Η πρώτη ημέρα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ολοκληρώθηκε χθες, χωρίς να επιτευχθεί συμφωνία επί των συμπερασμάτων που αφορούν το κρίσιμο ζήτημα της ενέργειας.
Διαβάστε: Σύνοδος Κορυφής ΕΕ: Σύγκρουση κορυφής για χρήματα, ενέργεια, Κίνα και Ουκρανία – Οι «κόκκινες» γραμμές Μητσοτάκη
Σχετικά με το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, οι ηγέτες συζήτησαν τα θεμελιώδη στοιχεία για την επίτευξη ενός ισορροπημένου συμβιβασμού, βασιζόμενοι στην αναθεωρημένη διαπραγματευτική πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας. Παράλληλα, κάλεσαν τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να εντείνει τις διαπραγματεύσεις, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026. Αυτό κρίνεται απαραίτητο, ώστε να ολοκληρωθεί η απαιτούμενη νομοθετική διαδικασία εντός του 2027 και να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη χρηματοδότηση των δικαιούχων από την 1η Ιανουαρίου 2028.
Σε ανάρτησή του στο X, ο Αντόνιο Κόστα αναφέρθηκε στην ολοκλήρωση της πρώτης ημέρας της Συνόδου, τονίζοντας ότι η τελευταία συζήτηση εστιάστηκε στη στρατηγική διεύρυνσης της ΕΕ και στις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις. Όπως επισήμανε, η εβδομάδα αυτή περιλάμβανε διακυβερνητικές διασκέψεις με το Μαυροβούνιο, την Ουκρανία, τη Μολδαβία και την Αλβανία, υπογραμμίζοντας ότι η ενταξιακή διαδικασία προχωρά με την ώθηση των μεταρρυθμίσεων.
Οι «27» εμφανίζονται διχασμένοι ως προς το ύψος του επόμενου προϋπολογισμού και φαίνεται πως απέχουν πολύ από μια συμφωνία, παρά τις συνεχείς εκκλήσεις αξιωματούχων της ΕΕ για επίλυση του ζητήματος μέχρι το τέλος του έτους. Ο σκοπός είναι η οριστική διευθέτηση του θέματος πριν από τις εκλογικές διαδικασίες του 2027.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, προειδοποίησε τους Ευρωπαίους ομολόγους του ότι η επίτευξη συμφωνίας για τον μελλοντικό πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ θα γίνει ακόμη πιο δύσκολη το 2027, λόγω των επερχόμενων εκλογών σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των γαλλικών προεδρικών εκλογών, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Γαλλικό Πρακτορείο.
Τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ
Στις διαπραγματεύσεις διαμορφώνονται δύο διακριτά στρατόπεδα. Από τη μία πλευρά, 17 χώρες, ανάμεσά τους η Γαλλία, η Πολωνία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Ελλάδα, διεκδικούν έναν φιλόδοξο προϋπολογισμό με επαρκή χρηματοδότηση για τη γεωργία και την κοινωνική και περιφερειακή σύγκλιση. «Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια σαφώς ανεπαρκή πρόταση», δήλωσε ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, ενώ ο πρόεδρος της Λιθουανίας, Γκιτάνας Ναουσέντα, τόνισε τη ζωτική σημασία ενός επαρκώς χρηματοδοτημένου προϋπολογισμού για την επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων. Από την άλλη πλευρά, η Γερμανία, η Σουηδία, η Αυστρία και η Ολλανδία ζητούν αυστηρότερη δημοσιονομική πειθαρχία, επικαλούμενες τις πιέσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν προειδοποίησε ότι «ο λογαριασμός δεν βγαίνει», υποστηρίζοντας την ανακατανομή πόρων για τον εκσυγχρονισμό και την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, ακόμη και εις βάρος των αγροτικών δαπανών. Η πρόταση για περικοπές από την ιρλανδική προεδρία, η οποία αφορά μεταξύ άλλων την ανταγωνιστικότητα και την αναπτυξιακή βοήθεια, δεν φαίνεται να ικανοποιεί καμία από τις δύο πλευρές. Η Γαλλία, παράλληλα, προωθεί τη θέσπιση νέων ευρωπαϊκών εσόδων μέσω της φορολόγησης ψηφιακών υπηρεσιών, κρυπτονομισμάτων και τυχερών παιχνιδιών.
Πρόσθετα ευρωπαϊκά μέτρα και αυξημένη δημοσιονομική ευελιξία για τον μετριασμό των επιπτώσεων της ενεργειακής ακρίβειας σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ζήτησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από τη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες. Κατά τη διάρκεια μιας μακράς συνεδρίασης, η οποία χαρακτηρίστηκε από τις σημαντικές διαφορές και αντιθέσεις εντός του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που εκτείνονταν από τα ενεργειακά έως τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ο Έλληνας πρωθυπουργός προσερχόμενος στις εργασίες, προειδοποίησε για τον κίνδυνο νέας έκρηξης του πληθωρισμού. Κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει νέες λύσεις, ενώ παράλληλα διαμήνυσε ότι η Αθήνα θέτει «κόκκινες γραμμές» απέναντι σε ενδεχόμενες περικοπές των ευρωπαϊκών κονδυλίων που προορίζονται για τους αγρότες και την πολιτική συνοχής.
Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το ενεργειακό ζήτημα, στο πλαίσιο της ενότητας για την ανταγωνιστικότητα, αναδεικνύεται ως βασική προτεραιότητα. Τονίζεται ιδιαίτερα η ανάγκη αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους μέσω βραχυπρόθεσμων παρεμβάσεων, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες των κρατών μελών, παράλληλα με τη διατήρηση της πορείας προς την ενεργειακή μετάβαση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο κείμενο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να εξετάσει και, εφόσον απαιτείται, να προτείνει περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση της εκτίναξης των τιμών ενέργειας βραχυπρόθεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές συνθήκες των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των διαφορών στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας».
Παράλληλα, «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει την παρουσίαση από την Επιτροπή της πρότασης για την αναβολή ορισμένων υποχρεώσεων που απορρέουν από τον κανονισμό για το μεθάνιο». Χαιρετίζει επίσης την πρόθεση της Επιτροπής «να παρατείνει το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τους βιομηχανικούς τομείς που πλήττονται περισσότερο, να αναπτύξει ένα βραχυπρόθεσμο πλαίσιο για τη βελτιστοποίηση της δυναμικότητας και της αποδοτικότητας των διυλιστηρίων της ΕΕ και να αναλάβει πρωτοβουλίες για την εθελοντική συγκέντρωση της ζήτησης ενέργειας».
Τέλος, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει την ανάγκη μείωσης των διοικητικών και κανονιστικών επιβαρύνσεων, ιδίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, μέσω της απλούστευσης και της επιτάχυνσης των διαδικασιών αδειοδότησης, καθώς και της αποφυγής περιττών γραφειοκρατικών υποχρεώσεων.
