Φθηνότερα δάνεια, ισχυρότερες εγγυήσεις και καινοτόμα χρηματοδοτικά εργαλεία για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αγρότες και νοικοκυριά, αποτελούν τα άμεσα πρακτικά οφέλη από την αναβάθμιση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ). Η αναβάθμιση αυτή επετεύχθη μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της Αξιολόγησης κατά πυλώνες (Pillar Assessment) από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις 15 Ιουλίου.
Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα: Με «προίκα» 2 δισ. ευρώ ανοίγει τον δρόμο για δάνεια έως 5 δισ. σε μικρομεσαίες
Παράλληλα, η εξέλιξη αυτή μεταμορφώνει την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα από εθνικό «εργαλείο» στήριξης των μικρομεσαίων σε πιστοποιημένο εταίρο για την υλοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών προγραμμάτων της ΕΕ, με αυξημένες δυνατότητες. Η ΕΑΤ εισέρχεται σε μια νέα εποχή, προσφέροντας στην Ελλάδα ένα «πολυεργαλείο ανάπτυξης» για τα χρηματοδοτικά προγράμματα της επόμενης δεκαετίας.
Άμεσα, με «προίκα» περίπου 2 δισ. ευρώ από αδιάθετους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα ετοιμάζεται να κινητοποιήσει πολλαπλάσια κεφάλαια από το τραπεζικό σύστημα. Βάσει της μέχρι τώρα εμπειρίας μόχλευσης από δάνεια μέσω της ΕΑΤ, η δυνατότητα χρηματοδότησης μπορεί να ανέλθει έως και τα 5 δισ. ευρώ, εξασφαλίζοντας σε περισσότερες μικρομεσαίες επιχειρήσεις πρόσβαση σε φθηνότερη χρηματοδότηση με βελτιωμένους όρους.
Ταυτόχρονα, μετά την πιστοποίηση, η ΕΑΤ προετοιμάζεται να διευρύνει την υποστήριξή της και στην αγροτική επιχειρηματικότητα. Στα «σκαριά» βρίσκεται ένα νέο Ταμείο, το οποίο θα ενισχύει τον πρωτογενή τομέα, προσφέροντας συνδυασμό δανείων και επιχορηγήσεων ειδικά για αγρότες.
«Νέα σελίδα» στις χρηματοδοτήσεις
Πρακτικά, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα πέτυχε κάτι μοναδικό για ελληνικό οργανισμό: την απευθείας έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων, χωρίς την ανάγκη μεσολάβησης υπουργείου. Το Pillar Assessment, πέρα από τον τεχνικό του όρο, σηματοδοτεί μια ποιοτική αναβάθμιση για την ΕΑΤ και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της χώρας.
Η χρονική στιγμή αυτή είναι κρίσιμη, καθώς συμπίπτει με το κλείσιμο του κύκλου του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αλλά και πριν την ενεργοποίηση του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου της ΕΕ για τα χρηματοδοτικά εργαλεία της προγραμματικής περιόδου 2028-2034. Στο μεσοδιάστημα, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα αποκτά άμεση πρόσβαση σε κονδύλια της ΕΕ, επιτρέποντάς της να διαθέτει προνομιακά δάνεια, ειδικά σχεδιασμένα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μετά το τέλος του Μηχανισμού Ανάκαμψης.
Ο αναβαθμισμένος στρατηγικός ρόλος της ΕΑΤ αναμένεται να αναδειχθεί και στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, όπου ανακοινώσεις από τον Πρωθυπουργό και τους αρμόδιους υπουργούς θα δώσουν μια πρώτη εικόνα για τα νέα προγράμματα που ετοιμάζονται.
Η «προίκα» των 2 δισ. που μετατρέπεται σε… 5 δισ. ευρώ
Η διαδικασία έγκρισης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (μέσω της DG GROW) της αίτησης της ΕΑΤ, μετά από τέσσερα χρόνια εντατικής προετοιμασίας, διεργασιών και ελέγχων, ξεκίνησε το 2022.
Από το 2019 έως σήμερα, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα έχει εγκρίνει πάνω από 88.000 δάνεια, συνολικού ύψους 15,15 δισ. ευρώ, σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Η συμβολή της στην ελληνική οικονομία μέχρι σήμερα αποτυπώνεται ως εξής:
- 12,5 δισ. ευρώ πρόσθετο ΑΕΠ
- 383.600 θέσεις εργασίας
- 7,3 δισ. ευρώ πρόσθετο εισόδημα εργαζομένων
- 5 δισ. ευρώ επιπλέον δημόσια έσοδα
Αυτά τα μεγέθη αντιπροσωπεύουν την ιστορική συμβολή της ΕΑΤ πριν το Pillar Assessment. Με την πρόσβαση σε περισσότερα κεφάλαια, η στρατηγική αλλάζει και το αποτύπωμα μεγαλώνει. Μέχρι πρότινος, τα ευρωπαϊκά κονδύλια διοχετεύονταν κυρίως μέσω των κρατών μελών και των Περιφερειών, με τα κράτη να αναλαμβάνουν τη διαχείριση και την κατανομή. Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα λειτουργούσε ως ένας από τους ενδιάμεσους φορείς υλοποίησης.
Μετά το Pillar Assessment, η ΕΑΤ συνομιλεί πλέον απευθείας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα καθίσταται ο μοναδικός πιστοποιημένος ελληνικός οργανισμός που μπορεί να απευθύνεται στις Βρυξέλλες και να αντλεί χρηματοδότηση χωρίς άλλη μεσολάβηση. Αυτό της δίνει τη δυνατότητα να διαχειριστεί τα περίπου 2 δισ. ευρώ των αδιάθετων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, ακόμη και μετά τη λήξη του ΤΑΑ στις 31 Αυγούστου 2026. Ωστόσο, η ΕΑΤ δεν περιορίζεται απλώς στη διάθεση των 2 δισ. ευρώ για δάνεια προς επιχειρήσεις. Στην πραγματικότητα, τα πολλαπλασιάζει μέσω μόχλευσης.
Με βάση το ιστορικό μόχλευσης, η ΕΑΤ αυξάνει κατά μέσο όρο 2,7 φορές τους πόρους που διαχειρίζεται. Κάθε ένα ευρώ δανείων μέσω της ΕΑΤ κινητοποιεί σχεδόν τρία ευρώ επιπλέον από τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Με βάση αυτόν τον πολλαπλασιαστή, τα 2 δισ. ευρώ θα μπορούσαν να μετατραπούν σε δάνεια έως 5 ή 5,5 δισ. ευρώ προς μικρομεσαίες και αγροτικές επιχειρήσεις, χωρίς να απορροφώνται εθνικοί πόροι ή να προκαλείται νέος δανεισμός του κράτους.
Νέοι τομείς πέρα από τις μικρομεσαίες
Μέχρι σήμερα, η ΕΑΤ ήταν γνωστή κυρίως στον χώρο των μικρομεσαίων, μέσω προγραμμάτων όπως το ΤΕΠΙΧ και το «Εξοικονομώ». Λειτουργούσε ως μοχλός για την κάλυψη αδυναμιών της αγοράς, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε χρηματοδότηση ελληνικών επιχειρήσεων, των οποίων το μικρό μέγεθος ή η οικονομική κατάσταση καθιστούσαν τη λήψη δανείων από το εγχώριο τραπεζικό σύστημα δύσκολη ή αδύνατη.
Ενώ ο ρόλος της παραμένει κρίσιμος για τον βασικό κορμό της ελληνικής οικονομίας, τις μικρές επιχειρήσεις, πλέον μετεξελίσσεται σε στρατηγικό εταίρο για την ανάπτυξη ολόκληρων κλάδων της οικονομίας.
Ο ρόλος της διευρύνεται σε νέες κατευθύνσεις:
- Ενεργειακή μετάβαση: Αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ανθεκτικότητα και την επιβίωση των επιχειρήσεων και της εθνικής οικονομίας, όπως και άλλοι τομείς που είναι προτεραιότητες της ΕΕ και αναδεικνύονται σε δυναμικά αναπτυσσόμενους κλάδους στην Ελλάδα και την Ευρώπη.
- Καινοτομία: Το Ταμείο Καινοτομίας διαχειρίζεται ήδη 155 εκατ. ευρώ.
- Προσιτή Στέγη: Φέτος, χιλιάδες νοικοκυριά γνώρισαν την ΕΑΤ μέσω του προγράμματος «Σπίτι μου 2», που αφορά αγορά πρώτης κατοικίας με τραπεζικό δάνειο. Στο μέλλον, η ΕΑΤ θα μπορεί να σχεδιάζει αντίστοιχα νέα προγράμματα, στο πλαίσιο των κυβερνητικών σχεδιασμών, με πόρους που θα αντλεί απευθείας από την ΕΕ.
