Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) παρέχει διευκρινίσεις σχετικά με το φορολογικό καθεστώς των μεταφορών χρημάτων μέσω του συστήματος IRIS, εστιάζοντας στο πότε οι συναλλαγές αυτές μπορεί να επιβαρυνθούν με φόρο. Οι επεξηγήσεις έρχονται ως απάντηση σε πρόσφατα ζητήματα που έχουν ανακύψει, συχνά λόγω παρανοήσεων ή λαθών από τους χρήστες.
Διαβάστε επίσης: Iris: Πότε το χαρτζιλίκι γίνεται “επαύξηση περιουσίας” – Η ΑΑ∆Ε βάζει στο στόχαστρο τις µεταφορές χρηµάτων µεταξύ συγγενών και φίλων
Η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει ότι οι καθημερινές μεταφορές μικρών χρηματικών ποσών, όταν αφορούν την κάλυψη κοινών οικογενειακών αναγκών – όπως για παράδειγμα η αποστολή χρημάτων από γονείς σε φοιτητές για ενοίκια, δίδακτρα ή αγορές σούπερ μάρκετ – δεν εγείρουν φορολογικό ενδιαφέρον. Σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν τίθεται κανένα συγκεκριμένο χρηματικό όριο, πέραν του γενικού κανόνα ότι κάθε μεμονωμένη συναλλαγή δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 1.000 ευρώ ημερησίως.
Τι διευκρινίζει η ΑΑΔΕ για τις μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS
Προβλήματα με την εφορία ενδέχεται να προκύψουν εάν κατά την καταχώριση της αιτιολογίας αναγράφονται λανθασμένα στοιχεία, όπως “δωρεά” ή “δάνειο”, ενώ η συναλλαγή δεν αντιστοιχεί σε κάτι τέτοιο. Σε τέτοιες περιπτώσεις, υπάρχει -θεωρητικά τουλάχιστον- ο κίνδυνος ενεργοποίησης της αυτοτελούς φορολόγησης, με συντελεστές που μπορεί να φτάνουν έως και το 40%. Υπενθυμίζεται ότι για γονικές παροχές ή δωρεές μεταξύ συγγενών πρώτης κατηγορίας, το αφορολόγητο όριο ανέρχεται στα 800.000 ευρώ, εφόσον η μεταφορά πραγματοποιηθεί μέσω τραπεζικού συστήματος.
Η κατάσταση διαφέρει σημαντικά για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Η αποδοχή πληρωμών μέσω IRIS είναι υποχρεωτική, και όλες οι εισπράξεις θεωρούνται επιχειρηματικά έσοδα, φορολογούμενες κανονικά.
Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις που παρέχει η ΑΑΔΕ:
- Οι μεταφορές μικροποσών μεταξύ συγγενών και οικείων προσώπων, ανεξαρτήτως αν γίνονται μέσω IRIS ή άλλης τραπεζικής συναλλαγής, δεν αποτελούν από μόνες τους αντικείμενο ιδιαίτερου φορολογικού ενδιαφέροντος. Αυτό ισχύει, εκτός εάν διαπιστωθεί ένα συγκεκριμένο μοτίβο καταχρηστικής πρακτικής, όπως για παράδειγμα σταθερή συχνότητα ή επαναλαμβανόμενα, μεγάλα ποσά.
- Ειδικότερα, τα χρηματικά ποσά που χορηγούνται από γονείς και παππούδες σε παιδιά και εγγόνια για την κάλυψη καθημερινών μικροεξόδων, δηλαδή για “χαρτζιλίκι”, δεν αντιμετωπίζονται ως χρηματική δωρεά που απαιτεί την υποβολή δήλωσης στην εφαρμογή myProperty.
Χαρτζιλίκι και δωρεές
Η ΑΑΔΕ τονίζει ότι η χρηματική γονική παροχή ή δωρεά αποτελεί διακριτή κατηγορία σε σχέση με το “χαρτζιλίκι”. Οι φορολογούμενοι που προτίθενται να δωρίσουν χρήματα σε συγγενείς ή ακόμα και σε φίλους, πρέπει να γνωρίζουν τα εξής:
- Δωρεές χρημάτων έως 800.000 ευρώ προς πρόσωπα που ανήκουν στην α’ κατηγορία (τέκνα, σύζυγοι, γονείς, εγγόνια) είναι αφορολόγητες. Η προϋπόθεση είναι η πραγματοποίηση της μεταφοράς μέσω του τραπεζικού συστήματος και η υποβολή της σχετικής δήλωσης. Για ποσά που υπερβαίνουν τις 800.000 ευρώ, επιβάλλεται φόρος 10%.
- Οι δηλώσεις χρηματικών γονικών παροχών υποβάλλονται μέσω της πλατφόρμας myProperty. Ακολουθεί έλεγχος της συναλλαγής από την ΑΑΔΕ, με βάση τα στοιχεία που αποστέλλουν τα πιστωτικά ιδρύματα. Εάν η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, η Εφορία επιβάλλει φόρο χωρίς να λαμβάνει υπόψη το αφορολόγητο ποσό. Αυτό σημαίνει ότι επιβάλλεται φόρος από το πρώτο ευρώ της χρηματικής γονικής παροχής ή δωρεάς, με συντελεστή 10%, 20% ή 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.
- Χρηματικές γονικές παροχές που πραγματοποιούνται με μετρητά (δηλαδή χρήματα που δεν διακινούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος) φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 10%, χωρίς κανένα αφορολόγητο όριο.
- Σε περιπτώσεις διαδοχικών δωρεών, όπου οι τελικοί ωφελούμενοι δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ (π.χ. δωρεά από τέκνο σε γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα σε άλλο τέκνο), η Εφορία διερευνά τις πραγματικές συνθήκες, τη σκοπιμότητα των συναλλαγών και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε. Αν αποδειχθεί ότι ο τελικός ωφελούμενος είναι πρόσωπο εκτός της α’ κατηγορίας δικαιούχων (π.χ. αδελφός) και ότι οι διαδοχικές δωρεές έγιναν με αυτόν τον σκοπό, επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο όριο. Εάν το χρονικό διάστημα μεταξύ των διαδοχικών δωρεών είναι σύντομο, ιδίως δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες, η υπόθεση ενδέχεται να θεωρηθεί ως ένδειξη για φορολογικό έλεγχο.
- Αντικείμενο ελέγχου αποτελούν επίσης οι περιπτώσεις μεταφοράς χρηματικών ποσών σε κοινό λογαριασμό του τέκνου ή του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο. Διερευνάται εάν το ποσό χρησιμοποιήθηκε από το τέκνο ή τον δωρεοδόχο και όχι από το τρίτο πρόσωπο. Εάν αποδειχθεί ότι το ποσό χρησιμοποιήθηκε από το τρίτο πρόσωπο, επιβάλλεται φόρος δωρεάς.
- Χρηματικές δωρεές σε αδέλφια, θείους και άλλους συγγενείς δεύτερης και τρίτης κατηγορίας φορολογούνται από το πρώτο ευρώ. Με συντελεστή 20% φορολογείται η δωρεά χρημάτων σε συγγενείς της δεύτερης κατηγορίας, ενώ με συντελεστή 40% επιβαρύνονται οι δωρεές σε συγγενείς και λοιπά πρόσωπα της τρίτης κατηγορίας.
Αυξήθηκαν τα όρια
Από τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους, τα όρια των συναλλαγών μέσω IRIS έχουν αυξηθεί σε σχέση με τα αρχικά. Το ημερήσιο όριο για ιδιώτες διπλασιάστηκε από 500 σε 1.000 ευρώ (τόσο για μεταφορές μεταξύ ιδιωτών όσο και για πληρωμές προς επαγγελματίες), ενώ το μηνιαίο πλαφόν διαμορφώθηκε στις 5.000 ευρώ.
Στις συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών δεν υφίσταται προμήθεια. Για συναλλαγές που αφορούν ιδιώτες, οι χρεώσεις επιβαρύνουν αποκλειστικά τον λήπτη των χρημάτων (επαγγελματία, έμπορο ή επιχείρηση). Το κόστος καθορίζεται ανάλογα με την κατηγορία της επιχείρησης και το κανάλι πληρωμής (μέσω κινητού τηλεφώνου ή ΑΦΜ του επαγγελματία). Η προμήθεια κυμαίνεται από 0,2% έως 0,5% επί του ποσού της συναλλαγής και είναι, σε κάθε περίπτωση, χαμηλότερη από την προμήθεια που επιβάλλεται στις πληρωμές με πιστωτικές/χρεωστικές κάρτες.
