Ο Κάθετος Διάδρομος αναδεικνύεται σε μια κρίσιμη ευκαιρία για την Ελλάδα, με στόχο την ενίσχυση του ρόλου της στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη. Αξιοποιώντας τις υφιστάμενες υποδομές φυσικού αερίου, δημιουργείται μια νέα, εναλλακτική οδός εφοδιασμού για τις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η πρόσφατη συμφωνία για την προμήθεια αμερικανικού LNG για 20 χρόνια, η στρατηγική συνεργασία της AKTOR με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας και η ισχυρή πολιτική στήριξη από την Αθήνα και την Ουάσιγκτον, συνθέτουν ένα εγχείρημα με τεράστια οικονομική και γεωπολιτική σημασία.
Παράλληλα, καθώς αυτό το σημαντικό ενεργειακό και γεωπολιτικό εγχείρημα εξελίσσεται, προκύπτει ένα καίριο ερώτημα: Ποιοι θα επωφεληθούν εάν η ελληνική προσπάθεια αποδυναμωθεί και ο ενεργειακός ρόλος της χώρας περιοριστεί, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο σε Τουρκία και Αλβανία να διεκδικήσουν ισχυρότερη θέση στον περιφερειακό ενεργειακό χάρτη;
Ο Κάθετος Διάδρομος: Η Ελλάδα ως Ενεργειακή Πύλη της Ευρώπης
Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να μετατραπεί σε μια κομβική ενεργειακή πύλη. Ο Κάθετος Διάδρομος συνδέει κρίσιμες υποδομές φυσικού αερίου. Το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) φθάνει με πλοία στους ελληνικούς τερματικούς σταθμούς, επαναεριοποιείται και στη συνέχεια διανέμεται μέσω αγωγών προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και άλλες αγορές στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Το αμερικανικό LNG προσφέρει μια ουσιαστική εναλλακτική λύση στο ρωσικό αέριο, μειώνοντας την εξάρτηση από τη Μόσχα. Σε αυτό το εμπορικό εγχείρημα, ο Αλέξανδρος Εξάρχου, επικεφαλής της AKTOR και διευθύνων σύμβουλος της Atlantic CLNG Trade, διαδραματίζει κεντρικό ρόλο, σε στενή συνεργασία με τον Κωνσταντίνο Ξηφαρά, διευθύνοντα σύμβουλο της ΔΕΠΑ Εμπορίας και πρόεδρο της κοινής εταιρείας.
Η συνεργασία της AKTOR με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, μια εταιρεία υπό δημόσιο έλεγχο μέσω του Υπερταμείου, συνδυάζει την ιδιωτική επιχειρηματική δυναμική με την κρατική συμμετοχή. Η συμφωνία με τη Venture Global, όπως έχει πλέον διευρυνθεί, εξασφαλίζει την προμήθεια 1 εκατομμυρίου τόνων LNG ετησίως για 20 χρόνια, με έναρξη από το 2030.
Την προώθηση αυτής της συνεργασίας έχουν στηρίξει ενεργά ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, και η πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοιλ, ενισχύοντας την πολιτική και διπλωματική στήριξη του εγχειρήματος.
Έτσι, η Εμπορική Συμφωνία εντάσσεται σε μια ευρύτερη, συντονισμένη προσπάθεια κρατών, επιχειρήσεων και διαχειριστών δικτύων, με στόχο την ανάδειξη της Ελλάδας σε ενεργειακή πύλη της Ευρώπης.
Η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Ρούμπιο στην Αθήνα ενισχύει αυτή τη στρατηγική σχέση. Ο ίδιος δήλωσε την απόλυτη αφοσίωσή του στην ενεργειακή συνεργασία με την Ελλάδα, συνδέοντας την ενεργειακή ασφάλεια με την εθνική ασφάλεια.
Η λειτουργία της ελληνικής πύλης εξυπηρετεί επίσης την αύξηση των αμερικανικών εξαγωγών, ενισχύοντας τα κοινά συμφέροντα, χωρίς όμως αυτό να αποτελεί εγγύηση στρατιωτικής προστασίας. Η στήριξη, άλλωστε, ξεπερνά τα όρια της τρέχουσας κυβέρνησης. Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και πρώην υπουργός Ενέργειας, Γιάννης Μανιάτης, εκτιμά ότι ο Κάθετος Διάδρομος έχει ανατρέψει τον τουρκικό σχεδιασμό. Αν, όμως, χαθεί η ελληνική ευκαιρία, οι τουρκικές φιλοδοξίες θα μπορούσαν να ενισχυθούν.
Η δημοσιογραφική έρευνα από τη Wall Street Journal, η οποία χαρακτηρίζεται ως κριτική, φαίνεται να καθοδηγείται από γεωπολιτικά και επιχειρηματικά συμφέροντα που αντιτίθενται στην ελληνική ταυτότητα του Κάθετου Άξονα. Η χρήση ενός τέτοιου δημοσιεύματος για πολιτικές σκοπιμότητες είναι πιθανό να αποδυναμώσει την ελληνική προοπτική και να ενισχύσει τη θέση της Τουρκίας ως εναλλακτικού κόμβου ενεργειακού εφοδιασμού.
«Τι είναι ο Κάθετος Διάδρομος; Για να το εξηγήσουμε απλά, είναι η πολιτική επιλογή της κυβέρνησης να αξιοποιήσει ενεργειακές υποδομές τις οποίες διαθέτει, τους αγωγούς μας, αλλά και τους σταθμούς επαναεριποίησης φυσικού αερίου, το οποίο μεταφέρεται υγροποιημένο προκειμένου να μπορούμε να τροφοδοτήσουμε τους βόρειους γείτονές μας. Κάνουμε μια επιλογή αυτό το αέριο στην παρούσα φάση να είναι αμερικανικό αέριο, αλλά αυτές είναι εμπορικές συμφωνίες που αξιοποιούν ελληνικές υποδομές. Και αφορούν πρωτίστως τους βόρειους γείτονές μας. Η Αμερική και η κυβέρνηση, αλλά και οι εταιρείες επέλεξαν αυτό να το κάνουν μέσω της Ελλάδος. Θα μπορούσαν να το κάνουν και μέσω άλλης χώρας» δήλωσε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης.
Ο Κάθετος Διάδρομος αντιπροσωπεύει μια σημαντική εθνική ευκαιρία. Μέσω της διαφάνειας και της ουσιαστικής συνεργασίας, η Ελλάδα μπορεί να εδραιώσει τη θέση της στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη.
