Οι διατροφικές και καταναλωτικές συνήθειες των Ελλήνων παρουσιάζουν σημαντικές αλλαγές, όπως προκύπτει από την ανάλυση του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ). Βασιζόμενο στα στοιχεία της Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛ.ΣΤΑΤ για την περίοδο 2008-2025, το ΙΕΛΚΑ καταγράφει μια σταδιακή αναδιάρθρωση του οικογενειακού προϋπολογισμού και αξιοσημείωτες μεταβολές στη σύνθεση του διατροφικού καλαθιού. Η ετήσια δαπάνη για τα είδη παντοπωλείου προσεγγίζει πλέον τα 26 δισ. ευρώ.
Διαβάστε: Σε απόγνωση οι αρτοποιοί: Έκλεισαν 1.500 φούρνοι σε 3 χρόνια – Φόβοι για ψωμί στα 1,30 ευρώ (Βίντεο)
Ανάλυση των Δαπανών για Είδη Παντοπωλείου από το ΙΕΛΚΑ
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα ευρήματα του ΙΕΛΚΑ, «η συνολική ετήσια δαπάνη για είδη παντοπωλείου εκτιμάται σε περίπου 25,7 δισ. ευρώ. Το μεγαλύτερο ποσοστό αφορά είδη διατροφής, με ετήσια δαπάνη περίπου 18,1 δισ. ευρώ, ενώ περίπου 1 δισ. ευρώ διατίθεται για μη αλκοολούχα ποτά και 1,6 δισ. ευρώ για αλκοολούχα ποτά. Επιπλέον, ένα σημαντικό μέρος του συνολικού καλαθιού περιλαμβάνει μη τρόφιμα, με περίπου 1,7 δισ. ευρώ να αντιστοιχούν σε είδη οικιακής φροντίδας και 2,3 δισ. ευρώ σε είδη προσωπικής φροντίδας.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ανάλυσης, η συνολική ετήσια δαπάνη κατά κεφαλήν διαμορφώθηκε το 2025 στα 9.216 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 5,5% σε σχέση με το 2024. Η δαπάνη για είδη παντοπωλείου ανήλθε σε 2.433 ευρώ ανά άτομο, παρουσιάζοντας μικρότερη αύξηση, κατά 3,9%. Ειδικότερα, η δαπάνη για είδη διατροφής αυξήθηκε κατά 4,1%, για μη αλκοολούχα ποτά κατά 3,6% και για αλκοολούχα ποτά κατά 8,1%. Στην κατηγορία των μη τροφίμων, η δαπάνη για είδη οικιακής φροντίδας παρουσίασε αύξηση 8,7%, ενώ για είδη προσωπικής φροντίδας καταγράφηκε μείωση 2,9%.
Η αύξηση της δαπάνης για είδη παντοπωλείου το 2025 ήταν, επομένως, χαμηλότερη τόσο από την αύξηση της συνολικής καταναλωτικής δαπάνης (+5,5%) όσο και από την αύξηση των καθαρών αποδοχών στα δύο ενδεικτικά νοικοκυριά που εξετάστηκαν. Οι καθαρές αποδοχές ενός άγαμου χωρίς παιδιά, με εισόδημα 100% των μέσων αποδοχών, αυξήθηκαν κατά 7,3% το 2025, ενώ σε ένα ζευγάρι με δύο εργαζόμενους και δύο παιδιά, με εισόδημα 100% των μέσων αποδοχών για όλους, η αύξηση ήταν 9,4%. Αντίθετα, μεγαλύτερες πιέσεις παρατηρούνται σε άλλες βασικές κατηγορίες του οικογενειακού προϋπολογισμού, με τη δαπάνη για στέγαση να αυξάνεται κατά 8,3%, το ενοίκιο κατά 14,4% και την εστίαση κατά 6,1%.
Αλλαγές στη Σύνθεση του Διατροφικού Καλαθιού
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία των αγοραζόμενων ποσοτήτων, τα οποία αναδεικνύουν σημαντικές αλλαγές στη σύνθεση του διατροφικού καλαθιού των ελληνικών νοικοκυριών. Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ: «Η ποσότητα ψωμιού και ειδών αρτοποιίας παρουσιάζει μείωση 12,3% σε σύγκριση με το 2008, ενώ αντίθετα τα δημητριακά εμφανίζουν αύξηση 32,3% και τα ζυμαρικά 10,3%. Αυτό υποδηλώνει περισσότερο μια μεταβολή στη σύνθεση των αγορών παρά μια γενική τάση περιορισμού των υδατανθράκων.
Στις ζωικές πρωτεΐνες, παρατηρείται μια σαφής μετατόπιση μεταξύ κατηγοριών. Το βόειο κρέας μειώνεται κατά 29,2% σε σύγκριση με το 2008, τα αλλαντικά κατά 35,4%, τα ψάρια κατά 14,6% και τα θαλασσινά κατά 37,2%. Αντιθέτως, τα πουλερικά αυξάνονται κατά 31,9%, φτάνοντας τα 16,9 κιλά ανά άτομο ετησίως.
Στα γαλακτοκομικά, καταγράφεται επίσης μια σημαντική αλλαγή στη σύνθεση των αγορών. Το πλήρες νωπό γάλα μειώνεται κατά 42,5% και το συντηρημένο κατά 60,0%, ενώ το γάλα χαμηλών λιπαρών αυξάνεται κατά 38,0% και το γιαούρτι κατά 31,0%. Παράλληλα, πλέον εμφανίζονται και τα φυτικά γάλατα. Ιδιαίτερα μεγάλη αύξηση παρουσιάζουν τα αυγά, κατά 66,6% σε σύγκριση με το 2008.
Στην κατηγορία των λιπών και ελαίων, ξεχωρίζει η μείωση των αγοραζόμενων ποσοτήτων ελαιολάδου κατά 34,8% σε σχέση με το 2008 και κατά 40,2% σε σχέση με το 2015. Αυτή η εξέλιξη θα πρέπει να εξετάζεται και σε συνδυασμό με τη διαχρονική μεταβολή των τιμών, καθώς και των καταναλωτικών συνηθειών, και δεν μπορεί να αποδοθεί από μόνη της σε έναν συγκεκριμένο παράγοντα.
Στα φρούτα και λαχανικά, η εικόνα είναι επίσης μικτή: οι ποσότητες φρούτων μειώνονται κατά 8,9% σε σύγκριση με το 2008, ενώ τα λαχανικά παραμένουν ουσιαστικά σταθερά (+1,0%). Τα όσπρια αυξάνονται κατά 23,5% και οι ξηροί καρποί κατά 11,0%. Αντίθετα, σημαντική μείωση καταγράφεται στις πατάτες (-24,2%). Ανακοίνωση Τύπου Οκτωβρίου 2026
Εντυπωσιακή είναι η αλλαγή στις κατηγορίες γλυκών και έτοιμων τροφίμων. Η αγορά ζάχαρης έχει περιοριστεί κατά 53,5% σε σύγκριση με το 2008, ενώ αυξάνονται το μέλι και οι μαρμελάδες (+68,9%), οι σοκολάτες (+9,3%) και τα παγωτά (+20,2%). Παράλληλα, ιδιαίτερα ισχυρή είναι η ανάπτυξη των έτοιμων γευμάτων, από μόλις 0,24 κιλά κατά κεφαλήν το 2015 σε 3,34 κιλά το 2025, εξέλιξη που αποτυπώνει τη στροφή σε λύσεις μεγαλύτερης ευκολίας και ταχύτητας.»
