Η Ελλάδα κάνει ένα αποφασιστικό βήμα μπροστά στη διαχείριση των υδάτινων πόρων, εγκαταλείποντας τις αποσπασματικές λύσεις και τις έκτακτες παρεμβάσεις. Καθώς η πίεση στα υδάτινα αποθέματα αυξάνεται και τα δίκτυα υδροδότησης δοκιμάζονται, η χώρα στρέφεται σε έναν ενιαίο, στρατηγικό σχεδιασμό για την προστασία, τη διαχείριση και την αποτελεσματική αξιοποίηση των υδάτινων πόρων. Κεντρικό στοιχείο αυτής της μεταμόρφωσης αποτελεί η νέα Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, η οποία στοχεύει στην ενοποίηση των διάσπαρτων προσπαθειών. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), αναλαμβάνοντας το συντονιστικό ρόλο, δίνει έναν κοινό ρυθμό και μια ενιαία κατεύθυνση στις παρεμβάσεις. Με επενδύσεις που ξεπερνούν τα 600 εκατομμύρια ευρώ, ο χάρτης της υδροδότησης επανασχεδιάζεται σε δύο βασικούς άξονες. Παράλληλα με την πανελλαδική υλοποίηση νέων έργων, το ΥΠΕΝ προωθεί τη μεγαλύτερη θεσμική αναδιάρθρωση στη διαχείριση του νερού τα τελευταία χρόνια. Το νέο νομοσχέδιο που έχει κατατεθεί στη Βουλή επαναπροσδιορίζει τα όρια και τις αρμοδιότητες των παρόχων, διευρύνει το ρόλο της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, και ενισχύει την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ. Τα έργα και οι θεσμικές αλλαγές προχωρούν παράλληλα, συμπληρωματικά, ενισχύοντας τη νέα Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα.
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, συνοψίζει την κυβερνητική πολιτική για το νερό στα «Π»: «Το νερό είναι το πολυτιμότερο δημόσιο αγαθό, και η απρόσκοπτη, ασφαλής και προσιτή πρόσβαση σε αυτό, ιδιαίτερα υπό το πρίσμα των προκλήσεων της κλιματικής κρίσης, αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη». «Υλοποιούμε τη νέα εθνική πολιτική για τη διαχείριση των υδάτων», πρόσθεσε. Όπως ανέφερε ο Υπουργός, «το ΥΠΕΝ έχει ήδη χρηματοδοτήσει 103 έργα ύδρευσης σε 63 δήμους, με προϋπολογισμό 142 εκατομμυρίων ευρώ. Επιπλέον, προχωρήσαμε σε νέα πρόσκληση για έργα ύδρευσης πανελλαδικά, κατά της λειψυδρίας, που, μαζί με τις τρέχουσες προσκλήσεις, φτάνουν τα 150 εκατομμύρια ευρώ. Για την οριστική διευθέτηση των χρεών των απορροφούμενων ΔΕΥΑ προς τους παρόχους ενέργειας, διαθέσαμε, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών, επιπλέον 200 εκατομμύρια ευρώ. Συνολικά, συμπεριλαμβανομένων των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, έχουν υλοποιηθεί έως τώρα πάνω από 200 έργα σε 119 δήμους – δηλαδή σε πάνω από έναν στους τρεις δήμους της χώρας – με συνολική αξία άνω των 600 εκατομμυρίων ευρώ».
Από τα πηγαία νερά του Βόλου έως τις μονάδες αφαλάτωσης στα Δωδεκάνησα, μια εκτεταμένη σειρά από 103 έργα βρίσκεται σε εξέλιξη σε 63 δήμους της χώρας.
«Σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ενισχύουμε την προστασία των κρίσιμων υποδομών νερού και ενέργειας, θωρακίζοντας τα δίκτυά μας απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις. Με σχέδιο, ευθύνη και σεβασμό στο δημόσιο αγαθό του νερού, διασφαλίζουμε επάρκεια και ποιότητα για όλους τους πολίτες, σήμερα και για τις επόμενες γενιές», κατέληξε.
Νέες προσκλήσεις
Ο «χάρτης» των παρεμβάσεων διευρύνεται περαιτέρω με έναν νέο κύκλο χρηματοδοτήσεων. Το ΥΠΕΝ προχωρά σε πρόσκληση ύψους έως 65 εκατομμυρίων ευρώ από το Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου, με στόχο την κάλυψη πρόσθετων αναγκών ύδρευσης σε περιοχές που αντιμετωπίζουν λειψυδρία. Η πρόσκληση απευθύνεται σε δήμους και Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) από όλη τη χώρα, οι οποίοι καλούνται να προσδιορίσουν τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και των δικτύων που διαχειρίζονται, και να προτείνουν τις απαραίτητες παρεμβάσεις. Οι αιτήσεις θα πρέπει να υποβληθούν έως την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου 2026, συνοδευόμενες από αναλυτική περιγραφή του έργου και σαφή τεκμηρίωση του προϋπολογισμού του. Στόχος είναι η κατεύθυνση των διαθέσιμων πόρων σε ώριμα και επαρκώς κοστολογημένα έργα, που καλύπτουν πραγματικές ανάγκες. Η χρηματοδοτική ροή δεν σταματά στα 65 εκατομμύρια ευρώ. Έως τον Σεπτέμβριο αναμένονται, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, δύο ακόμη προσκλήσεις: 30 εκατομμύρια ευρώ για νησιά με πληθυσμό άνω των 3.500 κατοίκων και 20 εκατομμύρια ευρώ για ορεινές περιοχές. Έτσι, ο συνολικός προϋπολογισμός των νέων έργων ανέρχεται στα 115 εκατομμύρια ευρώ. Στη νέα αυτή δέσμη προστίθενται δύο χρηματοδοτικά προγράμματα που ήδη υλοποιούνται. Το πρώτο είναι η πρόσκληση του προγράμματος «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή», ύψους 14,47 εκατομμυρίων ευρώ, για την αποκατάσταση των ζημιών που προκάλεσε η κακοκαιρία «Daniel» στις υποδομές ύδρευσης της Θεσσαλίας. Η προθεσμία υποβολής προτάσεων λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου.
Το δεύτερο σκέλος αφορά τα μικρότερα νησιά που εντάσσονται στην πρωτοβουλία «GReco Islands». Για νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.500 κατοίκων, διατίθενται συνολικά 20 εκατομμύρια ευρώ, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής προτάσεων την 31η Μαρτίου 2027. Αυτό διαμορφώνει δύο διακριτές γραμμές χρηματοδότησης για τη νησιωτική χώρα: μία για τα νησιά με περισσότερους από 3.500 κατοίκους και μία για τα μικρότερα, όπου η γεωγραφική απομόνωση, η περιορισμένη διαθεσιμότητα νερού και το υψηλό κόστος υποδομών καθιστούν την αντιμετώπιση της λειψυδρίας ιδιαίτερα σύνθετη.
Ο “χάρτης” των έργων
Οι χρηματοδοτήσεις μετατρέπονται πλέον σε πράξη, μέσω μιας πανελλαδικής «σκυταλοδρομίας» έργων που, παρά τις διαφορετικές αφετηρίες και στάδια ωρίμανσης, μοιράζονται τον κοινό στόχο της ενίσχυσης της υδατικής ασφάλειας. Από τα πηγαία νερά του Βόλου έως τις μονάδες αφαλάτωσης στα Δωδεκάνησα, μια εκτεταμένη σειρά από 103 έργα βρίσκεται σε εξέλιξη σε 63 δήμους της χώρας. Το ΥΠΕΝ εξασφαλίζει τη χρηματοδότηση, οι δήμοι και οι ΔΕΥΑ ωριμάζουν και δημοπρατούν τις παρεμβάσεις, ενώ οι τεχνικές υπηρεσίες και οι αρμόδιες Αρχές καλούνται να ξεμπλοκάρουν αδειοδοτήσεις και συμβάσεις. Ορισμένα έργα εκτελούνται ήδη, άλλα έχουν συμβασιοποιηθεί, ενώ άλλα βρίσκονται ακόμη στη γραμμή εκκίνησης, είτε σε διαδικασία δημοπράτησης είτε σε στάδιο τεχνικής προετοιμασίας.
Το μεγαλύτερο έργο υλοποιείται στον Βόλο, όπου 25 εκατομμύρια ευρώ κατευθύνονται στην αξιοποίηση των πηγαίων νερών του ανατολικού και του δυτικού μετώπου. Στο Κιλελέρ, 5,4 εκατομμύρια ευρώ επενδύονται στον διαχωρισμό του δικτύου της Νίκαιας για την εξοικονόμηση πόσιμου νερού. Στα Μετέωρα, τέσσερις παρεμβάσεις προϋπολογισμού 1,68 εκατομμυρίων ευρώ αντικαθιστούν παλαιούς αγωγούς σε Καλαμπάκα, Ξηρόκαμπο, Οξύνεια και Σαρακίνα. Στο Νότιο Πήλιο, ένα υποθαλάσσιος αγωγός αξίας 2 εκατομμυρίων ευρώ θα μεταφέρει νερό προς το Παλαιό Τρίκερι.
Βορειότερα, η ΕΥΑΘ δρομολογεί νέο εξωτερικό δίκτυο 8,5 εκατομμυρίων ευρώ για τα Πεύκα και τους οικισμούς του Χορτιάτη. Στη Νέα Προποντίδα, έξι έργα συνολικού κόστους περίπου 5,9 εκατομμυρίων ευρώ συνδυάζουν αφαλάτωση, νέες γεωτρήσεις, απομάκρυνση αρσενικού και αντικατάσταση αγωγών. Παράλληλα, 3,5 εκατομμύρια ευρώ κατευθύνονται στο εξωτερικό δίκτυο τριών οικισμών του Λαγκαδά, και περίπου 4,82 εκατομμύρια ευρώ σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας νερού, γεωτρήσεις, υδραγωγεία και δεξαμενές στις Σέρρες.
Στην Πελοπόννησο, το νερό αποκτά νέες διαδρομές. Στη Μεσσήνη, 5,62 εκατομμύρια ευρώ χρηματοδοτούν την αντικατάσταση του εξωτερικού δικτύου του Αγίου Φλώρου. Στον Δήμο Βέλου – Βόχας, ένα πακέτο 4,65 εκατομμυρίων ευρώ περιλαμβάνει νέο αγωγό μεταφοράς, διυλιστήριο και φορητή μονάδα αφαλάτωσης. Στην Ερμιονίδα, περίπου 4,6 εκατομμύρια ευρώ κατευθύνονται σε μονάδες αφαλάτωσης για το Κρανίδι και το Πόρτο Χέλι, και στην Καλαμάτα, 2,03 εκατομμύρια ευρώ σε συμπληρωματικά έργα.
Στη νησιωτική χώρα, η αφαλάτωση αναλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο. Στη Ρόδο, 14 έργα άνω των 8 εκατομμυρίων ευρώ εκτείνονται από το Φαληράκι και την Ιαλυσό έως τη Σορωνή και τη Νότια Ρόδο, με νέες υποδομές δικτύων, αγωγών, συνδέσεων γεωτρήσεων και αποκατάσταση αντλιοστασίων. Στη Λέρο, περίπου 4,93 εκατομμύρια ευρώ χρηματοδοτούν νέες μονάδες αφαλάτωσης και αγωγούς μεταφοράς. Στη Νάξο, 2,31 εκατομμύρια ευρώ συνδυάζουν μονάδα αντίστροφης ώσμωσης με την αντικατάσταση των παλαιών δικτύων της Χώρας. Στην Αμοργό, τα έργα των 3,2 εκατομμυρίων ευρώ περιλαμβάνουν αφαλάτωση, υποδομές υδροδότησης και νέα δεξαμενή, ενώ στην Αλόννησο, παρεμβάσεις 3,17 εκατομμυρίων ευρώ συνδέουν τις μονάδες αφαλάτωσης με νέα δίκτυα.
Η διαδρομή συνεχίζεται σε Κάρπαθο, Αστυπάλαια, Άνδρο, Κύθνο, Κέα, Πάτμο, Λειψούς, Φολέγανδρο, Φούρνους, Ιθάκη, Παξούς και Μεγανήσι. Στο Ιόνιο, περίπου 4 εκατομμύρια ευρώ κατευθύνονται σε επεξεργασία πόσιμου νερού και αντικατάσταση δικτύων στη Ζάκυνθο, και σχεδόν 2 εκατομμύρια ευρώ σε αφαλάτωση και επείγοντα έργα στην Κέρκυρα.
Το νήμα των παρεμβάσεων φτάνει και στην Εύβοια, με νέο αγωγό στο Αλιβέρι και έργα δικτύων και γεωτρήσεων στην Ερέτρια, καθώς και στην Κρήτη, όπου περίπου 3,75 εκατομμύρια ευρώ διανέμονται σε Ιεράπετρα, Χερσόνησο, Σητεία, Φαιστό και Βιάννο.
Η καινούργια αρχιτεκτονική διαχείρισης
Η ολιστική προσέγγιση του ΥΠΕΝ δεν περιορίζεται στους αγωγούς, τις γεωτρήσεις και τις μονάδες αφαλάτωσης. Ενώ ο επενδυτικός «χάρτης» απλώνεται σε όλη τη χώρα, ο θεσμικός πυλώνας της νέας πολιτικής έχει ήδη περάσει το κατώφλι της Βουλής. Το νομοσχέδιο για τα ύδατα, που κατατέθηκε στις 21 Ιουλίου, επαναχαράσσει τον διοικητικό «χάρτη» του νερού, διευρύνοντας τις αρμοδιότητες της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, και ενισχύοντας την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ. Με το νέο σχήμα, η ΕΥΔΑΠ επεκτείνει τη χωρική της αρμοδιότητα σε ολόκληρη την ηπειρωτική Αττική, στην Αίγινα και στο Αγκίστρι, καθώς και στη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια. Στην εταιρεία ενσωματώνονται 26 δημοτικά τμήματα που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης, επτά ΔΕΥΑ και οκτώ Τοπικοί Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων. Ταυτόχρονα, η ΕΥΔΑΠ αναλαμβάνει για πρώτη φορά αρμοδιότητες άρδευσης, συμπεριλαμβανομένης εκείνης που ασκούσε η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας μέσω του πρώην Οργανισμού Κωπαΐδας. Συνολικά, 43 πάροχοι και φορείς εντάσσονται στο πλαίσιο της ΕΥΔΑΠ.
«Με σχέδιο, ευθύνη και σεβασμό στο δημόσιο αγαθό του νερού, διασφαλίζουμε επάρκεια και ποιότητα για όλους τους πολίτες και τις επόμενες γενιές» – Σταύρος Παπασταύρου, Υπουργός Περιβάλλοντος & Ενέργειας
Σύγχρονες υποδομές
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ, Χάρης Σαχίνης, επισημαίνει: «Το νερό είναι το πολυτιμότερο δημόσιο αγαθό και η ευθύνη μας απέναντι στις επόμενες γενιές. Η επέκταση της ΕΥΔΑΠ δεν αφορά απλώς νέα γεωγραφικά όρια, αλλά τη μεταφορά μιας τεχνογνωσίας που χτίστηκε επί έναν αιώνα, μέσα από μεγάλα έργα, διεθνείς συνεργασίες, συνεχή καινοτομία και καθημερινή προσφορά σε εκατομμύρια πολίτες. Σήμερα, υλοποιούμε ένα επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για τη διαχείριση των υδάτων και σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, συμβάλλουμε σε μια ολοκληρωμένη και μακροπρόθεσμη διαχείριση του κύκλου του νερού, με στόχο την ανθεκτικότητα των υποδομών και την προστασία των υδάτινων πόρων. Μαζί με τους ανθρώπους των νέων περιοχών, θα επενδύσουμε σε σύγχρονες υποδομές, ασφαλές και ποιοτικό νερό, προστασία του περιβάλλοντος και βιώσιμες λύσεις που δημιουργούν οικονομίες κλίμακας και διατηρούν το κόστος όσο το δυνατόν χαμηλότερα. Δεσμευόμαστε να συνεργαστούμε στενά με τις τοπικές κοινωνίες, ώστε κάθε πολίτης να απολαμβάνει υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης αντάξιες των καλύτερων ευρωπαϊκών προτύπων», αναφέρει στα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ».
Αντίστοιχα, η ΕΥΑΘ επεκτείνει τη δραστηριότητά της στο σύνολο των Περιφερειακών Ενοτήτων Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής. Στη νέα της περίμετρο εντάσσονται 5 δημοτικά τμήματα ύδρευσης και αποχέτευσης, 8 ΔΕΥΑ, 11 ΤΟΕΒ και ένας Γενικός Οργανισμός Εγγείων Βελτιώσεων. Το σύνολο των παρόχων και φορέων που περνούν στην ΕΥΑΘ ανέρχεται σε 25. Συνολικά, το νέο μοντέλο εντάσσει 68 παρόχους και φορείς στις δύο δημόσιες εταιρείες. Ειδικά για την άρδευση, το ΥΠΕΝ προβλέπει ότι η τιμή του αρδευτικού νερού δεν θα αυξηθεί για μια τριετία.
Ως προς τα οφέλη του νέου σχήματος, ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΥΑΘ, Άνθιμος Αμανατίδης, τονίζει στα «Π» ότι «η ενσωμάτωση των ΔΕΥΑ της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης και της Χαλκιδικής στην ΕΥΑΘ μπορεί να δημιουργήσει σημαντικά οργανωτικά, οικονομικά, λειτουργικά και στρατηγικά οφέλη. Η αξιοποίηση της τεχνογνωσίας, του έμπειρου προσωπικού και της διαχειριστικής επάρκειας της ΕΥΑΘ θα επιταχύνει τον σχεδιασμό και την υλοποίηση έργων ύδρευσης και αποχέτευσης. Παράλληλα, οι οικονομίες κλίμακας στις προμήθειες, στους διαγωνισμούς και στη διαχείριση του ενεργειακού κόστους μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά τις δαπάνες. Η εφαρμογή σύγχρονων συστημάτων SCADA, τεχνολογιών μείωσης του μη τιμολογούμενου νερού και μεθόδων επισκευής χωρίς εκσκαφή θα βελτιώσει την αξιοπιστία των δικτύων και την ταχύτητα αντιμετώπισης βλαβών. Επιπλέον, όπως ανέφερε, θα διευκολυνθεί η εκτέλεση επειγόντων έργων υποδομής για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας και την προστασία του περιβάλλοντος. Με τοπικά γραφεία, συνεργεία και ειδικούς συντονιστές ανά δήμο, διατηρείται η εγγύτητα προς τον πολίτη, ενώ ενισχύονται η αποτελεσματικότητα, η διαφάνεια και η κοινωνική δικαιοσύνη».
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Παραπολιτικά».
