Σε πολλαπλά επίπεδα – διμερές, ευρωπαϊκό και πολυμερές – η ελληνική διπλωματία κινητοποίησε όλα τα διαθέσιμα μέσα για να αντιδράσει σθεναρά στην κύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Κατόπιν σχετικών οδηγιών του Υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Αγλαΐα Μπαλτά, έθεσε το θέμα στο Συμβούλιο Ασφαλείας, τονίζοντας τους κινδύνους που εγκυμονεί η απόφαση αυτή για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Διαβάστε: Τι είναι το τουρκολιβυκό μνημόνιο και πώς επηρεάζει την Ελλάδα – Ανάλυση με απλά λόγια
Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Λιβύης προκάλεσε άμεση και συντονισμένη αντίδραση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και περιφερειακούς της συμμάχους. Οι 27 χώρες-μέλη της ΕΕ, μέσω κοινής ανακοίνωσης που εκδόθηκε, εξέφρασαν την έντονη δυσαρέσκειά τους, επαναλαμβάνοντας ότι το μνημόνιο είναι «άκυρο και ανυπόστατο, ενώ δεν δύναται να επιφέρει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη». Τονίστηκε, επίσης, η ανάγκη σεβασμού των κυριαρχικών δικαιωμάτων όλων των κρατών-μελών, σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και το Διεθνές Δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο Παραβιάζει Κυριαρχικά Δικαιώματα – «Η Ελλάδα και η Κύπρος Μπορούν να Βασίζονται στην Αλληλεγγύη μας»
Νωρίτερα, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, συζήτησε το θέμα απευθείας με τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, υπογραμμίζοντας ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών. Η παρέμβαση της κ. Κάλας ακολούθησε τα ηχηρά μηνύματα στήριξης προς την Ελλάδα από τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, οι οποίοι χαρακτήρισαν το μνημόνιο αντίθετο προς το Δίκαιο της Θάλασσας και νομικά άκυρο. Αντίστοιχα, η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, τόνισε ότι οι ανησυχίες είναι κοινές και διαμήνυσε ότι «η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να βασίζονται στην αλληλεγγύη μας».
Στο διεθνές μέτωπο, η Αίγυπτος διαδραματίζει επίσης κομβικό ρόλο. Η αιγυπτιακή πλευρά τόνισε ότι το μνημόνιο παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και τη Σύμβαση UNCLOS 1982, όσον αφορά την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας. Η Αίγυπτος χαρακτήρισε τη συμφωνία ως σαφή προσβολή των κυριαρχικών της δικαιωμάτων και επανέλαβε την απόρριψή της, διατηρώντας το δικαίωμα προστασίας των θαλάσσιων συνόρων της. Το Ισραήλ υιοθέτησε παρόμοια στάση, ασκώντας κριτική στην Άγκυρα.
Σύμφωνα με έγκυρες πηγές, η Ελλάδα προετοιμάζει περαιτέρω ενέργειες για τη διαφύλαξη των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Αυτές οι εξελίξεις διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον, επηρεάζοντας την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου και τη σχέση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Κεντρικό σημείο είναι η έκδοση NAVTEX για την επανεκκίνηση των ερευνών για την πόντιση του καλωδίου GSI. Ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης επιβεβαίωσε τη θέση της Αθήνας, τονίζοντας ότι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα από την οποία θα ζητηθεί και έχει ήδη ζητηθεί άδεια.
Ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, από τις Βρυξέλλες, έκανε ένα «βήμα πίσω» στο θέμα της αδειοδότησης των εργασιών για το καλώδιο. Δήλωσε ότι η Άγκυρα αναμένει «γραπτή ειδοποίηση, όχι απλώς προφορική», αποφεύγοντας να αναφερθεί σε αδειοδότηση. Ο κ. Γεραπετρίτης απάντησε άμεσα, διευκρινίζοντας ότι, εφόσον υπάρξει άδεια από την Ελλάδα, θα παρασχεθεί ενημέρωση για τις έρευνες και την πόντιση του καλωδίου, υπό την προϋπόθεση ότι δεν αποτελεί αδειοδοτική διαδικασία από άλλη πλευρά.
Η έκδοση NAVTEX αναμένεται στις αρχές Νοεμβρίου, μετά την επιστροφή του Γιώργου Γεραπετρίτη από τη συνεδρίαση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, η οποία θα λάβει χώρα την επόμενη εβδομάδα, με τη συμμετοχή και του Έλληνα Πρωθυπουργού.
