Οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, μόνο το 2025 πραγματοποιήθηκαν πάνω από 126 εκατομμύρια συναλλαγές, με συνολική αξία 11 δισ. ευρώ. Ωστόσο, ανακύπτουν ερωτήματα σχετικά με τη φορολογική αντιμετώπιση των χρημάτων που μεταφέρονται, τους σκοπούς των συναλλαγών, τις περιπτώσεις που απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, τι πρέπει να αναγράφεται στην αιτιολογία, καθώς και τι ισχύει για τα χρήματα που στέλνουν οι γονείς στα παιδιά τους.
Διαβάστε: ΑΑΔΕ για IRIS: Πότε κινδυνεύουν με φόρο οι μεταφορές χρημάτων – Τα όρια και οι εξαιρέσεις
Φορολογούνται οι συναλλαγές μέσω IRIS;
Οι συναλλαγές μέσω IRIS δεν φορολογούνται αυτόματα μόνο και μόνο επειδή γίνονται ηλεκτρονικά. Η καθοριστική παράμετρος είναι η πραγματική αιτία της μεταφοράς και αν τα χρήματα συνιστούν εισόδημα, επιστροφή εξόδων, δωρεά ή γονική παροχή. Για παράδειγμα, εάν δύο φίλοι μοιράζονται τον λογαριασμό μιας ταβέρνας ύψους 70 ευρώ και ο ένας μεταφέρει στον άλλο 35 ευρώ, η συναλλαγή αυτή θεωρείται διαμοιρασμός κοινών εξόδων και δεν αποτελεί εισόδημα για τον παραλήπτη.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, είναι χρήσιμο να αναγράφεται σαφής αιτιολογία, όπως «διαμοιρασμός εξόδων», «συμμετοχή στον λογαριασμό» ή «επιστροφή χρημάτων για φαγητό». Η αιτιολογία πρέπει να αντικατοπτρίζει την πραγματική συναλλαγή, ώστε να μπορεί να εξηγηθεί ο λόγος της μεταφοράς, εάν χρειαστεί.
Τι πρέπει να προσέχουν οι χρήστες του IRIS
Η σωστή αιτιολογία και η διατήρηση αποδεικτικών στοιχείων είναι κρίσιμα για την τεκμηρίωση των συναλλαγών. Για τις καθημερινές μεταφορές, όπως ο διαμοιρασμός ενός λογαριασμού, η αναγραφή του πραγματικού σκοπού της πληρωμής είναι σημαντική. Για μεγαλύτερα ποσά, δωρεές ή γονικές παροχές, είναι απαραίτητο να ελέγχονται οι ισχύουσες φορολογικές υποχρεώσεις.
Τι ισχύει για το χαρτζιλίκι στα παιδιά και τους φοιτητές
Οι μεταφορές χρημάτων από γονείς προς τα παιδιά τους για την κάλυψη καθημερινών αναγκών δεν θεωρούνται αυτομάτως φορολογητέο εισόδημα. Τα χρήματα μπορεί να προορίζονται για ενοίκιο, λογαριασμούς, διατροφή, μετακινήσεις ή άλλες απαραίτητες δαπάνες διαβίωσης και σπουδών.
Για παράδειγμα, ένας γονέας μπορεί να στέλνει μηνιαίως 300, 500 ή 800 ευρώ στο παιδί του που σπουδάζει σε άλλη πόλη. Η συχνότητα των μεταφορών δεν αρκεί από μόνη της για να χαρακτηριστούν τα ποσά ως εισόδημα από επαγγελματική δραστηριότητα.
Ωστόσο, όταν πρόκειται για χρηματικές παροχές, πρέπει να εξετάζεται η εφαρμογή των κανόνων για τις δωρεές και τις γονικές παροχές. Για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας, όπως τα παιδιά, υπάρχει αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση τήρησης των νόμιμων διαδικασιών και δηλώσεων. Συνεπώς, η φορολογική μεταχείριση δεν καθορίζεται αποκλειστικά από το ποσό ή από τον χαρακτηρισμό της μεταφοράς ως «χαρτζιλίκι».
Πότε μπορεί να κινήσει υποψίες μια μεταφορά
Είναι σημαντικό να γίνεται διάκριση μεταξύ μιας απλής επιστροφής χρημάτων και μιας συναλλαγής που ενδέχεται να οδηγεί σε αδικαιολόγητη αύξηση της περιουσίας του παραλήπτη.
Δεν υπάρχει ένα σταθερό όριο, όπως 1.000 ή 3.000 ευρώ, πάνω από το οποίο κάθε μεταφορά μέσω IRIS θεωρείται αυτόματα ύποπτη ή φορολογητέα. Η αξιολόγηση βασίζεται στην αιτία της συναλλαγής, τη συχνότητα, τη σχέση μεταξύ των εμπλεκομένων και τα στοιχεία που μπορούν να τεκμηριώσουν την προέλευση των χρημάτων.
Μια μεμονωμένη μεταφορά για κοινά έξοδα διαφέρει από τις τακτικές πληρωμές που συνδέονται με επαγγελματική δραστηριότητα. Εάν κάποιος λαμβάνει συστηματικά χρήματα ως αντάλλαγμα για υπηρεσίες ή προϊόντα, αυτές οι εισπράξεις πρέπει να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες, ανεξάρτητα από το μέσο πληρωμής.
Μεταφορές χρημάτων μεταξύ αδελφών και τρίτων
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στις μεταφορές σημαντικών ποσών μεταξύ αδελφών ή άλλων συγγενών. Η συγγενική σχέση δεν συνεπάγεται αυτόματη φορολογική απαλλαγή για κάθε χρηματική μεταφορά.
Εάν ένας αδελφός στείλει χρήματα στον άλλο, πρέπει να είναι σαφές αν πρόκειται για επιστροφή οφειλής, συμμετοχή σε κοινά έξοδα ή δωρεά. Οι δωρεές μεταξύ αδελφών υπόκεινται σε διαφορετικό φορολογικό καθεστώς από τις γονικές παροχές προς παιδιά.
Αντίστοιχη προσοχή χρειάζεται όταν χρησιμοποιείται τρίτο πρόσωπο ως ενδιάμεσος. Για παράδειγμα, εάν ένας αδελφός μεταφέρει χρήματα στη μητέρα του και εκείνη τα στέλνει στον άλλο αδελφό, η πραγματική αιτία και η διαδρομή των χρημάτων πρέπει να είναι τεκμηριωμένες. Η παρεμβολή ενός τρίτου προσώπου δεν μεταβάλλει από μόνη της τη φορολογική φύση της συναλλαγής.
