«Δεν μπορούμε πλέον να βασιζόμαστε αποκλειστικά στις κλιματικές συνθήκες που γνωρίζαμε πριν από 30-40 χρόνια»
Ο καθηγητής Ευθύμιος Λέκκας, σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, αναλύει τους λόγους πίσω από την αυξανόμενη συχνότητα και την ένταση των πλημμυρικών καταστροφών.
«Είναι πλέον γεγονός, όχι θεωρία, ότι η αύξηση της έντασης και της συχνότητας των ακραίων φαινομένων είναι εκθετική», τονίζει ο κ. Λέκκας. «Ιδιαίτερα φέτος, αναμένεται παγκοσμίως αύξηση των επιπτώσεων από ακραία φαινόμενα, καθώς το φαινόμενο «Ελ Νίνιο», που αναπτύχθηκε μέσα στο 2026, αναμένεται να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα τουλάχιστον μέχρι τους πρώτους μήνες του 2027».
Σύμφωνα με τον καθηγητή, «χώρες με εκτεταμένη ακτογραμμή, όπως η Ελλάδα, είναι ιδιαίτερα ευάλωτες, καθώς η θάλασσα αποτελεί βασικό παράγοντα διαμόρφωσης του κλίματος».
Ο κ. Λέκκας υπογραμμίζει την επιτακτική ανάγκη για επανεξέταση της αποτελεσματικότητας όλων των αντιπλημμυρικών έργων, τόσο στην Αττική όσο και σε ολόκληρη τη χώρα.
Ειδικότερα για την Αττική, επισημαίνει ότι σε πολλές περιοχές τα υφιστάμενα έργα αδυνατούν να ανταποκριθούν στους κινδύνους που προκύπτουν από τις τρέχουσες κλιματικές συνθήκες. Ακόμη και μια μέτριας έντασης βροχόπτωση προκαλεί προβλήματα και επιπτώσεις που θα έπρεπε να έχουν αποφευχθεί.
Ολόκληρη η συνέντευξη του κ. Λέκκα, προέδρου του ΟΑΣΠ, ομότιμου καθηγητή Δυναμικής Τεκτονικής, Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών:
Παρά το γεγονός ότι βρισκόμαστε ακόμη στο φθινόπωρο, φέτος παρατηρήθηκαν σοβαρά προβλήματα και καταστροφές από πλημμύρες, με τραγικό απολογισμό ζωών. Τι συμβαίνει, κ. καθηγητά;
Είναι πλέον γεγονός, και όχι θεωρία, ότι η αύξηση της έντασης και της συχνότητας εμφάνισης των ακραίων φαινομένων είναι εκθετική. Συγκεκριμένα φέτος, αναμένεται σε παγκόσμιο επίπεδο να αυξηθούν οι επιπτώσεις από ακραία φαινόμενα, καθώς το φαινόμενο «Ελ Νίνιο», που αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια του 2026, αναμένεται να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα τουλάχιστον μέχρι τους πρώτους μήνες του 2027. Ιδιαίτερα χώρες με εκτεταμένη ακτογραμμή, όπως η Ελλάδα, είναι ακόμα πιο ευάλωτες, καθώς η θάλασσα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση του κλίματος.
Γιατί κάθε φορά που εκδηλώνονται ισχυρές βροχοπτώσεις βιώνουμε σοβαρές πλημμύρες και καταστροφές; Ήταν πάντα έτσι ή η κατάσταση έχει επιδεινωθεί;
Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι πολλές μεταβλητές έχουν αλλάξει δραματικά σε σχέση με το παρελθόν. Η κλιματική κρίση συνδέεται άμεσα με το ανθρωπογενές περιβάλλον. Αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερη έκθεση πληθυσμού, κτιρίων, υποδομών και δραστηριοτήτων, οδηγώντας σε αυξημένο κίνδυνο.
Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι οι υποδομές. Οι περισσότερες υποδομές στη χώρα είναι παρωχημένες και είχαν σχεδιαστεί με βάση τα δεδομένα της εποχής τους. Είναι απαραίτητο να γίνει εκτίμηση της τρωτότητας των υποδομών με βάση τα νέα, τρέχοντα δεδομένα.
Πόσο καλά προστατευμένες είναι οι ελληνικές πόλεις απέναντι σε σοβαρά πλημμυρικά φαινόμενα; Και ειδικότερα το Λεκανοπέδιο της Αττικής, όπου διαμένει περίπου ο μισός πληθυσμός της χώρας;
Θα επαναλάβω και θα δώσω έμφαση στην αναγκαιότητα επανεξέτασης της ικανότητας όλων των αντιπλημμυρικών έργων, τόσο στην Αττική όσο και στην υπόλοιπη Ελλάδα.
Ειδικότερα για την Αττική, ήδη παρατηρούμε ότι σε αρκετές περιοχές τα υπάρχοντα έργα δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση των κινδύνων που δημιουργούν οι σημερινές κλιματικές συνθήκες. Με μια μέτριας έντασης βροχόπτωση, παρουσιάζονται προβλήματα και επιπτώσεις που θα έπρεπε να έχουν αποτραπεί. Οι κύριοι λόγοι είναι τα μπαζωμένα ή εγκιβωτισμένα ρέματα, η εκτεταμένη τσιμεντοποίηση και η ανεπαρκής αποστράγγιση.
Παρακολουθείτε τις εξελίξεις παγκοσμίως. Φέτος, είδαμε τρομακτικές καταστάσεις από πλημμύρες στην Ισπανία και αλλού, παρά το γεγονός ότι είναι ακόμη φθινόπωρο. Ποια είναι η αιτία;
Είναι αλήθεια ότι μπορεί να περάσουμε από την έλλειψη νερού στην υπερβολική ποσότητα νερού μέσα σε λίγες μόνο ώρες. Ο κίνδυνος σοβαρών υδρολογικών και κλιματικών ακραίων καταστάσεων αυξάνεται, και αυτό παρατηρείται παντού.
Δεν μπορούμε πλέον να βασιζόμαστε αποκλειστικά στις κλιματικές συνθήκες που επικρατούσαν πριν από 30-40 χρόνια.
Τα επιστημονικά δεδομένα είναι ξεκάθαρα και οδηγούν στο συμπέρασμα ότι πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουμε τις πόλεις, τα αντιπλημμυρικά έργα και την πολιτική προστασία.
