Μια σημαντική αλλαγή αναμένεται να επηρεάσει τις επικουρικές συντάξεις, καθώς νέα ρύθμιση που εξετάζεται να κατατεθεί στη Βουλή αρχές Σεπτεμβρίου, στοχεύει στην αναγνώριση πλασματικού χρόνου για τη συμπλήρωση 15ετίας. Αυτό αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση των συντάξεων κατά τουλάχιστον 960 ευρώ ετησίως για περίπου 250.000 εργαζόμενους, κυρίως ελεύθερους επαγγελματίες, οι οποίοι έχουν λιγότερα έτη ασφάλισης στην επικουρική.
Η πρωτοβουλία αφορά ασφαλισμένους που έχουν συγκεντρώσει 10, 11 ή 12 χρόνια επικουρικής ασφάλισης, αλλά αδυνατούν να φτάσουν τα απαραίτητα 15 χρόνια. Με την προτεινόμενη ρύθμιση, θα μπορούν να αναγνωρίσουν τον χρόνο που τους λείπει, αποκτώντας πρόσβαση σε μια παροχή για την οποία έχουν ήδη καταβάλει εισφορές για πολλά χρόνια. Η πρόταση για αναγνώριση 3-5 πλασματικών ετών βρίσκεται «υπό επεξεργασία» από το 2025.
Η Κρίσιμη Σημασία της 15ετούς Επικουρικής Ασφάλισης
Το «κλειδί» για τη θεμελίωση δικαιώματος επικουρικής σύνταξης αποτελεί η συμπλήρωση 15 ετών επικουρικής ασφάλισης, δηλαδή 4.500 ημερών ασφάλισης. Μετά τις πρόσφατες αλλαγές που αποσκοπούν στην ενιαία αντιμετώπιση των ασφαλισμένων, η 15ετής επικούρηση έχει αναδειχθεί σε βασική προϋπόθεση. Η νομοθεσία (ν. 5078/2023) ενοποίησε τις προϋποθέσεις για τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, επιτρέποντας πλέον τον συνυπολογισμό διαδοχικού χρόνου επικουρικής ασφάλισης. Ωστόσο, παραμένει το πρόβλημα για όσους έχουν λιγότερα από 15 χρόνια πραγματικού χρόνου ασφάλισης. Για παράδειγμα, ένας ασφαλισμένος με 12 χρόνια επικουρικής, αν και έχει καταβάλει σημαντικές εισφορές, δεν μπορεί να λάβει επικουρική σύνταξη ελλείψει τριών ετών. Μέχρι σήμερα, δεν έχει θεσπιστεί γενική δυνατότητα εξαγοράς 3-5 πλασματικών ετών για την επικουρική ασφάλιση, καθώς οι κανόνες για την κύρια σύνταξη δεν εφαρμόζονται αυτόματα στην επικουρική.
Διαφοροποίηση από τα Πλασματικά Έτη της Κύριας Σύνταξης
Ο e-ΕΦΚΑ διαχειρίζεται ξεχωριστά τις αναγνωρίσεις χρόνων και τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης. Ο κύριος στόχος της νέας ρύθμισης είναι η θεμελίωση του δικαιώματος στην επικουρική σύνταξη και όχι η σύγχυσή της με τα πλασματικά έτη της κύριας σύνταξης. Αυτή η διάκριση είναι ουσιώδης. Για την κύρια σύνταξη, ο e-ΕΦΚΑ αναγνωρίζει διάφορους πλασματικούς χρόνους (στρατιωτική θητεία, σπουδές, γονική άδεια, κενά ασφάλισης κ.ά.). Ωστόσο, η δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών ετών για την κύρια σύνταξη δεν συνεπάγεται αυτόματη προσμέτρησή τους στην επικουρική. Η νέα παρέμβαση αποσκοπεί στη δημιουργία ενός πιο ενιαίου και λειτουργικού πλαισίου, ώστε ασφαλισμένοι με μακρά ασφαλιστική πορεία να μην χάνουν την επικουρική τους σύνταξη λόγω έλλειψης λίγων ετών.
Σημασία για Εργαζόμενους με «Διακεκομμένη» Ασφαλιστική Διαδρομή
Η προωθούμενη ρύθμιση είναι ιδιαίτερα σημαντική για ασφαλισμένους με «διακεκομμένη» ασφαλιστική πορεία. Αυτοί περιλαμβάνουν εργαζόμενους που άλλαξαν επαγγελματική δραστηριότητα, ασφαλισμένους με περιόδους εργασίας χωρίς επικούρηση, εκπαιδευτικούς με διαφορετικά εργασιακά καθεστώτα, εργαζόμενους με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, καθώς και όσους εργάστηκαν σε χώρες της ΕΕ και επέστρεψαν στην Ελλάδα.
Διαδοχική Ασφάλιση και Ενοποίηση Φορέων
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν όσοι είχαν διαδοχική ασφάλιση σε διαφορετικούς φορείς. Η ενοποίηση των προϋποθέσεων και ο συνυπολογισμός χρόνου από διάφορα Ταμεία έχουν ήδη αντιμετωπίσει πολλά από τα παλαιότερα προβλήματα. Παρόλα αυτά, για κάποιους ασφαλισμένους εξακολουθεί να υφίσταται κενό μέχρι τη συμπλήρωση των 4.500 ημερών.
Το Κόστος Εξαγοράς και ο Υπολογισμός του
Ένα από τα βασικά θέματα που θα καθοριστούν με τη νέα ρύθμιση είναι το κόστος εξαγοράς, το οποίο συνδέεται με την εισφορά επικουρικής ασφάλισης (σύνολο 6%, 3% εργαζόμενος, 3% εργοδότης). Σε ένα ενδεικτικό σενάριο, ένας ασφαλισμένος με μηνιαίες αποδοχές 1.500 ευρώ θα πλήρωνε 90 ευρώ ανά μήνα εξαγοράς. Για τρία χρόνια (36 μήνες), το κόστος θα ανερχόταν σε 3.240 ευρώ. Ωστόσο, αυτός είναι ένας ενδεικτικός υπολογισμός βάσει του υπό εξέταση μοντέλου και όχι οριστικό ποσό. Το τελικό κόστος, ο τρόπος πληρωμής, το ανώτατο όριο αναγνώρισης και οι κατηγορίες πλασματικού χρόνου θα αποσαφηνιστούν με τη νομοθετική ρύθμιση και τις οδηγίες του e-ΕΦΚΑ.
