Η Ευρωπαϊκή Ένωση διερευνά τη δημιουργία ενός ενιαίου φόρου σε επίπεδο Ένωσης, ο οποίος θα επιβληθεί στα έκτακτα κέρδη των μεγάλων εταιρειών που δραστηριοποιούνται στους τομείς του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Αυτή η εξέλιξη, όπως επιβεβαίωσε ο αρμόδιος Ευρωπαίος Επίτροπος σε δηλώσεις του στο Reuters, σηματοδοτεί μια νέα προσπάθεια για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης που πλήττει τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά.
Διαβάστε επίσης: Πετρέλαιο: Ράλι στις τιμές με το Brent πάνω από τα 105 δολάρια – Οι επιθέσεις στα Στενά του Ορμούζ και ο τυφώνας στις ΗΠΑ
Αναζήτηση πόρων για την ενίσχυση των πολιτών
Το προτεινόμενο μέτρο έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν απεγνωσμένα πρόσθετους χρηματοδοτικούς πόρους. Ο κύριος στόχος είναι η στήριξη των πολιτών που αντιμετωπίζουν πρωτοφανείς αυξήσεις στο κόστος ενέργειας, με τους λογαριασμούς ρεύματος και θέρμανσης να έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά. Οι εταιρείες που ασχολούνται με την εξόρυξη, διανομή πετρελαίου και την εμπορία φυσικού αερίου καταγράφουν κέρδη ρεκόρ φέτος. Η αύξηση των τιμών ενέργειας συνδέεται άμεσα με τις γεωπολιτικές εντάσεις που προκύπτουν από τον πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, καθώς και τις διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, επιδεινώνοντας την κατάσταση.
Σύσταση ομάδας εργασίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Ο Βόπκε Χούκστρα, Ευρωπαίος επίτροπος αρμόδιος για το Κλίμα και τη Φορολογία, ανακοίνωσε τη συγκρότηση μιας ειδικής ομάδας εργασίας. Αυτή η ομάδα θα αναλύσει λεπτομερώς τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα ενός τέτοιου φορολογικού μέτρου, καθώς και την πρακτική του εφαρμογή σε επίπεδο ΕΕ. Ο Χούκστρα τόνισε ότι οι ευρωπαίοι πολίτες, ιδίως οι ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, υφίστανται δραματική επιβάρυνση από τα ενεργειακά τους έξοδα. Παράλληλα, ορισμένες εταιρείες του ενεργειακού τομέα αποκομίζουν εξωφρενικά κέρδη χωρίς να προσφέρουν επιπλέον αξία στους καταναλωτές. «Αυτές οι εταιρείες επωφελούνται από την παγκόσμια αναταραχή. Για πολλούς πολίτες και πολιτικούς ηγέτες, αυτή η κατάσταση φαντάζει άδικη», δήλωσε ο επίτροπος, προσθέτοντας ότι η ιδέα της φορολόγησης των έκτακτων κερδών κερδίζει ευρεία υποστήριξη, ανεξαρτήτως της τελικής έκβασης των συζητήσεων.
Εκρηκτική αύξηση τιμών πετρελαίου και οι συνέπειές της
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το αργό πετρέλαιο Brent κατέγραψαν πολυετή ρεκόρ στα τέλη Απριλίου, φτάνοντας τα 120 δολάρια το βαρέλι. Στις 12 Οκτωβρίου, η τιμή διαμορφώνεται στα 106 δολάρια το βαρέλι. Παρόλο που υπήρξε μια πρόσφατη αποκλιμάκωση, οι τιμές παραμένουν πάνω από 70% υψηλότερες σε σύγκριση με την αρχή του έτους, οδηγώντας σε σημαντική αύξηση της κερδοφορίας των διυλιστηρίων και των παραγωγών.
Πιέσεις από κράτη μέλη για κοινή δράση
Έξι χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν υποβάλει επίσημο αίτημα για τη διερεύνηση ενός κοινού φόρου επί των έκτακτων κερδών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Γερμανία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία, η Πολωνία και η Αυστρία ασκούν πιέσεις στις Βρυξέλλες για τη δημιουργία μιας εναρμονισμένης φορολογικής πολιτικής στον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Ο Χούκστρα διευκρίνισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προχωρήσει σε λεπτομερή αξιολόγηση του νομικού πλαισίου οποιουδήποτε πιθανού μέτρου, με στόχο την αποφυγή νομικών προβλημάτων.
Προηγούμενες εμπειρίες και νομικές προκλήσεις
Το 2022, η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε ήδη επιβάλει φόρο στα έκτακτα κέρδη για εταιρείες πετρελαίου, φυσικού αερίου, άνθρακα και διύλισης. Το μέτρο αυτό θεσπίστηκε ως απάντηση στην εκτόξευση των τιμών ενέργειας που προκλήθηκε από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ωστόσο, εκκρεμούν ακόμη νομικές προσφυγές κατά του φόρου. Εταιρείες όπως η ExxonMobil έχουν αμφισβητήσει τη νομιμότητα του μέτρου, κάτι που αναγνώρισε και ο ίδιος ο Χούκστρα. «Πρέπει να λάβουμε υπόψη μας αυτό το στοιχείο», επεσήμανε ο επίτροπος, αναφερόμενος στις νομικές προκλήσεις. Το φορολογικό καθεστώς του 2022 προέβλεπε έναν ελάχιστο φόρο 33% στα πλεονάζοντα κέρδη. Ως πλεονάζοντα κέρδη ορίζονταν εκείνα που υπερέβαιναν κατά 20% τα μέσο-όρο κέρδη κάθε εταιρείας κατά τα προηγούμενα έτη. Σύμφωνα με επίσημη έκθεση της Επιτροπής, το μέτρο απέφερε έσοδα ύψους σχεδόν 29 δισεκατομμυρίων ευρώ στα κράτη μέλη.
Μονομερείς πρωτοβουλίες κρατών μελών
Ορισμένα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ήδη υιοθετήσει μονομερείς πρωτοβουλίες επιβάλλοντας φόρους στα έκτακτα κέρδη. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Πορτογαλίας, η οποία θέσπισε φόρο 33% στα έκτακτα κέρδη των εταιρειών πετρελαίου και διύλισης για το 2026. Αυτή η κίνηση αντανακλά την αυξανόμενη πίεση που δέχονται οι εθνικές κυβερνήσεις να προστατεύσουν τους πολίτες από την ενεργειακή κρίση, ενώ παράλληλα επιδιώκουν τη φορολόγηση των υπερκερδών των ενεργειακών κολοσσών.
