«Στόχος μας η Πρώτη Επιλογή και Πολύτιμη Εμπειρία στο Αριστοτέλειο για Έλληνες και Ξένους Φοιτητές» δηλώνει ο Κυριάκος Αναστασιάδης
Η αναβάθμιση της εκπαιδευτικής και φοιτητικής εμπειρίας, με την περαιτέρω ψηφιοποίηση των σπουδών, τη βελτίωση της καθημερινότητας και της φοιτητικής μέριμνας, καθώς και τη σταδιακή αναβάθμιση των υποδομών, βρίσκονται στην κορυφή των προτεραιοτήτων της διοίκησης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης για την τρέχουσα ακαδημαϊκή χρονιά, όπως επισημαίνει ο πρύτανης του ιδρύματος, καθ. Κυριάκος Αναστασιάδης.
Σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο πρύτανης του ΑΠΘ αναφέρεται στη διεθνοποίηση του πανεπιστημίου, την προετοιμασία και λειτουργία νέων ξενόγλωσσων προγραμμάτων, τη διεύρυνση των διεθνών στρατηγικών συνεργασιών, καθώς και στη στενότερη σύνδεση εκπαίδευσης, έρευνας, καινοτομίας και παραγωγής, σκιαγραφώντας τη «φυσιογνωμία του νέου δημόσιου Πανεπιστημίου που χρειάζεται η Ελλάδα». Επιπλέον, μιλά για τα σχέδια χωρικής ανάπτυξης του ιδρύματος, τα θέματα ασφάλειας και την ενίσχυση της οικονομικής αυτοτέλειας, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι «ένα ισχυρό δημόσιο Πανεπιστήμιο πολλαπλασιάζει κάθε δημόσιο ευρώ που επενδύεται σε αυτό».
Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του πρύτανη ΑΠΘ καθ. Κυρ. Αναστασιάδη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ:
Ερ. Ποιες είναι οι προτεραιότητες που έχετε θέσει για τη νέα ακαδημαϊκή χρονιά;
Πρωτίστως, επιδιώκουμε να καταδείξουμε ότι το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο δεν είναι μια άκαμπτη δημόσια υπηρεσία ούτε ένα περιττό βάρος για τον κρατικό προϋπολογισμό. Με άλλα λόγια, ο στόχος μας είναι να καταστήσουμε τις σπουδές και τη ζωή στο Αριστοτέλειο την πρώτη επιλογή και μια πολύτιμη εμπειρία για τους Έλληνες και ξένους νέους που φιλοδοξούν να πετύχουν στη ζωή τους. Αν αυτό ακούγεται αυτονόητο ή απλό, σας διαβεβαιώ ότι δεν είναι. Αρχικά, έπρεπε να διερευνήσουμε κατά πόσο ο ίδιος ο οργανισμός μας αντέχει τις αλλαγές, αν οι Καθηγητές, οι ερευνητές, το επιστημονικό και διοικητικό προσωπικό, καθώς και ο φοιτητικός κόσμος, επιθυμούν την αλλαγή. Η ανταπόκριση ήταν θετική. Το διαπιστώσαμε από τη συμμετοχή της συντριπτικής πλειοψηφίας σε νέους θεσμούς και δράσεις, όπως η σημαντική προσπάθεια για την πιστοποίηση οκτώ νέων αγγλόφωνων προπτυχιακών προγραμμάτων ή η γόνιμη συζήτηση για την ψηφιοποίηση των εξετάσεων. Το είδαμε στις δημοσκοπικές έρευνες που διεξήχθησαν για πρώτη φορά σε ελληνικό ακαδημαϊκό ίδρυμα, στις δεκάδες νέες συνεργασίες με πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και φορείς, και, πιο πρόσφατα, στις προτιμήσεις των εισακτέων από όλη την Ελλάδα.
Ο μεταρρυθμιστικός ζήλος της πρώτης χρονιάς – ομολογώ ότι προκάλεσε σημαντική πίεση σε συστήματα και ανθρώπους, και θα ήθελα να ευχαριστήσω και να συγχαρώ τους λαμπρούς μου συνεργάτες για αυτή την προσπάθεια – τώρα δίνει τη θέση του στην εφαρμογή και την εδραίωση. Η πρώτη προτεραιότητα αφορά την αναβάθμιση της εκπαιδευτικής και φοιτητικής εμπειρίας: την περαιτέρω ψηφιοποίηση των σπουδών, τη βελτίωση της καθημερινότητας και της φοιτητικής μέριμνας, και τη σταδιακή αναβάθμιση των υποδομών μας. Η δεύτερη προτεραιότητα είναι η διεθνοποίηση, μέσω της προετοιμασίας και λειτουργίας των νέων ξενόγλωσσων προγραμμάτων και της διεύρυνσης των στρατηγικών διεθνών συνεργασιών. Η τρίτη, εξίσου σημαντική, είναι η ακόμη στενότερη σύνδεση εκπαίδευσης, έρευνας, καινοτομίας και παραγωγής. Ό,τι δοκιμάστηκε επιτυχώς ως μεμονωμένη δράση, θα αποκτήσει πλέον θεσμικό βάθος. Το Aristotle Innovation Forum, οι Επώνυμες Έδρες, οι διεθνείς συμπράξεις, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, δεν αποτελούν απλές δράσεις μιας Πρυτανικής Αρχής. Αντιπροσωπεύουν τη φυσιογνωμία του νέου δημόσιου Πανεπιστημίου που έχει ανάγκη η Ελλάδα.
Ερ. Πόσο έχει «ωριμάσει» η προετοιμασία των νέων αγγλόφωνων προπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών; Δύνανται να αποδειχθούν όλα βιώσιμα;
Η προετοιμασία έχει προχωρήσει σημαντικά, και ο αριθμός των διεθνών προπτυχιακών μας θα αυξηθεί περαιτέρω τη νέα ακαδημαϊκή χρονιά. Ωστόσο, το κρίσιμο στοιχείο εδώ δεν είναι οι αριθμοί, αλλά η ποιότητα των σπουδών. Δεν μας ενδιαφέρει η ανακοίνωση πολλών προγραμμάτων, αλλά η λειτουργία ποιοτικών, ανταγωνιστικών και βιώσιμων προγραμμάτων. Το αγγλόφωνο πρόγραμμα Ιατρικής μας παρείχε ήδη ένα πολύτιμο προηγούμενο, αποδεικνύοντας ότι ένα ελληνικό δημόσιο Πανεπιστήμιο μπορεί να προσελκύσει υψηλού επιπέδου φοιτητές από το εξωτερικό και να λειτουργήσει ανταγωνιστικά στη διεθνή εκπαιδευτική κοινότητα. Για κάθε νέο πρόγραμμα, αξιολογούμε το ακαδημαϊκό αντικείμενο, τη διεθνή ζήτηση, το κόστος λειτουργίας, την επάρκεια ανθρώπινου δυναμικού και τη δυνατότητα προσέλκυσης φοιτητών. Επομένως, δεν θεωρώ δεδομένο ότι όλα τα προγράμματα θα έχουν την ίδια πορεία. Η βιωσιμότητα πρέπει να αποδεικνύεται στην πράξη. Ο στόχος δεν είναι η «πώληση πτυχίων», αλλά η προσφορά υψηλού επιπέδου ελληνικής δημόσιας εκπαίδευσης παγκοσμίως, η αντιμετώπιση του brain drain και της δημογραφικής κρίσης μέσω του brain circulation, της διεθνούς δικτύωσης και της δημιουργίας αναπτυξιακού πλεονεκτήματος για τη Θεσσαλονίκη και τη χώρα μας.
Ερ. Ποια είναι τα πρώτα συμπεράσματα από το εγχείρημα των εξετάσεων με tablets;
Τα αρχικά συμπεράσματα είναι εξαιρετικά θετικά. Δεν αντικαταστήσαμε απλώς το χαρτί με ένα tablet, ούτε ψηφιοποιούμε απλώς τις εξετάσεις. Αλλάζουμε τη φιλοσοφία της αξιολόγησης. Η ψηφιακή αξιολόγηση συνεπάγεται μεγαλύτερη ασφάλεια, ταχύτερη ανατροφοδότηση, μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και νέες δυνατότητες για πιο ουσιαστική εκτίμηση των γνώσεων και δεξιοτήτων των φοιτητών. Η εφαρμογή των εξετάσεων με tablets έχει ήδη επεκταθεί στα περισσότερα Τμήματα και σε πάνω από 8.000 φοιτητές του Πανεπιστημίου, γεγονός που καταδεικνύει ότι δεν πρόκειται για ένα πείραμα ή μια περιορισμένης κλίμακας εφαρμογή. Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι δεν επιβάλλουμε ένα ενιαίο μοντέλο ψηφιακής εξέτασης. Η φύση μιας εξέτασης πολλαπλής επιλογής διαφέρει από αυτή ενός μαθηματικού προβλήματος, ενός σχεδίου ή ενός δοκιμίου. Η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί την παιδαγωγική, και όχι το αντίστροφο. Η κατεύθυνση, ωστόσο, είναι σαφής: περισσότερα Τμήματα, περισσότερα μαθήματα και σταδιακή δημιουργία μιας συνολικά πιο σύγχρονης ψηφιακής εκπαιδευτικής εμπειρίας.
Ερ. Ποια έργα υποδομών θα προχωρήσουν μέσα στη νέα ακαδημαϊκή χρονιά;
Προτεραιότητα έχει η φοιτητική εμπειρία, ή, για να χρησιμοποιήσω πιο θεσμική ορολογία, η φοιτητική μέριμνα: οι φοιτητικές εστίες, όπου η ανάγκη για σημαντική δημόσια επένδυση είναι αδιαπραγμάτευτη, η πλήρης ανακαίνιση των δύο κτιρίων της φοιτητικής λέσχης, η αναβάθμιση και ανακαίνιση πολλών αμφιθεάτρων και βιβλιοθηκών, καθώς και υποδομών για άτομα με ειδικές ανάγκες.
Ακολουθεί το ήδη νομοθετημένο και σε φάση μελέτης βιοϊατρικό cluster στο κεντρικό campus, με την επέκταση της σχέσης του Αριστοτελείου με το Πανεπιστημιακό νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, τη δημιουργία διεθνούς ερευνητικού κέντρου, την ανακαίνιση της Ιατρικής και τη μελέτη από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για τη μετατροπή του ημιτελούς «κτιρίου των παραπληγικών» σε ένα σύγχρονο Κέντρο Αποκατάστασης. Παράλληλα, εκτελούνται έργα στους περιφερειακούς χώρους και τα campuses όπου υπάρχουν υποδομές του Πανεπιστημίου, ενώ συνεχίζεται η αναγέννηση του ίδιου του κεντρικού campus: η ενεργειακή αναβάθμιση και αισθητική αποκατάσταση των κτιρίων, η οποία είναι κρίσιμη για τη βιωσιμότητα και τη συμβατότητα του Πανεπιστημίου με τη σύγχρονη εποχή, η συνέχιση των δενδροφυτεύσεων και των παρεμβάσεων στο δημόσιο χώρο. Αξίζει να σημειωθεί ότι το campus του Αριστοτελείου βρίσκεται στην καρδιά της Θεσσαλονίκης. Η αναβάθμισή του δεν ωφελεί μόνο το Πανεπιστήμιο, αλλά αποτελεί ένα σπουδαίο αστικό έργο για όλους τους κατοίκους της πόλης.
Ερ. Τα έργα που υλοποιήθηκαν στο ΑΠΘ κατά τον πρώτο χρόνο της θητείας σας σε τι αναλογία χρηματοδοτήθηκαν από ίδιους πόρους, το κράτος και χορηγίες;
Δεν είναι εύκολο να δοθεί ένας ποσοστιαίος αριθμός, καθώς οι πηγές χρηματοδότησης διαφέρουν ανά έργο. Ωστόσο, επιδιώκουμε ένα μικτό μοντέλο χρηματοδότησης. Η Πολιτεία έχει την ευθύνη να χρηματοδοτεί τις βασικές δημόσιες υποδομές και τη λειτουργία του Πανεπιστημίου. Εμείς, όμως, δεν μπορούμε να αναμένουμε τα πάντα από τον κρατικό προϋπολογισμό. Αναπτύσσουμε ίδιους πόρους μέσω διεθνών προγραμμάτων σπουδών, ερευνητικής δραστηριότητας και αξιοποίησης της περιουσίας, διεκδικούμε ευρωπαϊκά και εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία και δημιουργούμε θεσμικές συνεργασίες με την κοινωνία και την οικονομία. Η οικονομική αυτοτέλεια δεν σημαίνει αποχώρηση του κράτους. Σημαίνει ένα ισχυρό δημόσιο Πανεπιστήμιο που πολλαπλασιάζει κάθε δημόσιο ευρώ που επενδύεται σε αυτό.
Ερ. Τα ζητήματα ασφάλειας επανέρχονται ανά διαστήματα στη δημόσια συζήτηση με αφορμή γεγονότα έξω από την ακαδημαϊκή λειτουργία του ιδρύματος. Πώς τα αντιμετωπίζετε;
Το bullying, οι καταστροφές και η άσκηση σωματικής βίας από οποιονδήποτε προς οποιονδήποτε εντός του Πανεπιστημίου, δεν ήταν ανεκτά κατά τη διάρκεια της περασμένης χρονιάς, ούτε καν σε επίπεδο απόπειρας. Για την ασφάλειά μας, τα συστήματα ελεγχόμενης πρόσβασης δεν επαρκούν, όπως άλλωστε δεν επαρκούν και οι ρητορικές υπερβολές. Αυτό που απαιτείται είναι μια διαφορετική κουλτούρα λειτουργίας του Πανεπιστημίου, όχι ένα απροσπέλαστο φρούριο που, όπως πάντα, συνοδεύεται από κερκόπορτες και τους πρόθυμους να τις ανοίξουν.
Ερ. Η παραδοχή ότι το ΑΠΘ ασφυκτιά στο campus επανέρχεται διαχρονικά στο προσκήνιο, με επίκεντρο, μεταξύ άλλων, τη συζήτηση για τη μετεγκατάσταση της Ιατρικής και άλλων Τμημάτων στο Αγρόκτημα. Υπάρχει σχέδιο χωρικής ανάπτυξης;
Το Αριστοτέλειο πράγματι ασφυκτιά χωρικά, καθώς πρόκειται για ένα μεγάλο Πανεπιστήμιο, ένα από τα μεγαλύτερα σε εύρος σε ολόκληρη τη ΝΑ Ευρώπη. Είναι, επίσης, ένα ιστορικό Πανεπιστήμιο. Ένα πανεπιστήμιο εκατό ετών που δεν μπορεί να σχεδιάζει τις επόμενες δεκαετίες με συγκυριακούς όρους. Επομένως, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη ένα στρατηγικό σχέδιο χωρικής ανάπτυξης που δεν θα εξαρτάται από τη διάρκεια μιας Πρυτανικής Αρχής ή μιας κυβέρνησης. Όσον αφορά το Αγρόκτημα, αποτελεί πράγματι ένα εξαιρετικά σημαντικό αναπτυξιακό απόθεμα του Πανεπιστημίου, με σημαντική εκπαιδευτική και ερευνητική δραστηριότητα, και οφείλει να στεγάσει πλήρως τις δραστηριότητες του Τμήματος Γεωπονίας, μόλις ολοκληρωθούν οι απαραίτητες εγκαταστάσεις.
Ερ. Μπορεί ένας θεσμός όπως το Aristotle Innovation Forum να συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη της καινοτομίας στη Βόρεια Ελλάδα; Υπήρξαν στο πλαίσιο της διοργάνωσης ζυμώσεις και διεργασίες που να παρήγαγαν νέες δράσεις και συνέργειες;
Αν το Aristotle Innovation Forum ήταν απλώς επτά ημέρες ομιλιών, δεν θα υπήρχε λόγος να επαναληφθεί. Ο στόχος του ήταν ακριβώς ο αντίθετος: να φέρει στον ίδιο χώρο ανθρώπους που συνήθως δεν συναντιούνται – πανεπιστημιακούς, ερευνητές, επιχειρήσεις, διεθνείς οργανισμούς, θεσμούς, φοιτήτριες και φοιτητές – και να δημιουργήσει συνδέσεις που θα συνεχιστούν μετά τη λήξη των εργασιών του forum. Αυτό άλλωστε ήταν και το μήνυμά μου στη λήξη του: «το forum ολοκληρώνεται, αλλά και τώρα αρχίζει». Το ίδιο το forum σχεδιάστηκε όχι ως συνέδριο, αλλά ως μόνιμος κόμβος γνώσης και δημιουργικότητας. Η πραγματική αξιολόγησή του, επομένως, δεν θα γίνει από τον αριθμό των εκδηλώσεων ή των επισκεπτών, αλλά από το αποτύπωμά του: πόσες συνεργασίες θα συνεχιστούν, πόσα projects θα ωριμάσουν, πόσες ιδέες θα μετατραπούν σε εφαρμογές.
