Η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης περιπλέκεται από τη διχοτόμηση της τελευταίας, όπως επισημαίνουν αξιόπιστες διπλωματικές πηγές στο parapolitika.gr. Ο τρίτος γύρος τεχνικών συνομιλιών, που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στην Αθήνα, δεν κατάφερε να φέρει ουσιαστικές συγκλίσεις. Παρά τη διάθεση για πρόοδο, το κύριο εμπόδιο παραμένει η έλλειψη ενιαίας κυβερνητικής εκπροσώπησης στη Λιβύη, γεγονός που υπονομεύει κάθε προσπάθεια επίτευξης συμφωνίας με την Ελληνική Κυβέρνηση.
Διαβάστε: ΥΠΕΞ: Ελλάδα & Λιβύη συνεχίζουν τον εποικοδομητικό διάλογο για τις θαλάσσιες ζώνες με βάση το διεθνές δίκαιο
Θαλάσσιες Ζώνες: Το Παρασκήνιο των Συζητήσεων Ελλάδας και Λιβύης, Τι Λέει ο Καθηγητής Κώστας Υφαντής στο parapolitika.gr
Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Κώστας Υφαντής, μιλώντας στο parapolitika.gr, αναλύει τις επιλογές της Αθήνας: «είτε να μην συζητάει καθόλου, γιατί υπάρχουν δύο κέντρα εξουσίας, είτε να εκμεταλλευτεί τον οποιονδήποτε διάλογο επικοινωνίας και να υπάρχει μία επαφή. Δεν υπάρχει αισιοδοξία ότι θα καταλήξουμε κάπου, αλλά σε κάθε περίπτωση αυτή είναι η καλύτερη, κατά την άποψή μου, επιλογή της χώρας. Δηλαδή να προσπαθήσει να σύρει τη Λιβύη σε μία τεχνική συζήτηση σε αυτή τη φάση. Δεν είναι πολιτική συζήτηση. Η πολιτική συζήτηση θα γίνει αν προχωρήσει η τεχνική συζήτηση, υπό την έννοια ότι θα τεθεί άμεσα το ζήτημα του τουρκολιβικού. Η άποψή μου είναι ότι πολύ σωστά κάνουμε και συζητάμε, γιατί αν δεν συζητήσουμε εμείς θα συζητήσει κάποιος άλλος. Χωρίς να υπάρχουν, επαναλαμβάνω, προσδοκίες ότι μπορεί να καταλήξουμε κάπου. Γιατί η Λιβύη σε αυτή τη φάση τουλάχιστον δεν πρόκειται να υπαναχωρήσει από το τουρκολιβικό».
Η Αθήνα επιχειρεί να ξεπεράσει τον εξαιρετικά σύνθετο γεωπολιτικό γρίφο. Ωστόσο, στις τεχνικές διαβουλεύσεις που διεξάγονται, υπό την υπηρεσιακή υφυπουργό Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, θέτει τις προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες θα μπορούσε να επιτευχθεί μία σύγκλιση, είτε με την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας στην Τρίπολη, είτε με τον στρατάρχη Χαφτάρ και τους γιους του που εδρεύουν στη Βεγγάζη και διοικούν την Ανατολική Λιβύη.
Η θέση της Ελλάδας κινείται εξαρχής σε τρεις άξονες: Στη σταθερή αρχή ότι οι συνομιλίες πρέπει να διεξάγονται αποκλειστικά στη βάση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, στην απαίτηση για αναγνώριση της πλήρους επήρειας των ελληνικών νησιών, και στην ακύρωση της συμφωνίας του 2019 μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης που εδραίωσε το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Όμως, το παράδοξο των τεχνικών συνομιλιών, που λαμβάνουν χώρα σε περιβάλλον πολιτικής διχοτόμησης της Λιβύης, δημιουργεί ένα ασυνήθιστο διπλωματικό σκηνικό. Αυτό αναγκάζει την Αθήνα να διεξάγει θεσμικό διάλογο με τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης, ενώ ταυτόχρονα η Τουρκία διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με την κυβέρνηση Ντμπεϊμπά, δεσμεύοντάς την με το νομικά ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Σύμφωνα με τον κ. Υφαντή, η απομάκρυνση της Τρίπολης από την επιρροή της Άγκυρας δεν διαφαίνεται στο άμεσο μέλλον. Όπως εξηγεί, «είναι πάρα πολύ δύσκολο, γιατί η κυβέρνηση της Τρίπολης ιδιαίτερα, έχει εξαρτήσει πλήρως την επιβίωσή της από την Τουρκία. Δηλαδή, από την παρέμβαση των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων ή εν πάση περιπτώσει των μισθοφόρων που έχει εδώ και πολλά χρόνια η Τουρκία ενεργοποιήσει στην περιοχή για να σώσει την κυβέρνηση της Τρίπολης. Και το αντάλλαγμα ήταν το τουρκολιβικό. Οπότε, επαναλαμβάνω, θα είναι πολύ μεγάλη έκπληξη αν η Λιβύη υπαναχωρούσε. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν αυτές οι προϋποθέσεις, αλλά δεν μπορεί κανείς να είναι σίγουρος τι θα συμβεί στο μέλλον. Κατά πόσο, δηλαδή, η Λιβύη και η Τρίπολη αφού σταθεί στα πόδια της θα έχει περισσότερο ανάγκη την Ευρώπη, από την Τουρκία. Αλλά όλα αυτά είναι για το μέλλον και όχι το άμεσο μέλλον».
Υπό αυτές τις συνθήκες, η στρατηγική του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών αποτυπώνεται στις πρόσφατες κινήσεις του υπουργού Γιώργου Γεραπετρίτη στη Βεγγάζη, για τα εγκαίνια του προξενείου, και στην υποδοχή του Στρατάρχη Χαφτάρ στην Αθήνα τον περασμένο μήνα. Η ελληνική διπλωματία στηρίζει έτσι την ανάγκη διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας και με τα δύο στρατόπεδα της Λιβύης. Η τακτική αυτή κρίνεται επιβεβλημένη, καθώς η κατάληξη των τεχνικών συνομιλιών σε μια κοινή προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αποτελεί τον μοναδικό δρόμο για την έμπρακτη ακύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου. Ωστόσο, η έλλειψη μιας ενιαίας κυβέρνησης στη Λιβύη, ικανής να επικυρώσει συμφωνίες με διεθνή ισχύ, καθιστά κάθε βήμα μετέωρο. Η Αθήνα καλείται να ισορροπήσει σε ένα τεντωμένο σχοινί, επιδιώκοντας μια συμφωνία που θα σέβεται το Διεθνές Δίκαιο, ενώ ταυτόχρονα παραμένει όμηρος της εσωτερικής λιβυκής κρίσης, η οποία δεν επιτρέπει, προς το παρόν, την οριστική διευθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
