Με το βλέμμα στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών στις 15 και 16 Οκτωβρίου βρίσκεται η κυβέρνηση, καθώς από τις αποφάσεις των Ευρωπαίων ηγετών θα εξαρτηθεί αν η Ελλάδα θα αποκτήσει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο έως 700 εκατ. ευρώ, ώστε να διευρύνει τις παρεμβάσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, πέρα από το αποθεματικό των 400 εκατ. ευρώ που έχει ήδη προβλεφθεί στον Προϋπολογισμό για την αναχαίτιση των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης.
Διαβάστε: Red Alert και στο ρεύμα: Το ράλι τιμών πιέζει και την ηλεκτρική ενέργεια – Τα σενάρια για τους επόμενους μήνες
Το ζητούμενο για την Αθήνα είναι να εξασφαλίσει μεγαλύτερη ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες, ώστε τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ που εισρέουν στα κρατικά ταμεία από την άνοδο των τιμών και της κατανάλωσης να μπορούν να κατευθυνθούν σε στοχευμένες παρεμβάσεις, χωρίς να συνυπολογίζονται στα όρια των καθαρών δαπανών.
Για να ανοίξει όμως αυτός ο δρόμος, απαιτείται πρώτα ευρωπαϊκή συμφωνία. Διαφορετικά, οποιαδήποτε πρόσθετη στήριξη θα πρέπει να χωρέσει στα ήδη στενά δημοσιονομικά περιθώρια, χωρίς να ανατρέπονται οι βασικές προβλέψεις του Προϋπολογισμού. Πρώτο μέτωπο είναι το πετρέλαιο θέρμανσης, η διάθεση του οποίου ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου.
Με τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, η τιμή εκκίνησης στην ελληνική αγορά αναμένεται να ξεπεράσει τα 2 ευρώ το λίτρο, επιβαρύνοντας σημαντικά τα νοικοκυριά ενόψει του χειμώνα. Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει διπλή παρέμβαση, με στόχο η τελική τιμή να συγκρατηθεί κάτω από το 1,75 ευρώ το λίτρο και, εφόσον το επιτρέψουν οι συνθήκες, να κινηθεί ακόμη και κοντά στο 1,40 ευρώ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το πακέτο των μέτρων περιλαμβάνει:
- Αύξηση του επιδόματος θέρμανσης κατά 20%-30% για όσους χρησιμοποιούν πετρέλαιο, φυσικό αέριο, υγραέριο, ηλεκτρικό ρεύμα, πέλετ και καυσόξυλα, χωρίς αλλαγές στα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Με την αναπροσαρμογή, η βάση υπολογισμού για το πετρέλαιο θέρμανσης από τα 300 ευρώ θα αυξηθεί στα 360-390 ευρώ, για το φυσικό αέριο από τα 325 στα 390- 420 ευρώ και για το ηλεκτρικό ρεύμα από τα 380 στα 455-495 ευρώ. Τα επιπλέον ποσά που θα λάβουν περισσότερα από 1 εκατομμύριο νοικοκυριά αναμένεται να κυμαίνονται, ανάλογα με την περιοχή της κύριας κατοικίας, από 35 έως και 230 ευρώ. Ενδεικτικά, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, νοικοκυριό χωρίς παιδιά στο Βελούχι έλαβε πέρυσι περίπου 730 ευρώ και με την αύξηση το επίδομα εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στα 840-960 ευρώ, δηλαδή έως και 230 ευρώ υψηλότερα. Αντίστοιχα, οικογένεια με δύο παιδιά στην Αττική θα λάβει 245- 280 ευρώ, έναντι 210 ευρώ πέρυσι, με την ενίσχυση να αυξάνεται κατά 35-70 ευρώ. Τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια παραμένουν αμετάβλητα, με το όριο εισοδήματος να διαμορφώνεται στις 16.000 ευρώ για άγαμους και στις 24.000 ευρώ για έγγαμους, με προσαύξηση 5.000 ευρώ ανά παιδί. Για τις μονογονεϊκές οικογένειες το όριο ξεκινά από τις 29.000 ευρώ, ενώ για όσους ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα τα ακαθάριστα έσοδα δεν μπορούν να ξεπερνούν τις 80.000 ευρώ. Αντίστοιχα, τα όρια ακίνητης περιουσίας παραμένουν στις 200.000 ευρώ για άγαμους και στις 260.000 ευρώ για έγγαμους και μονογονεϊκές οικογένειες, με τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις για τα παιδιά.
- Επιδότηση στην αντλία για το πετρέλαιο θέρμανσης, με τη συμμετοχή των διυλιστηρίων, η οποία μπορεί να φτάσει έως και τα 30 λεπτά το λίτρο, ώστε να περιοριστεί η τελική τιμή για τα νοικοκυριά. Παράλληλα, εξετάζεται η επαναφορά του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των εταιρειών εμπορίας και των πρατηρίων, ώστε να συγκρατηθούν οι επιβαρύνσεις σε όλη την αλυσίδα διάθεσης. Οι δύο αυτές παρεμβάσεις αποτελούν το πρώτο ανάχωμα απέναντι στην αύξηση του κόστους θέρμανσης, όμως το κυβερνητικό σχέδιο δεν περιορίζεται στα καύσιμα. Η επόμενη μεγάλη πρόκληση είναι να ανακοπεί η μετάδοση της ενεργειακής ακρίβειας στην υπόλοιπη οικονομία. Η άνοδος του ενεργειακού κόστους αυξάνει τα μεταφορικά και τα λειτουργικά έξοδα των επιχειρήσεων, δημιουργώντας τον κίνδυνο οι επιβαρύνσεις να περάσουν σταδιακά στις τιμές των προϊόντων και των υπηρεσιών, τροφοδοτώντας εκ νέου τον πληθωρισμό.
Κυλιόμενα μέτρα
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο το οικονομικό επιτελείο δεν θέλει να εξαντλήσει από την αρχή τα διαθέσιμα «πυρομαχικά», καθώς οι διεθνείς εξελίξεις παραμένουν ρευστές. Γι’ αυτό και οι κινήσεις έχουν συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται ένας σχεδιασμός με «κυλιόμενα» μέτρα, τα οποία θα μπορούν να προσαρμόζονται στην πορεία των τιμών ενέργειας και να ενεργοποιούνται ανάλογα με την ένταση και τη διάρκεια των ανατιμήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, εξετάζεται η επανενεργοποίηση παρεμβάσεων που εφαρμόστηκαν στο παρελθόν, εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν:
- Fuel Pass, με επιδότηση για την αγορά καυσίμων από 25 έως 60 ευρώ, ανάλογα με την κατηγορία του οχήματος και τον τόπο κατοικίας.
- Market Pass, με ενίσχυση από 100 έως 200 ευρώ για την αγορά τροφίμων από νοικοκυριά που πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια.
- Κάλυψη έως και 60% της πρόσθετης επιβάρυνσης στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και υπό τις προϋποθέσεις που θα καθοριστούν.
Το πόσο μακριά μπορεί να φτάσει αυτός ο σχεδιασμός θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από τη Σύνοδο Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου. Εφόσον εξασφαλιστούν πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος και μεγαλύτερη ευελιξία στους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες, η κυβέρνηση θα έχει τη δυνατότητα να κινηθεί πέρα από το αρχικό πακέτο των 400 εκατ. ευρώ, που θεωρητικά μπορεί να καλύψει τις ανάγκες των νοικοκυριών μέχρι το τέλος του Φεβρουαρίου 2027.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Παραπολιτικά»
