Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έθεσε σε δημόσια διαβούλευση ένα νέο σχέδιο νόμου, με κεντρικό άξονα την ενίσχυση της προστασίας των οφειλετών και την ενίσχυση της εποπτείας των servicers. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει, επίσης, σημαντικές ρυθμίσεις σχετικά με τη φορολόγηση των κρυπτοστοιχείων, την κεφαλαιαγορά, το τραπεζικό σύστημα, το αγροτικό πετρέλαιο, τις ηλεκτρονικές πληρωμές, την αγορά καυσίμων, καθώς και τη νέα λογιστική λειτουργία της Γενικής Κυβέρνησης.
Διαβάστε: Νέες ρυθμίσεις για servicers: 8 παραδείγματα που δείχνουν πόσα κερδίζουν οι οφειλέτες (Πίνακες)
Νέο Πλαίσιο για Οφειλέτες και Servicers
Το νομοσχέδιο εστιάζει στο ιδιωτικό χρέος με 16 παρεμβάσεις. Οκτώ αφορούν την προστασία των οφειλετών και την ενίσχυση των ρυθμίσεων, ενώ οι υπόλοιπες οκτώ εστιάζουν στη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων. Η πιο σημαντική αλλαγή είναι η εισαγωγή μιας νέας, τυποποιημένης διαδικασίας διμερούς ρύθμισης, η οποία αντικαθιστά τον ισχύοντα Κώδικα Δεοντολογίας. Τέθηκαν σαφείς χρονικοί περιορισμοί: ο πιστωτής έχει τρεις μήνες για να απαντήσει, ενώ η συνολική διαδικασία πρέπει να ολοκληρώνεται εντός έξι μηνών.
Τρεις μήνες πριν από τη διενέργεια πλειστηριασμού, οι πιστωτές υποχρεούνται να υποβάλουν μια κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης, βασισμένη στην ικανότητα αποπληρωμής, τα εισοδήματα και την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Οι προτάσεις θα γίνονται εγγράφως, και εφόσον υπάρχουν δύο εναλλακτικές λύσεις, θα υποβάλλονται και οι δύο. Σε περίπτωση απόρριψης της ρύθμισης, απαιτείται έγγραφη αιτιολογία. Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα διαμεσολάβησης μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή.
Επιπλέον, ορίζεται ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητήσει ο πιστωτής για απευθείας διμερή ρύθμιση. Μέχρι σήμερα, το ποσό της προκαταβολής αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης, συχνά ξεπερνώντας το 30% ή και το 50% της οφειλής.
Συγκεκριμένα προβλέπεται:
- Ισχυρότερη Προστασία για τον Συνεπή Οφειλέτη
Εφόσον ο οφειλέτης τηρεί ενεργή ρύθμιση, απαγορεύονται η καταγγελία της, η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, καθώς και η συνέχιση πλειστηριασμού. Σε περίπτωση παραβίασης, οι συνέπειες είναι άμεσες: η πράξη καθίσταται αυτοδικαίως άκυρη, ο οφειλέτης πιστώνεται με ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις, η ρύθμιση παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς επιβάρυνση, και επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ, με αυξημένες εποπτικές συνέπειες σε περίπτωση επανάληψης.
Επιπλέον, ο οφειλέτης αποκτά το ρητό δικαίωμα να ζητά δωρεάν πλήρη εικόνα της οφειλής του, συμπεριλαμβανομένων συμβάσεων, ιστορικού πληρωμών, τρόπου υπολογισμού επιτοκίου, κεφαλαίου, τόκων, προμηθειών και κάθε άλλης επιβάρυνσης. Τα στοιχεία πρέπει να παρέχονται εντός 45 ημερών. Εάν η προθεσμία παρέλθει, αναστέλλεται η τοκοφορία μέχρι την πλήρη παροχή των στοιχείων.
Επανέρχεται η προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του ν. 3259/2004 για παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές, χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης, ενώ οι τράπεζες και οι servicers υποχρεούνται να αναπροσαρμόσουν αναλόγως τις απαιτήσεις τους. Διευρύνεται η προστασία που ισχύει για άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ) και σε γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%.
- Αυστηρότερη Εποπτεία και Λογοδοσία των Servicers
Το δεύτερο σκέλος του νομοσχεδίου περιλαμβάνει οκτώ παρεμβάσεις για τους servicers. Οι εταιρείες θα είναι υποχρεωμένες να δημοσιοποιούν ετησίως στοιχεία για τα οικονομικά τους μεγέθη, την εταιρική διακυβέρνηση, τα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονται, τα αποτελέσματα της διαχείρισης και τον χειρισμό των παραπόνων των δανειοληπτών. Κάθε servicer θα υποβάλλει επίσης ετησίως στην Τράπεζα της Ελλάδος ένα σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων, με προβλέψεις για εισπράξεις, στρατηγική ανά κατηγορία απαίτησης, πόρους, κόστος, κινδύνους και δείκτες απόδοσης.
Για τις τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, προβλέπεται ετήσιος ανεξάρτητος διαχειριστικός έλεγχος, ο οποίος θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, τις αμοιβές και τα έξοδα των εμπλεκομένων. Θα δημοσιοποιείται περίληψη των πορισμάτων και η πλήρης έκθεση θα αποστέλλεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος. Ενισχύεται επίσης το πλαίσιο κυρώσεων της Τράπεζας της Ελλάδος και προβλέπεται η δημοσιοποίησή τους, ενώ αναγνωρίζεται ρητά η εποπτική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τα στοιχεία που δημοσιεύουν οι servicers στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων.
Νέο Φορολογικό Πλαίσιο για τα Κρυπτοστοιχεία
Στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο εντάσσεται και το νέο φορολογικό πλαίσιο για τα κρυπτοστοιχεία, καλύπτοντας το νομοθετικό κενό ως προς τη φορολογική τους μεταχείριση και ενισχύοντας τη φορολογική βεβαιότητα. Η υπεραξία των φυσικών προσώπων από τη μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων προτείνεται να φορολογείται με συντελεστή 10%. Η υπεραξία θα υπολογίζεται, κατά κανόνα, ως η διαφορά μεταξύ τιμής κτήσης και τιμής μεταβίβασης, με συγκεκριμένους κανόνες για την τεκμηρίωση των συναλλαγών και τη μέση τιμή κτήσης σε περίπτωση διαδοχικών αποκτήσεων. Υπεραξία έως 500 ευρώ ανά φορολογικό έτος δεν θα φορολογείται, ενώ η ανταλλαγή ενός κρυπτοστοιχείου με άλλο δεν θα δημιουργεί φορολογητέα υπεραξία.
Καθορίζεται επίσης ο τρόπος αποτίμησης των κρυπτοστοιχείων που χορηγούνται ως παροχή σε είδος σε εργαζομένους, εταίρους ή μετόχους, με βάση την αξία τους σε ευρώ κατά τον χρόνο απόκτησής τους. Παράλληλα, η αγορά κρυπτοστοιχείων εντάσσεται στις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων για σκοπούς τεκμηρίων. Αποδόσεις από δραστηριότητες όπως ο δανεισμός, η παροχή ρευστότητας και η δέσμευση κρυπτοστοιχείων σε μηχανισμούς επικύρωσης συναλλαγών (staking) θα φορολογούνται ως τόκοι με συντελεστή 10%. Για τον φόρο κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών, τα κρυπτοστοιχεία χαρακτηρίζονται ως ασώματη κινητή περιουσία κείμενη στην αλλοδαπή και η αξία τους θα προσδιορίζεται με βάση την αξία τους σε ευρώ κατά την προηγούμενη ημέρα από τον χρόνο γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης. Δεν επιβάλλεται Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής κατά την πώληση κρυπτοστοιχείων, ενώ παρέχεται δυνατότητα οικειοθελούς δήλωσης υπεραξιών από παλαιότερες μεταβιβάσεις, εντός 12 μηνών από τη δημοσίευση του νόμου και χωρίς πρόστιμα ή τόκους, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Αγροτικό Πετρέλαιο – Επιστροφή ΕΦΚ έως 31 Οκτωβρίου
Προβλέπεται ότι ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στο αγροτικό πετρέλαιο θα επιστρέφεται απευθείας στους δικαιούχους αγρότες έως τις 31 Οκτωβρίου 2026. Από τον Νοέμβριο, οπότε η έκπτωση θα εφαρμόζεται ψηφιακά απευθείας στο τιμολόγιο αγοράς, το αντίστοιχο ποσό μαζί με τον αναλογούντα ΦΠΑ θα επιστρέφεται στους πρατηριούχους ως ακατάσχετο και ασυμψήφιστο με οφειλές προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τις τράπεζες.
Υποχρεωτικές Ηλεκτρονικές Πληρωμές στις Παραδόσεις Courier
Καθίσταται υποχρεωτική η χρήση ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής για τις παραδόσεις αγαθών από εταιρείες courier, ανεξαρτήτως ποσού. Εταιρεία ταχυμεταφορών που δέχεται μετρητά θα αντιμετωπίζει πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής. Πριν από την έναρξη ισχύος της διάταξης, θα εκδοθεί υπουργική απόφαση, με την οποία θα καθοριστούν οι κατηγορίες φυσικών προσώπων που θα εξαιρούνται από την υποχρέωση, κατ’ αναλογία με τις εξαιρέσεις που ισχύουν για την υποχρέωση πραγματοποίησης ηλεκτρονικών δαπανών για την κάλυψη του απαιτούμενου ποσού δαπανών («χτίσιμο» αφορολόγητου).
Νέοι Κανόνες για τα Καύσιμα σε Πρατήρια που Σφραγίζονται
Το νομοσχέδιο ρυθμίζει τη διαχείριση των καυσίμων που παραμένουν σε πρατήρια τα οποία σφραγίζονται για δύο χρόνια λόγω παραβάσεων. Τα καύσιμα που το Γενικό Χημείο του Κράτους κρίνει ότι έχουν κανονική σύνθεση και δεν αποτελούν προϊόν λαθρεμπορίας θα απαντλούνται για λόγους ασφαλεξίας και θα μπορούν να διατίθενται στην αγορά από τον υπόχρεο φορέα. Αντίθετα, τα μη κανονικά ή νοθευμένα καύσιμα θα κατάσχονται. Παράλληλα, αποσαφηνίζεται ότι τα μέτρα δέουσας επιμέλειας των εταιρειών εμπορίας και των διυλιστηρίων αφορούν τόσο τα πρατήρια δημόσιας όσο και ιδιωτικής χρήσης. Επίσης, τίθεται χρονικό όριο στη διακοπή διακίνησης καυσίμων και καλύπτεται το κενό ως προς το ποιος αναλαμβάνει την απάντληση όταν δεν υπάρχει εταιρεία που έχει προμηθεύσει το πρατήριο τις τελευταίες πέντε εργάσιμες ημέρες.
Τράπεζες, Επενδύσεις και Κεφαλαιαγορά
Ένα σημαντικό μέρος του νομοσχεδίου αφορά τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου του χρηματοπιστωτικού τομέα και την ενσωμάτωση ευρωπαϊκών Οδηγιών. Οι παρεμβάσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, την εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων, την τραπεζική ένωση, το πλαίσιο εξυγίανσης και διαχείρισης τραπεζικών κρίσεων, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τον εκσυγχρονισμό των κανόνων για χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και αγορές.
Ειδικότερα, ενισχύεται η εποπτεία τραπεζών και υποκαταστημάτων τρίτων χωρών, καθώς και η διαχείριση περιβαλλοντικών, κοινωνικών και σχετικών με τη διακυβέρνηση κινδύνων. Επικαιροποιείται επίσης το πλαίσιο για τη διαχείριση επενδυτικών κεφαλαίων, τους ΔΟΕΕ (Διαπραγματεύσιμοι Οργανισμοί Συλλογικών Επενδύσεων) και τους ΟΣΕΚΑ (Οργανισμοί Συλλογικών Επενδύσεων σε Κινητές Αξίες), με στόχο μεγαλύτερη διαφάνεια, προστασία των επενδυτών και αποτελεσματικότερη διαχείριση κινδύνων. Παράλληλα, η Ελλάδα εντάσσεται πλήρως στο Ευρωπαϊκό Ενιαίο Σημείο Πρόσβασης (ESAP), ώστε επενδυτές και επιχειρήσεις να έχουν ευκολότερη πρόσβαση σε συγκρίσιμα εταιρικά και χρηματοοικονομικά δεδομένα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αλλάζουν επίσης οι κανόνες για τους πολυμερείς μηχανισμούς διαπραγμάτευσης και τις αγορές ανάπτυξης ΜμΕ, με στόχο να γίνει ευκολότερη και πιο ελκυστική η άντληση κεφαλαίων από τις δημόσιες αγορές, ιδιαίτερα για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
Νέα Λογιστική Λειτουργία του Δημοσίου
Το νομοσχέδιο προετοιμάζει την εφαρμογή, από την 1η Ιανουαρίου 2027, του νέου Λογιστικού Πλαισίου Γενικής Κυβέρνησης σε όλες τις οντότητες της Γενικής Κυβέρνησης. Το νέο σύστημα βασίζεται στη λογιστική του δεδουλευμένου και στα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα για τον Δημόσιο Τομέα (IPSAS), ενώ κεντρικό εργαλείο της μεταρρύθμισης είναι το gov-ERP. Μεταξύ άλλων, αλλάζουν οι διαδικασίες ανάληψης, ελέγχου και εκκαθάρισης δημόσιων δαπανών, επικαιροποιούνται οι αρμοδιότητες του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και των οικονομικών υπηρεσιών των φορέων, ενώ ενισχύονται η λογοδοσία, ο προγραμματισμός και ο έλεγχος των δημόσιων οικονομικών.
Η δημόσια διαβούλευση του νομοσχεδίου για «Ενίσχυση εποπτείας των υπό διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις – Προστασία συνεπών οφειλετών – Ενίσχυση των συλλογικών επενδύσεων και της κεφαλαιαγοράς καθώς και της διαχείρισης κινδύνων και της εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος – Ενσωμάτωση των Οδηγιών (ΕΕ) 2024/1619, (ΕΕ) 2024/1640, (ΕΕ) 2024/2994, (ΕΕ) 2024/927, (ΕΕ) 2023/2864 και (ΕΕ) 2024/2811, διατάξεις αρμοδιότητας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους – Συνταξιοδοτική ρύθμιση – και λοιπές διατάξεις» θα ολοκληρωθεί στις 22.10.2026 και ώρα 10:00 π.μ. με στόχο το νομοσχέδιο να εισαχθεί στη Βουλή και να ψηφιστεί την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου.
