σύντομα. Το έργο αυτό συνδέεται με τον υπό κατασκευή αγωγό Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, δημιουργώντας νέες οδούς πρόσβασης για το αμερικανικό LNG που καταλήγει στους ελληνικούς τερματικούς σταθμούς της Αλεξανδρούπολης και της Ρεβυθούσας. Με την ολοκλήρωση των δύο αυτών αγωγών, η εμβέλεια του Κάθετου Διαδρόμου θα επεκταθεί σε δύο αγορές όπου επί του παρόντος κυριαρχεί το ρωσικό αέριο.
Ταυτόχρονα, ανοίγει η «πόρτα» του Κάθετου Διαδρόμου προς την Ανατολική Μεσόγειο. Στο περιθώριο του East Mediterranean Gas Forum στην Αθήνα, πραγματοποιήθηκαν επαφές μεταξύ του Έλληνα υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, και των ομολόγων του από Κύπρο και Αίγυπτο, Μιχάλη Δαμιανού και Καρίμ Μπαντάουι. Εξετάστηκε το ενδεχόμενο το αέριο από το κυπριακό κοίτασμα «Κρόνος» (αναμένεται το α’ εξάμηνο του 2028) να υγροποιηθεί στην Νταμιέτα της Αιγύπτου και μέσω πλοίων να φτάσει στα ελληνικά τερματικά για να διοχετευθεί στον Κάθετο Διάδρομο.
Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά
