Η ακρίβεια στην αγορά και οι ψηφιακοί έλεγχοι της ΑΑΔΕ οδηγούν τα έσοδα από τον ΦΠΑ σε επίπεδα ρεκόρ. Οι ανατιμήσεις αυξάνουν τον ονομαστικό τζίρο, ενισχύοντας έτσι τον αναλογούντα ΦΠΑ, ενώ παράλληλα, η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, του myDATA και των ηλεκτρονικών διασταυρώσεων περιορίζει τη φοροδιαφυγή.
ΦΠΑ: Ρεκόρ Εσόδων με «όπλα» την Ακρίβεια και τους Ψηφιακούς Ελέγχους
Τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου του έτους καταδεικνύουν την εντυπωσιακή αυτή αύξηση, με τις εισπράξεις από τον ΦΠΑ να ξεπερνούν κατά 880 εκατομμύρια ευρώ τον στόχο του προϋπολογισμού, φτάνοντας τα 14,5 δισ. ευρώ. Σε σύγκριση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα, όπου τα κρατικά ταμεία είχαν εισπράξει περίπου 12,8 δισ. ευρώ, η αύξηση είναι σημαντική.
Το 2023, οι συνολικές εισπράξεις από ΦΠΑ είχαν ανέλθει στα 29,2 δισ. ευρώ. Εάν η τρέχουσα δυναμική διατηρηθεί, τα έσοδα αναμένεται να ενισχυθούν περαιτέρω, δημιουργώντας μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο. Η υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων, σε συνδυασμό με τη συγκράτηση δαπανών, αναμένεται να βελτιώσει το πρωτογενές αποτέλεσμα, με το πρωτογενές πλεόνασμα να εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει το 3,2% του ΑΕΠ, φτάνοντας ενδεχομένως και πάνω από το 4% του ΑΕΠ.
Ένα σημαντικό μέρος αυτής της αύξησης οφείλεται στην ακρίβεια. Η συνεχής άνοδος των τιμών, ιδίως σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες, «φουσκώνει» τον ονομαστικό τζίρο και, κατ’ επέκταση, τον ΦΠΑ που επιβάλλεται στις συναλλαγές. Όσο υψηλότερη είναι η τελική τιμή, τόσο μεγαλύτερο είναι το ποσό του φόρου που εισπράττει το Δημόσιο, ακόμα και αν ο όγκος των πωλήσεων δεν αυξάνεται αντίστοιχα. Ως εκ τούτου, αυτό το τμήμα των εσόδων δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα αύξηση της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας.
Αντίθετα, το τμήμα των εσόδων που συνδέεται με τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και την ψηφιοποίηση των συναλλαγών, έχει άλλη σημασία, καθώς διευρύνει τη φορολογική βάση και βελτιώνει τη συμμόρφωση. Οι δηλώσεις ΦΠΑ συμπληρώνονται πλέον υποχρεωτικά με βάση τα δεδομένα που διαβιβάζονται στα ηλεκτρονικά βιβλία myDATA. Οποιαδήποτε απόκλιση μεταξύ των δηλωθέντων ποσών και των στοιχείων στο myDATA ενεργοποιεί μηχανισμούς ειδοποίησης και οδηγεί σε στοχευμένους ελέγχους.
Επιχειρήσεις με σημαντικές αποκλίσεις από τον μέσο όρο του κλάδου τους, απότομες μεταβολές στον τζίρο ή ασυνέπειες μεταξύ δηλώσεων και ηλεκτρονικών συναλλαγών, μπαίνουν αυτόματα στο «ραντάρ» της φορολογικής διοίκησης. Επιπλέον, τα δεδομένα του ΦΠΑ διασταυρώνονται σε πραγματικό χρόνο με τις εισπράξεις των POS και τις κινήσεις των τραπεζικών λογαριασμών μέσω του Συστήματος Μητρώου Τραπεζικών Λογαριασμών.
Βαριά Πρόστιμα
Παράλληλα, η φορολογική νομοθεσία προβλέπει τσουχτερά πρόστιμα για επιχειρηματίες και ελεύθερους επαγγελματίες που υποβάλλουν εκπρόθεσμες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ μετά την παραλαβή εντολής φορολογικού ελέγχου.
Συγκεκριμένα, εάν δεν έχει υποβληθεί δήλωση ΦΠΑ και η παράβαση εντοπιστεί κατά τον έλεγχο, επιβάλλεται πρόστιμο 50% επί του οφειλόμενου φόρου.
Το ίδιο ποσοστό επιβάλλεται και όταν ο φορολογούμενος υποβάλει εκπρόθεσμη δήλωση (αρχική ή τροποποιητική) χρεωστικού ΦΠΑ μετά την κοινοποίηση εντολής ελέγχου ή πρόσκλησης παροχής πληροφοριών, και μέχρι την κοινοποίηση του προσωρινού διορθωτικού προσδιορισμού του φόρου. Το πρόστιμο ανέρχεται σε 50% επί του φόρου ή της επιπλέον διαφοράς φόρου που προκύπτει.
Υπάρχει, ωστόσο, δυνατότητα μείωσης της επιβάρυνσης. Το πρόστιμο, μαζί με τον αναλογούντα τόκο, μειώνεται στο 60% του αρχικού ποσού, αν η οφειλή εξοφληθεί πλήρως εντός 30 ημερών από τον προσδιορισμό του φόρου. Στην πράξη, η τελική επιβάρυνση από πρόστιμο ανέρχεται στο 30% του οφειλόμενου φόρου.
Πιο ευνοϊκή είναι η αντιμετώπιση για όσους διορθώνουν οικειοθελώς τη δήλωσή τους πριν από την κοινοποίηση εντολής φορολογικού ελέγχου. Σε αυτή την περίπτωση, δεν επιβάλλεται το πρόστιμο του 50%. Αντιθέτως, επιβάλλεται ένα σταθερό διοικητικό πρόστιμο 100, 250 ή 500 ευρώ, ανάλογα με την κατηγορία των λογιστικών βιβλίων της επιχείρησης, καθώς και ο τόκος εκπρόθεσμης καταβολής (0,73% μηνιαίως).
Ακόμα μεγαλύτερη μείωση της ποινής προβλέπεται για όσους, μετά τον έλεγχο, αποδεχθούν τον φόρο που τους καταλογίζεται. Εφόσον ο φορολογούμενος αποδεχθεί το ποσό που προκύπτει από τον προσωρινό προσδιορισμό φόρου, δεν ζητήσει συνέχιση του ελέγχου και δεν προσφύγει σε διοικητικά ή δικαστικά όργανα, εφαρμόζεται η διαδικασία «αποδοχής πράξεων του φορολογικού ελέγχου».
