Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, αναμένεται να εστιάσει στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης κατά τα εγκαίνια της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ). Στο προσκήνιο βρίσκεται ένα νέο πρόγραμμα για την αγορά κατοικιών, το «Σπίτι μου 3», το οποίο θα βασίζεται σε χαμηλά επιτόκια και κοινωνικά κριτήρια, αντλώντας έμπνευση από το γαλλικό μοντέλο. Ο πρωθυπουργός έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας παρέμβασης, εφόσον οι δημοσιονομικές δυνατότητες το επιτρέπουν. Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση προκρίνει ένα διαφορετικό μοντέλο στήριξης της αγοράς πρώτης κατοικίας, παρόμοιο με αυτό που εφαρμόζει η Γαλλία μέσω του Prêt à Taux Zéro (PTZ). Το PTZ είναι ένα άτοκο στεγαστικό δάνειο, σχεδιασμένο για νοικοκυριά με συγκεκριμένα εισοδηματικά όρια.
Διαβάστε: Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας: Η αλήθεια για τα προγράμματα “Σπίτι μου Ι” και “Σπίτι μου ΙΙ” (Πίνακες)
Σπίτι μου 3: Τα χαρακτηριστικά του νέου μοντέλου
Το βασικό χαρακτηριστικό του γαλλικού PTZ είναι ότι ο δικαιούχος δεν καταβάλλει τόκους για ένα μέρος της χρηματοδότησης, δεν επιβαρύνεται με έξοδα φακέλου και η διάρκεια του δανείου μπορεί να φτάσει έως και 25 χρόνια. Στην Ελλάδα, η πρόταση που ενσωματώνεται στην Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035 κινείται προς την ίδια κατεύθυνση, χωρίς να απαιτείται η αυτούσια αντιγραφή του γαλλικού συστήματος. Συγκεκριμένα, εξετάζεται η παροχή φορολογικών κινήτρων στις τράπεζες, ώστε να χορηγούν στεγαστικά δάνεια με μειωμένο επιτόκιο σε επιλέξιμους δικαιούχους.
Με το νέο μοντέλο, αντί το Δημόσιο να επιδοτεί άμεσα τα στεγαστικά δάνεια, θα παρέχονται φορολογικά κίνητρα στις τράπεζες, προκειμένου να προσφέρουν δάνεια με χαμηλότερα επιτόκια σε νέους και οικογένειες που πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια. Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος θα επιχειρεί να μειώσει το κόστος του στεγαστικού δανεισμού, αξιοποιώντας το τραπεζικό σύστημα, αντί να επιδοτεί αποκλειστικά και άμεσα το επιτόκιο με εθνικούς ή κοινοτικούς πόρους.
Η επιλεξιμότητα αποτελεί «κλειδί»
Η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο για ένα νέο πρόγραμμα αγοράς κατοικίας, συνδέοντας την έναρξη ενός νέου κύκλου με την πορεία άλλων στεγαστικών παρεμβάσεων, όπως το πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω».
Οι συζητήσεις στο οικονομικό επιτελείο για το «Σπίτι μου 3» επικεντρώνονται στο αν το πρόγραμμα θα μπορούσε να διευρύνει τον κύκλο των δικαιούχων, είτε μέσω αλλαγών στα ηλικιακά όρια, είτε με υψηλότερα εισοδηματικά όρια, είτε με διαφορετικό τρόπο υπολογισμού της επιλεξιμότητας. Αυτό θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό για νοικοκυριά που σήμερα οριακά δεν πληρούν τις προϋποθέσεις των προηγούμενων προγραμμάτων. Ωστόσο, δεν έχουν ακόμη καθοριστεί τα ακριβή κριτήρια που θα ισχύσουν.
Και, το κυριότερο, τίθεται το ερώτημα πώς θα βρεθούν διαθέσιμες κατοικίες στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, όπου το πρόβλημα είναι εντονότερο. Μία από τις προτεινόμενες λύσεις είναι η διεύρυνση των προδιαγραφών των ακινήτων, ώστε να μπορούν να ενταχθούν περισσότερες κατοικίες. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη δυνατότητα χρηματοδότησης κατοικιών με οικοδομική άδεια μετά το 2007, αντί για τους αυστηρότερους περιορισμούς που ίσχυαν σε προηγούμενο σχεδιασμό.
Επίσης, εξετάζεται το ενδεχόμενο οι φορολογικές πιστώσεις προς τις τράπεζες να είναι μόνιμες και τα χαμηλότοκα δάνεια σε επιλέξιμους δικαιούχους να ενσωματωθούν στη συνήθη τραπεζική διαδικασία. Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική έως το 2035 λειτουργεί ως ο κεντρικός οδικός χάρτης της Ελλάδας για τη μετάβαση από αποσπασματικές παρεμβάσεις σε ένα διαρκές, οργανωμένο και βιώσιμο σύστημα σχεδιασμού.
Περιλαμβάνει λεπτομερή παρουσίαση 50 συγκεκριμένων μέτρων, με συνολικό προϋπολογισμό που υπερβαίνει τα 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Από αυτά, τα 36 μέτρα εντάσσονται ήδη στην ενιαία ψηφιακή πύλη στεγαστικής πολιτικής (stegasi.gov.gr), ενώ τα 14 αποτελούν νέες προτεινόμενες παρεμβάσεις.
Σχεδιάζεται ψηφιακή
πλατφόρμα φοιτητικής
συγκατοίκησης, αλλά και
αντίστοιχη για την καταγραφή των στεγαστικών
αναγκών δημοσίων
υπαλλήλων σε νησιά
Με την έγκριση της Εθνικής Στρατηγικής, δρομολογούνται άμεσα συγκεκριμένες δράσεις που αποσκοπούν στην κατασκευή ή ανακαίνιση 19.750 προσιτών κατοικιών, με εκτιμώμενο αριθμό ωφελούμενων 60.000 πολιτών, καθώς και στη δημιουργία άνω των 8.500 νέων θέσεων σε φοιτητικές εστίες. Το πρόγραμμα δράσης περιλαμβάνει:
- Την ανακαίνιση παλαιών ή κλειστών κατοικιών από 20.000 πολίτες, είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για διάθεσή τους στην αγορά μέσω μακροχρόνιας μίσθωσης.
- Την ανέγερση 2.350 νέων κοινωνικών κατοικιών σε μεγάλα αδρανή ακίνητα του Δημοσίου, όπως ανενεργά στρατόπεδα και άλλες δημόσιες εκτάσεις.
- Την άμεση διάθεση 400 κατοικιών μέσω του νέου θεσμού της κοινωνικής αντιπαροχής.
- Την προσθήκη 8.500 νέων κλινών στις υπάρχουσες υποδομές φοιτητικών εστιών σε έξι δημόσια Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ).
- Την κατασκευή και παράδοση 2.000 κατοικιών για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, στο πλαίσιο του εξειδικευμένου οικιστικού προγράμματος του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δημιουργία κοινωνικών και προσιτών κατοικιών. Προτείνεται μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ για την κατασκευή κατοικιών που θα διατίθενται μακροχρόνια με κοινωνικό ή προσιτό μίσθωμα, ενώ παράλληλα εξετάζονται πολεοδομικά και φορολογικά κίνητρα. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται χρηματοδοτικά εργαλεία για κατασκευαστικές εταιρείες, καθώς και η αξιοποίηση δημόσιας γης, κυρίως σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση.
Σημαντικές είναι επίσης οι παρεμβάσεις για φοιτητές και δημοσίους υπαλλήλους. Προβλέπεται η δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας φοιτητικής συγκατοίκησης, με κρατικές εγγυήσεις προς τους ιδιοκτήτες, καθώς και αντίστοιχη πλατφόρμα για την καταγραφή των στεγαστικών αναγκών δημοσίων υπαλλήλων σε νησιωτικούς δήμους. Παράλληλα, εξετάζεται ειδικό πρόγραμμα παραχώρησης δημόσιας γης στα νησιά για την ανάπτυξη προσιτών κατοικιών.
Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά
