Πέντε καίριες αλλαγές ετοιμάζονται στο συνταξιοδοτικό σύστημα, επηρεάζοντας εκατομμύρια συνταξιούχους. Στόχος είναι η αποκατάσταση αδικιών, η αύξηση των συντάξεων και η παροχή κινήτρων για όσους επιθυμούν να παραμείνουν ενεργοί στην αγορά εργασίας. Οι αλλαγές αυτές περιλαμβάνουν πρόσθετη αύξηση των κύριων συντάξεων, αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), τροποποιήσεις για τους εργαζόμενους συνταξιούχους και την καταβολή αναδρομικών στις συντάξεις χηρείας.
Πρόσθετη Αύξηση στις Κύριες Συντάξεις και Πιθανές Αυξήσεις στις Επικουρικές
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, προβλέπεται ανάπτυξη 2,3% για το 2026 (έναντι 2,2% αρχικά) και πληθωρισμός 3% (έναντι 2,7%). Με βάση αυτά τα δεδομένα, εκτιμάται πιθανή αύξηση 4% στις συντάξεις. Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο αυξήσεων και στις επικουρικές συντάξεις, με κρίσιμο παράγοντα την πορεία των οικονομικών του κλάδου επικουρικής ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ και την επιβεβαίωση του πλεονάσματος που καταγράφηκε το 2024.
Νέα Δομή στην ΕΑΣ για Δικαιότερες Κρατήσεις
Μια σημαντική αλλαγή σχεδιάζεται και για την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), η οποία αφορά κυρίως όσους λαμβάνουν κύρια σύνταξη πάνω από το εκάστοτε όριο επιβολής της εισφοράς.
Με την αναπροσαρμογή των κλιμακίων, που συνδέεται με τις αυξήσεις των συντάξεων, το όριο για την επιβολή της ΕΑΣ μετακινείται σταδιακά προς τα πάνω. Έτσι, ενώ το 2025 η εισφορά ξεκινά για κύριες συντάξεις άνω των 1.434 ευρώ, το όριο αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια.
Αυτή η εξέλιξη προκαλεί προβληματισμό σχετικά με τη μελλοντική αποτελεσματικότητα του μέτρου και επαναφέρει στο προσκήνιο ένα σχέδιο ριζικής αναθεώρησης της ΕΑΣ.
Εξετάζεται η καθιέρωση τεσσάρων αναλογικών κλιμάκων, με την εισφορά να υπολογίζεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το όριο κάθε κλίμακας και όχι στο σύνολο του ποσού.
Για παράδειγμα, σε σύνταξη 1.600 ευρώ, αντί να επιβάλλεται εισφορά 3% σε ολόκληρο το ποσό, η κράτηση θα υπολογίζεται μόνο στη διαφορά των 166 ευρώ (μεταξύ 1.434 και 1.600 ευρώ). Με έναν υψηλότερο συντελεστή, αλλά εφαρμοζόμενο σε πολύ μικρότερο ποσό, η τελική κράτηση θα μπορούσε να είναι χαμηλότερη. Το υπό εξέταση μοντέλο προβλέπει κλιμάκωση των συντελεστών για υψηλότερα ποσά συντάξεων, με παράλληλη θέσπιση πλαφόν, ώστε κανένας συνταξιούχος να μην επιβαρύνεται περισσότερο από ό,τι με το σημερινό σύστημα.
Εξαίρεση από την ΕΑΣ για Προσαυξήσεις λόγω Εργασίας
Μία επιπλέον ρύθμιση αφορά τους συνταξιούχους που συνεχίζουν να εργάζονται. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα επιπλέον κίνητρο, ώστε η προσαύξηση της σύνταξης που προκύπτει από τα ένσημα της εργασίας τους να μην οδηγεί σε υψηλότερη κράτηση ΕΑΣ.
Σύμφωνα με το υπό εξέταση σχέδιο, η προσαύξηση που προκύπτει από την απασχόληση δεν θα λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό της ΕΑΣ. Έτσι, ένας συνταξιούχος που, για παράδειγμα, αποκτά επιπλέον 40 ευρώ στη σύνταξή του από την εργασία του και εξαιτίας αυτής της αύξησης υπερβαίνει το όριο των 1.434 ευρώ, δεν θα επιβαρύνεται με ΕΑΣ λόγω αυτής της προσαύξησης.
Αντίστοιχα, η ρύθμιση θα μπορούσε να αποτρέψει τη μετάβαση σε υψηλότερη κλίμακα κρατήσεων, όταν η υπέρβαση του ορίου οφείλεται αποκλειστικά στα πρόσθετα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που δημιουργήθηκαν από την εργασία.
Αλλαγές στις Συντάξεις Χηρείας
Διπλασιασμό της σύνταξης χηρείας θα δουν στις 28 Αυγούστου 8.500 δικαιούχοι του Δημοσίου, οι οποίοι είχαν δει την παροχή τους να μειώνεται από 70% σε 35% της αρχικής σύνταξης του θανόντος ή της θανούσης συζύγου.
Την ίδια στιγμή, για περισσότερους από 75.000 δικαιούχους, παρότι δεν θα υπάρξει αύξηση, για πρώτη φορά θα τεθεί σε εφαρμογή μόνιμη προστασία από μελλοντικές περικοπές. Επίσης, για περίπου 122.000 ασφαλισμένους διασφαλίζεται η διατήρηση των δύο εθνικών συντάξεων. Αντίθετα, περίπου 60.000 παλαιότεροι δικαιούχοι συντάξεων χηρείας δεν θα δουν καμία αύξηση, παρά τις περικοπές που έχουν υποστεί.
Προσαύξηση Σύνταξης για όσους Συνεχίζουν να Εργάζονται
Τέλος, προχωρά η εφαρμογή της ρύθμισης που προβλέπει προσαύξηση της σύνταξης για τους συνταξιούχους που εργάζονται. Για κάθε έτος απασχόλησης προβλέπεται επιπλέον ποσοστό περίπου 0,77%, το οποίο υπολογίζεται με βάση τις αποδοχές ή, στην περίπτωση των ελεύθερων επαγγελματιών, τις εισφορές που καταβάλλουν. Εξετάζεται το ποσοστό αυτό να αυξηθεί στο 0,98%.
Ενδεικτικά, σήμερα, με μισθό 1.000 ευρώ, η ετήσια απασχόληση μπορεί να οδηγήσει σε προσαύξηση περίπου 8 ευρώ στη σύνταξη. Για δύο χρόνια το ποσό διπλασιάζεται, ενώ για περισσότερα έτη αυξάνεται αντίστοιχα. Με την επιπλέον αύξηση του ποσοστού, η προσαύξηση στα 1.000 ευρώ γίνεται 10 ευρώ για κάθε έτος. Για να ενεργοποιηθεί η προσαύξηση, απαιτείται διακοπή της απασχόλησης, σχετική δήλωση στον e-ΕΦΚΑ και υποβολή αίτησης για τον επανυπολογισμό της σύνταξης.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Απογευματινή
