Ο Κώστας Καραμανλής και ο Οριενταλισμός: Σημειολογία της Επίσκεψης Ρούμπιο και της Συμμετοχής του σε Ελληνοκινεζικό Φόρουμ

«Η Ελλάς -και θα το επαναλάβω, παρότι γνωρίζω ότι θα ενοχλήσω τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ-, η Ελλάς, πολιτικά, αμυντικά, οικονομικά, πολιτιστικά, ανήκει εις την Δύσιν», είχε δηλώσει το καλοκαίρι του 1976 από το βήμα της ελληνικής Βουλής ο Κωνσταντίνος Καραμανλής. Με αυτή την ιστορική φράση, καθόρισε τα μεγάλα διακυβεύματα για την Ελλάδα της εποχής, λίγο μετά την επταετία, και έθεσε τον κεντρικό προσανατολισμό της χώρας για τις δεκαετίες που ακολούθησαν.

Διαβάστε: Οκτώ “γαλάζιοι” βουλευτές σχολιάζουν την απουσία Καραμανλή από τη γιορτή της ΝΔ – Οι προσεκτικές αποστάσεις, οι διακριτικές αιχμές και οι εκκλήσεις ενότητας

Απευθυνόμενος προσωπικά στον ιδρυτή και τότε πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, Ανδρέα Παπανδρέου, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υπογράμμιζε την ιδεολογικοπολιτική διαφορά της Ν.Δ. από τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις της εποχής, καθορίζοντας ταυτόχρονα τη διαχρονική της ταυτότητα. Λίγα χρόνια αργότερα, το όραμά του για την ένταξη της Ελλάδας στην τότε ΕΟΚ, ως δέκατο μέλος, θα γινόταν πραγματικότητα.

Ένας Καραμανλής που… ανήκει στην Ανατολή

Σήμερα, τόσα χρόνια μετά, η θέση της χώρας στο ευρωατλαντικό γίγνεσθαι και οι προοπτικές που ανοίγονται από αυτή τη στρατηγική επιλογή του Κωνσταντίνου Καραμανλή παραμένουν επίκαιρες και αποτελούν τη σημαντικότερη κληρονομιά της Νέας Δημοκρατίας στα 52 χρόνια ζωής της. Η παράμετρος αυτή δεν αμφισβητήθηκε από κανέναν «γαλάζιο» πρόεδρο, παρά τις όποιες διαφορές είχαν μεταξύ τους σε πολιτικό προφίλ και μηνύματα, ανάλογα με την εποχή που κλήθηκαν να ηγηθούν της παράταξης.

Μοναδική εξαίρεση, εν είδει ιστορικής ειρωνείας, είναι η στάση του ανιψιού του Εθνάρχη και μακροβιότερου αρχηγού της Ν.Δ., Κώστα Καραμανλή. Τόσο κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του όσο και αργότερα, επιχειρεί -ιδίως σε κρίσιμες γεωστρατηγικές περιόδους- να ερμηνεύσει με διαφορετικό τρόπο την ιστορική φράση του θείου του και την παρακαταθήκη του κυβερνώντος κόμματος. Σε εποχές όπου η επιλογή πλευράς είναι κρίσιμη στις διπλωματικές προσεγγίσεις μιας χώρας όπως η Ελλάδα, που οφείλει να είναι ο πιο κοντινός και αξιόπιστος εταίρος της Δύσης σε μια ταραγμένη περιοχή, η σημειολογία είναι συχνά πιο ισχυρή από τα πεπραγμένα.

Στο σημερινό σκηνικό, όπου η Αθήνα αναγνωρίζεται ως κομβικός παίκτης για την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τη Δύση στην Ανατολική Μεσόγειο, ο Κώστας Καραμανλής επιλέγει έναν διαφορετικό δρόμο. Ενώ το ταξίδι του Ρούμπιο στην Αθήνα σήμανε θετικές εντυπώσεις, ο πρώην πρωθυπουργός αντιπαραβάλλει την παρουσία και την τοποθέτησή του στο ελληνοκινεζικό φόρουμ του Πανεπιστημίου Tsinghua. Προσπαθεί έτσι να τονίσει την απόφαση της κυβέρνησής του να ανοίξει πύλη εισόδου μέσω του Πειραιά στους Κινέζους, συμφωνία που ολοκληρώθηκε επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη για πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, με βλέμμα σε Πεκίνο και Μόσχα. Στο σημερινό περιβάλλον γεωστρατηγικών συγκρούσεων, αυτό μπορεί να έχει πολλαπλή εξήγηση και σημασία. Κορυφαίοι παράγοντες της ελληνικής διπλωματίας συνομολογούν πως η ανάγκη διαύλων επικοινωνίας με τους ανατολικούς συνομιλητές είναι αδιαμφισβήτητη. Ωστόσο, θα ήταν σώφρον να διευκρινιστεί αν είναι εφικτή, ή αν πρέπει, να υπάρχει λογική «διπλού ταμπλό» αποστάσεων υπό τις παρούσες διεθνείς συνθήκες.

Αυτή βεβαίως δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Κ. Καραμανλής θέλησε, σε μια χαρακτηριστική συγκυρία, να υπογραμμίσει τους δεσμούς του με τον κινεζικό παράγοντα, την ώρα μάλιστα που η Ευρώπη έχει θέσει ως κεντρική προτεραιότητα την έρευνα για τη δράση των κινεζικών συμφερόντων στα μεγάλα λιμάνια της «γηραιάς ηπείρου». Πέρυσι, μίλησε και βραβεύθηκε στην εκδήλωση για τα 30 χρόνια του Ελληνοκινεζικού Επιμελητηρίου. Την περασμένη άνοιξη, παραβρέθηκε σε δείπνο προς τιμήν του Κινέζου πρέσβη που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος Καπνοπαραγωγών, του οποίου είναι πρόεδρος. Λίγο νωρίτερα, είχε δεχθεί τον Κινέζο πρέσβη στο γραφείο του και ακολούθως στο Ίδρυμα Καραμανλή.

Ο Κώστας Καραμανλής δίνει ανελλιπώς το «παρών» στις εκδηλώσεις της κινεζικής πρεσβείας

Και ο Πούτιν στην εξίσωση

Η πιο εμφατική, όμως, περίπτωση των αμφιλεγόμενων ανοιγμάτων του Κώστα Καραμανλή στην Ανατολή, η οποία παραμένει η πλέον χαρακτηριστική από πλευράς θορύβου, ήταν οι διαβουλεύσεις για τον αγωγό Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη. Το εγχείρημα αυτό, θνησιγενές εξ αρχής λόγω της ανατροπής στα γεωστρατηγικά δεδομένα της ευρύτερης περιοχής που δρομολόγησε τότε η Μόσχα του Βλαντιμίρ Πούτιν, πνίγηκε στα νερά του Αρδά.

Για τον Ρώσο πρόεδρο, ο Καραμανλής υιοθετεί και προβάλλει μια τακτική «μια στο καρφί και μια στο πέταλο», πολύ διαφορετική από αυτή του ευρωατλαντικού κόσμου. «Δεν είναι κανένας δάσκαλος της δημοκρατίας, αλλά σε βασικά ζητήματα, όπως η παγκόσμια σταθερότητα και η μάχη κατά της τρομοκρατίας, η Ρωσία αποτελεί συνεργάτη, ενώ είναι σημαντική χώρα και η Ελλάδα χρειάζεται καλές σχέσεις μαζί της», έλεγε επί πρωθυπουργίας του. Μέχρι και σήμερα, στις ομιλίες του, δίπλα στην κριτική για πράξεις και παραλείψεις των Δυτικών, αναδεικνύει πάντα τα «προνόμια» μιας πιθανής αποκατάστασης των σχέσεων Αθήνας-Μόσχας.

Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα Παραπολιτικά