Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου (Great Sea Interconnector) εισέρχεται στην τελική φάση της υλοποίησής της, καθώς ξεκίνησαν οι διαδικασίες για την αδειοδότηση των εργασιών. Η κατάθεση σχετικής αίτησης στο Υπουργείο Ναυτιλίας και η διαβίβασή της στο Υπουργείο Εξωτερικών σηματοδοτούν την έναρξη των προκαταρκτικών ωκεανογραφικών και βυθομετρικών ερευνών. Η εταιρεία Next Geosolution Europe SA, κατόπιν ανάθεσης από τη NEXANS SA, είναι υπεύθυνη για τις έρευνες, οι οποίες θα διεξαχθούν στη θαλάσσια διαδρομή από την Κορακιά Ηρακλείου έως την Κύπρο από ειδικό πλοίο.
Εντός ελληνικών χωρικών υδάτων οι αρχικές εργασίες για την πόντιση του καλωδίου
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι προγραμματισμένες εργασίες προς το παρόν περιορίζονται αποκλειστικά εντός των ελληνικών εθνικών χωρικών υδάτων. Η διαδικασία αδειοδότησης περιλαμβάνει την επίσημη έναρξη των εργασιών και την έκδοση των απαραίτητων NAVTEX, με το έργο να αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Ο περιορισμός των δραστηριοτήτων στα 6 ναυτικά μίλια αποτρέπει, σε αυτή τη φάση, την προσέγγιση ευαίσθητων θαλάσσιων περιοχών της ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και υφαλοκρηπίδας ανατολικά της Κάσου, περιοχές που αποτελούν εστία της τουρκικής αντίδρασης.
Στο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, η έναρξη των εργασιών αναδεικνύει τις λεπτές διπλωματικές ισορροπίες. Η Ελλάδα, αποφασισμένη να προχωρήσει στην υλοποίηση του έργου, ακολουθεί ταυτόχρονα μια τακτική αποκλιμάκωσης. Σύμφωνα με τον καθηγητή Διεθνούς Πολιτικής στο πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Αντώνη Κλάψη, «η ελληνική πλευρά το έχει διακηρύξει δημόσια και είναι αποφασισμένη να συνεχίσει το έργο. Δεν νομίζω ότι θα κάνει πίσω σε αυτό. Το ερώτημα το δικό μου είναι, όταν θα έρθει η ώρα της πόντισης του καλωδίου εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων, ποια θα είναι η αντίδραση της Τουρκίας. Αν, δηλαδή, θα παραμείνει στο επίπεδο των φραστικών απειλών ή αν θα προσπαθήσει με κάποιον τρόπο να στρατιωτικοποιήσει την κρίση. Δηλαδή να στείλει κάποιο πολεμικό πλοίο, να κάνει κάποια άλλη ενέργεια τέτοιου είδους, με την οποία να προσπαθήσει στην πράξη να αποτρέψει την πόντιση».
Για την αποκλιμάκωση της έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, η ελληνική πλευρά επέλεξε τα ερευνητικά πλοία να συνοδεύονται από σκάφη του Λιμενικού Σώματος και όχι από πολεμικά πλοία, δεδομένου ότι το Λιμενικό έχει την επιχειρησιακή ευθύνη αστυνόμευσης των εθνικών χωρικών υδάτων. Αυτή η επιλογή αποσκοπεί στη διατήρηση χαμηλών τόνων και στην αποφυγή της στρατιωτικοποίησης της διαδικασίας εντός της ελληνικής επικράτειας, όπου η τουρκική πλευρά δεν θα μπορούσε να αμφισβητήσει την ελληνική κυριαρχία.
Κλάψης: Η Τουρκία θα αντιδράσει όταν οι εργασίες επεκταθούν στα διεθνή ύδατα – Η αβέβαιη αντίδραση
Ωστόσο, η στάση της Άγκυρας παραμένει ζητούμενο όταν το έργο προχωρήσει εκτός των χωρικών υδάτων. Η Τουρκία δεν εκφράζει επίσημη αντίθεση στην ίδια την πόντιση του καλωδίου, αλλά επιμένει στις διεκδικήσεις της σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες. Αυτό εκφράζεται μέσω της αμφισβήτησης του δικαιώματος των ελληνικών νησιών να διαθέτουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ πέραν των 6 ναυτικών μιλίων, απαιτώντας την άδειά της ή την απευθείας ενημέρωσή της από το κράτος σημαίας του πλοίου, ώστε να επιβεβαιώσει τις αξιώσεις της ως παράκτιο κράτος. Ο κ. Κλάψης αναμένει ότι η Τουρκία θα αντιδράσει όταν οι εργασίες επεκταθούν στα διεθνή ύδατα.
Όπως υποστηρίζει στο parapolitika.gr, «η Τουρκία θα αντιδράσει με κάποιον τρόπο, το θεωρώ δεδομένο. Δηλαδή, ότι θα βγάλει ανακοίνωση, για παράδειγμα, αυτό είναι το μίνιμουμ που θα κάνει. Ότι θα πει πως η ελληνική ενέργεια είναι προκλητική, παράνομη ή κάτι τέτοιο, θα το κάνει. Το ερώτημα είναι αν θα στείλει πλοίο. Και τι θα κάνει αυτό το πλοίο. Είναι άλλο πράγμα να υπάρχει ένα πλοίο σε μια απόσταση πολλών μιλίων και απλώς να βρίσκεται, άλλο πράγμα να προσεγγίσει, άλλο πράγμα να παρενοχλήσει διά συρμάτων, άλλο πράγμα να παρεμποδίσει τον πλου του πλοίου που ποντίζει το καλώδιο. Δεν το ξέρουμε αυτό, θα πρέπει να το δούμε. Η Τουρκία ούτως ή άλλως δεν αμφισβητεί ούτε αντιτίθεται επισήμως στην πόντιση του καλωδίου. Δεν λέει να μη γίνει. Λέει να μας ζητήσουν την άδεια για να γίνει. Άλλο πράγμα είναι αυτό, δεν είναι το ίδιο. Δηλαδή, θέλει να πει ότι η περιοχή στην οποία γίνεται η πόντιση, που κατά την άποψη της Τουρκίας αποτελεί τουρκική υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ και τα λοιπά, πρέπει να επιβεβαιωθεί μέσω της αδειοδότησης από τουρκικής πλευράς». Ιδιαίτερη αξία έχει ότι στην αίτηση που κατατέθηκε από τη γαλλική εταιρεία διευκρινίζεται ότι δεν προβλέπεται αλλαγή στη διαδικασία ή στη χάραξη της διαδρομής του καλωδίου.
