«Η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής ανοίγει τον δρόμο για κρίσιμες επενδύσεις που θα μειώσουν το κόστος της ενέργειας, θα ενισχύσουν την ενεργειακή μας αυτονομία και θα περιορίσουν την εξάρτησή μας από διεθνείς κρίσεις. Ταυτόχρονα, διατηρούμε τη δυνατότητα να στηρίζουμε τους πολίτες και τις επιχειρήσεις όποτε οι συνθήκες το απαιτούν», υπογράμμισε ο υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, με αφορμή την ενεργοποίηση του αιτήματος για τη ρήτρα διαφυγής. Με αυτή την εξέλιξη, επιβεβαιώνεται ότι «η Ελλάδα είναι μια ισχυρή και αξιόπιστη χώρα, που θέτει στόχους, τους πετυχαίνει και πρωταγωνιστεί στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών αποφάσεων».
«Η σημερινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την έγκριση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής, που αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα, έχει ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική σημασία», δήλωσε ο υπουργός Οικονομίας και πρόεδρος του Eurogroup. Πρόσθεσε πως η κίνηση αυτή επιβεβαιώνει ότι «η Ελλάδα είναι μια ισχυρή και αξιόπιστη χώρα, που θέτει στόχους, τους πετυχαίνει και πρωταγωνιστεί στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών αποφάσεων».
Στην ανακοίνωσή του, κατέληξε: «Αυτή είναι η Ελλάδα που χτίζουμε. Με ισχυρή φωνή στην Ευρώπη, δυναμική οικονομία και μεγαλύτερη ασφάλεια για την κοινωνία».
Τι είναι η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής και ποια τα οφέλη για την Ελλάδα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το αίτημα της Ελλάδας για επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής στον τομέα της ενέργειας. Παρόλο που η απόφαση αυτή είναι θετική για την αντιμετώπιση των συνεπειών της ενεργειακής κρίσης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, δεν αναμένεται άμεση αλλαγή. Η έγκριση δίνει τη δυνατότητα στη χώρα να προχωρήσει σε επενδύσεις ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ έως το 2028, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας και τη σταδιακή μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής επιτρέπει την εξαίρεση επιλέξιμων δαπανών για την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας από τον υπολογισμό των καθαρών πρωτογενών δαπανών, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το αίτημα της Ελλάδας, που υποβλήθηκε στις 6 Αυγούστου 2026. Η ρύθμιση προβλέπει περιθώριο εξαίρεσης έως 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028.
Στην πράξη, η ρήτρα προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στον σχεδιασμό και την υλοποίηση δημόσιων επενδύσεων στον ενεργειακό τομέα, καθώς οι επιλέξιμες δαπάνες δεν επιβαρύνουν τον ίδιο βαθμό το όριο αύξησης των δαπανών.
Παρεμβάσεις με μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα – Πού θα κατευθυνθούν οι επενδύσεις
Το συνολικό πακέτο περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε κατοικίες, δημόσια κτίρια, σχολεία, τη βιομηχανία και τις μεταφορές. Στόχος είναι η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, η καλύτερη αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών και ο περιορισμός της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
- 200 εκατ. ευρώ για συστήματα αποθήκευσης ενέργειας (μπαταρίες), με σκοπό την υποστήριξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
- 200 εκατ. ευρώ για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, μέσω πανελλαδικού προγράμματος που θα στηρίξει 100.000 δικαιούχους.
- 50 εκατ. ευρώ για τη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη, στο πλαίσιο της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης. Η δράση απευθύνεται σε 10.000 δικαιούχους και περιλαμβάνει αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες και φωτοβολταϊκά στέγης με μπαταρίες.
- 117 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ», που αφορά την ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών δημόσιων και πανεπιστημιακών κτιρίων.
- 45 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ – ΑΘΗΝΑ», το οποίο καλύπτει 246 σχολικές μονάδες, νηπιαγωγεία και βρεφονηπιακούς σταθμούς.
- 50 εκατ. ευρώ για τη δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα, στο πλαίσιο παρεμβάσεων για τη βιομηχανία.
- 320 εκατ. ευρώ για την ασφάλεια και την επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου, καθώς και 20 εκατ. ευρώ για υποδομές φόρτισης λεωφορείων.
Οι παρεμβάσεις καλύπτουν ποικίλες ανάγκες του ενεργειακού συστήματος, από τον εξοπλισμό των κατοικιών έως την αναβάθμιση δημόσιων υποδομών και τις μεταφορές.
Τι κερδίζουν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις
Για τα νοικοκυριά, το όφελος αναμένεται να εστιάζεται σε παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας και αντικατάστασης εξοπλισμού. Οι αντλίες θερμότητας και οι ηλιακοί θερμοσίφωνες, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε κατοικίας και τον εξοπλισμό που αντικαθίσταται, μπορούν να μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας και τη χρήση συμβατικών καυσίμων.
Επιπλέον, τα φωτοβολταϊκά συστήματα με μπαταρίες θα ενισχύσουν την αξιοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές. Για τις δημόσιες υποδομές, η ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και σχολείων στοχεύει στον περιορισμό των ενεργειακών αναγκών και των λειτουργικών δαπανών.
Για τις επιχειρήσεις, η αυξημένη ευελιξία στις επενδύσεις αφορά υποδομές και έργα που μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό της έκθεσης της οικονομίας στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών της ενέργειας.
