Σοκ και δέος: Πέντε νεκροί στην Ελλάδα εν μέσω πύρινης λαίλαπας που κατέκαψε πάνω από 190.000 στρέμματα

Έχουμε δει πολλά στις ελληνικές δασικές πυρκαγιές: Πυροσβέστες να παγιδεύονται στις φλόγες, πιλότους να επιχειρούν στα όρια των δυνατοτήτων τους, ολόκληρα χωριά να εκκενώνονται, περιουσίες να χάνονται σε ελάχιστα λεπτά και δάση να εξαφανίζονται μέσα σε λίγες ώρες. Έχουν υπάρξει αεροσκάφη που έχουν συντριβεί. Όμως, ποτέ δεν είδαμε δύο πυροσβεστικά ελικόπτερα να συγκρούονται σοκαριστικά στον αέρα τη στιγμή της μάχης με τη φωτιά!

Σε λιγότερο από μία εβδομάδα, η Ελλάδα θρηνεί πέντε απώλειες πρώτης γραμμής: δύο πυροσβέστες στο Ρέθυμνο, έναν ακόμη στο Γύθειο και δύο μέλη πληρώματος ελικοπτέρου στην Ψάθα. Ταυτόχρονα, περισσότερα από 190.000 στρέμματα (πηγή: Firewatch) έχουν μετατραπεί σε στάχτη. Εκατοντάδες σπίτια και επιχειρήσεις έχουν υποστεί ανεπανόρθωτες ζημιές, χιλιάδες στρέμματα δάσους έχουν χαθεί και εκατοντάδες ζώα έχουν καεί ζωντανά.

Λίγο μετά τις 3 το μεσημέρι της Κυριακής, πάνω από την Ψάθα γράφτηκε μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες στην ιστορία της αεροπυρόσβεσης στην Ελλάδα. Δύο ελικόπτερα τύπου Bell, μισθωμένα από το Πυροσβεστικό Σώμα από την αυστραλιανή εταιρεία McDermott Aviation, που πραγματοποιούσαν συνεχείς ρίψεις νερού στο ίδιο μέτωπο, συγκρούστηκαν στον αέρα. Το ανατριχιαστικό βίντεο δείχνει ότι ο απαραίτητος διαχωρισμός ύψους μεταξύ τους είχε χαθεί τελείως. Τα πέδιλα του ανώτερου ελικοπτέρου χτύπησαν και κατέστρεψαν ολοσχερώς το κύριο στροφείο του χαμηλότερου. Η σύγκρουση ήταν σφοδρή, με το χαμηλότερο ελικόπτερο να χάνει την αεροδυναμική του ικανότητα και να πέφτει ανεξέλεγκτα στο έδαφος. Νεκροί ανασύρθηκαν ο Δανός χειριστής και ο Έλληνας σύνδεσμος του ελικοπτέρου. Οι δύο επιβαίνοντες του δεύτερου, ένας Έλληνας και ένας Βρετανός, ευτυχώς διασώθηκαν και διακομίστηκαν στο 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας.

Μετά το τραγικό δυστύχημα, όλα τα ελικόπτερα τύπου Bell που συμμετείχαν σε επιχειρήσεις κατάσβεσης καθηλώθηκαν, σύμφωνα με το ισχύον πρωτόκολλο. Η είδηση της τραγωδίας έκανε ταχύτατα τον γύρο του κόσμου.

Στο επίκεντρο της διερεύνησης των αιτιών της τραγωδίας αναμένεται να βρεθούν ζητήματα όπως ο συντονισμός πολλαπλών ελικοπτέρων στην ίδια πυρκαγιά, οι διαδικασίες διαχωρισμού στον αέρα, η επικοινωνία μεταξύ πληρωμάτων και συντονιστή, οι μετεωρολογικές και επιχειρησιακές συνθήκες κατά τη διάρκεια του συμβάντος, ο φόρτος των συνεχόμενων αποστολών, καθώς και πιθανές μηχανικές βλάβες. Τουλάχιστον επτά εναέρια μέσα έχουν χαθεί τα τελευταία είκοσι χρόνια στην Ελλάδα, εκ των οποίων τα τέσσερα ήταν ελικόπτερα Bell. Οι νεκροί σε αεροπορικά δυστυχήματα αεροπυρόσβεσης ανέρχονται πλέον σε εννέα. Στις 25 Ιουνίου, ένα ελικόπτερο Bell της Πυροσβεστικής είχε συντριβεί στην τεχνητή λίμνη Αώου, στο Μέτσοβο, με αποτέλεσμα τον ελαφρό τραυματισμό των δύο επιβαινόντων.

Κόλαση

Η πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στην περιοχή του Αγίου Βασιλείου στη Βοιωτία, πέρασε στο Πόρτο Γερμενό καταστρέφοντας ένα πανέμορφο δασικό οικοσύστημα και επεκτάθηκε προς τα Βίλια και τα Μέγαρα, έχει πλέον μετατραπεί σε ένα από τα μεγαλύτερα πύρινα μέτωπα του φετινού καλοκαιριού. Διασχίζοντας τον Κιθαιρώνα και φτάνοντας στη Δυτική Αττική, άφησε πίσω της καμένες δασικές εκτάσεις, σπίτια, επιχειρήσεις και οδήγησε σε μια τεράστια επιχείρηση εκκένωσης οικισμών. Μέχρι αργά χθες το βράδυ, η φωτιά δεν είχε οριοθετηθεί, με την Πυροσβεστική να επιχειρεί σε μια περίμετρο δεκάδων χιλιομέτρων.

Η πρώτη ειδοποίηση ήρθε το μεσημέρι της Παρασκευής. Η φωτιά εκδηλώθηκε στην περιοχή της Ξηρονομή Βοιωτίας, σε ένα τοπίο με χαράδρες, πευκοδάση και δύσβατες πλαγιές. Από τις πρώτες κιόλας ώρες, οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες προμήνυαν το χειρότερο: υψηλές θερμοκρασίες, χαμηλή υγρασία και άνεμοι που άλλαζαν συνεχώς κατεύθυνση, δημιουργώντας αλλεπάλληλες εστίες. Ολόκληρο το Σαββατοκύριακο, κάθε αλλαγή του ανέμου δημιουργούσε νέα ενεργά μέτωπα εκατοντάδων μέτρων. Οι αναζωπυρώσεις διαδέχονταν η μία την άλλη, προτού οι πυροσβέστες προλάβουν να ασφαλίσουν το προηγούμενο σημείο. Οικισμοί εκκενώνονταν, δρόμοι έκλειναν, άνθρωποι προσπαθούσαν να σώσουν ό,τι μπορούσαν μέσα σε λίγα λεπτά.

Εντολές εκκένωσης

Ήδη από το απόγευμα του Σαββάτου, η πυρκαγιά είχε αποκτήσει χαρακτηριστικά που οι πυρομετεωρολόγοι περιγράφουν ως ακραία. Από νωρίς το πρωί της Κυριακής, οι κάτοικοι πολλών περιοχών έλαβαν διαδοχικά μηνύματα από το 112 για να απομακρυνθούν από τις εστίες κινδύνου. Οι εντολές εκκένωσης αφορούσαν τις περιοχές Τουτούλη, Νέα Δάφνη, Πευκενέα, Αγιο Σαράντη, τη Βιομηχανική Περιοχή Μεγάρων, το Κανδήλι και την Αγία Σκέπη. Παράλληλα, δυνάμεις της ΕΛ.ΑΣ., του ΕΚΑΒ και των Ενόπλων Δυνάμεων παρέμειναν σε επιφυλακή για την ασφαλή απομάκρυνση πολιτών.

Στη Δυτική Αττική, η μάχη δίνεται σε δύο βασικά μέτωπα: το ένα βρίσκεται στην περιοχή της Αγίας Παρασκευής και στο Κρύο Πηγάδι, όπου οι φλόγες έφτασαν σε κατοικημένες περιοχές προκαλώντας ζημιές σε σπίτια. Το δεύτερο κινείται προς την περιοχή των Μεγάρων και το πεδίο βολής Κανδηλίου, με την κατάσταση να παραμένει δύσκολη σε σημεία γύρω από τα Βίλια και τη Λούμπα. Η εικόνα που αφήνει μέχρι στιγμής η πυρκαγιά είναι βαριά: στο Πόρτο Γερμενό έχουν καταγραφεί καταστροφές σε πολλές κατοικίες και υποδομές, ενώ οι φλόγες προκάλεσαν ζημιές και σε επιχειρήσεις, όπως εγκαταστάσεις θερμοκηπίων, στην περιοχή Λιακωτό, στα όρια των Μεγάρων.

Στην επιχείρηση κατάσβεσης την Κυριακή συμμετείχαν 496 πυροσβέστες με 22 ομάδες πεζοπόρων τμημάτων των ΕΜΟΔΕ, 134 οχήματα, πάρα πολλοί εθελοντές, υδροφόρες και μηχανήματα έργου από τις Περιφέρειες Αττικής και Στερεάς Ελλάδας. Σημαντική είναι και η συνδρομή ξένων πυροσβεστικών δυνάμεων, με ομάδες από τη Γαλλία και τη Ρουμανία να επιχειρούν όσο το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες (οκτώ αεροσκάφη και 20 ελικόπτερα). Παράλληλα, στις πυρόπληκτες περιοχές συνεχίζονται επιχειρήσεις διάσωσης ζώων, με συνεργεία να επιχειρούν ακόμη και κοντά στις φλόγες για να απεγκλωβίσουν αδέσποτα που αναζήτησαν καταφύγιο στα βράχια της παραλίας του Πόρτο Γερμενού και της Ψάθας.

Παρά τη σταδιακή υποχώρηση των ανέμων, η μάχη με τις φλόγες παρέμεινε εξαιρετικά δύσκολη, καθώς η περίμετρος της πυρκαγιάς ήταν δαιδαλώδης και εκτεινόταν σε δύο νομούς. Ο πυρομετεωρολόγος Θοδωρής Μ. Γιάνναρος χαρακτήρισε τη φωτιά ως την πρώτη «μεγα-πυρκαγιά» του φετινού καλοκαιριού, εκτιμώντας ότι η καμένη έκταση ενδέχεται να ξεπεράσει τα 100.000 στρέμματα. Όπως σημείωσε, η υποχώρηση των ανέμων, η δράση των εναέριων μέσων και το γεγονός ότι σε αρκετές περιοχές η φωτιά κινείται σε εκτάσεις που είχαν καεί στο παρελθόν δημιουργούν τις προϋποθέσεις για σταδιακό περιορισμό της. Ωστόσο, υπογράμμισε το βασικό πρόβλημα της χώρας κάθε χρόνο: ότι δηλαδή το μέγεθος της καταστροφής αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τα μεγάλα κενά στην πρόληψη και στην οργάνωση της δασοπυρόσβεσης, επισημαίνοντας την ανάγκη μόνιμου προσωπικού, ενίσχυσης των ΕΜΟΔΕ και καλύτερης προετοιμασίας καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.

* Δύο δασοπυροσβέστες μεταφέρθηκαν σε νοσοκομεία: Ένας 50χρονος εθελοντής υπέστη έμφραγμα μετά την επιχείρησή του στη φωτιά, ενώ ένας 40χρονος πυροσβέστης νοσηλεύεται με αναπνευστικά προβλήματα.