Τέλος στις αυθαιρεσίες των servicers: Νέες προστασίες για τους δανειολήπτες στη ρύθμιση χρεών

Νέοι κανόνες διέπουν πλέον τις σχέσεις οφειλετών με τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, μέσω του νέου πλαισίου για το ιδιωτικό χρέος. Το νομοσχέδιο, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το Υπουργείο Οικονομικών, περιλαμβάνει οκτώ άμεσες παρεμβάσεις για την προστασία των δανειοληπτών, καθώς και οκτώ διατάξεις για την αυστηρότερη εποπτεία και λογοδοσία των servicers. Η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώνεται στις 22/10/2026, με στόχο το νομοσχέδιο να κατατεθεί στη Βουλή και να ψηφιστεί την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου.

Διαβάστε: Σε διαβούλευση το νομοσχέδιο για οφειλέτες και servicers: Τι αλλάζει για τις πληρωμές σε courier, crypto και στις επιστροφές φόρου

Το νέο πλαίσιο για τις απευθείας ρυθμίσεις μεταξύ εταιρειών διαχείρισης και οφειλετών αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, τα οποία ανέρχονται σήμερα σε 72,4 δισεκατομμύρια ευρώ. Από αυτά, 66,4 δισ. ευρώ βρίσκονται στα χέρια των servicers, ενώ τα υπόλοιπα 6 δισ. ευρώ παραμένουν στις τράπεζες. Η σημαντικότερη αλλαγή στις απευθείας ρυθμίσεις χρεών μεταξύ servicers και οφειλετών είναι η θέσπιση ανώτατου ορίου 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητήσει ο πιστωτής. Μέχρι σήμερα, το ποσό αυτό ήταν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και σε πολλές περιπτώσεις έφτανε το 30%, 40% ή ακόμη και 50% της συνολικής οφειλής, με αποτέλεσμα οι οφειλέτες να αδυνατούν να ανταποκριθούν και οι ρυθμίσεις να μην υλοποιούνται ποτέ.

Τι αλλάζει στις απευθείας ρυθμίσεις χρεών μεταξύ servicers και οφειλετών

Πλέον, για μια απευθείας διμερή ρύθμιση, ο servicer ή ο πιστωτής δεν θα μπορεί να απαιτεί προκαταβολή άνω του 15%. Η αλλαγή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε σύγκριση με τον εξωδικαστικό μηχανισμό, όπου ήδη προβλέπεται πλαφόν 10% της οφειλής στην προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί από μη ευάλωτους οφειλέτες, για τους οποίους έχει προγραμματιστεί πλειστηριασμός και επιδιώκεται η αναστολή του.

Παράδειγμα

Ενδεικτικά, για οφειλή 100.000 ευρώ και προκαταβολή 40% (δηλαδή 40.000 ευρώ) που ζητείται σήμερα, απομένει προς ρύθμιση ποσό 60.000 ευρώ. Με την προκαταβολή στο 15% ή και χαμηλότερα, ο δανειολήπτης καταβάλλει 15.000 ευρώ προκαταβολή, απομένουν προς ρύθμιση 85.000 ευρώ, άρα ο δανειολήπτης έχει άμεσο όφελος σε ρευστότητα τουλάχιστον 25.000 ευρώ.

Αντιστοίχως, σε μια οφειλή 200.000 ευρώ, όπου ζητείται προκαταβολή 50% (100.000 ευρώ), με πλαφόν προκαταβολής στο 15% ο δανειολήπτης θα καταβάλει 30.000 ευρώ, θα του απομένουν προς ρύθμιση 170.000 ευρώ και θα έχει όφελος σε ρευστότητα 70.000 ευρώ. Με άλλα λόγια, διαμορφώνονται δύο διαφορετικές διαδρομές ρύθμισης: ο οφειλέτης μπορεί να επιδιώξει απευθείας τυποποιημένη συμφωνία με τον πιστωτή με «ταβάνι» 15% στην προκαταβολή και παράλληλα να προσφύγει στον Εξωδικαστικό, ο οποίος μπορεί να δώσει συνολική λύση για χρέη προς το Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία, τράπεζες και servicers και, ανάλογα με την περίπτωση, μεγαλύτερο αριθμό δόσεων (240) και διαγραφή οφειλής.

Το χρονοδιάγραμμα

Η απευθείας ρύθμιση αποκτά επίσης συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Ο πιστωτής θα πρέπει μέσα σε τρεις μήνες από την πλήρη υποβολή του φακέλου από τον οφειλέτη είτε να καταθέσει κατάλληλη και βιώσιμη πρόταση ρύθμισης, με βάση το εισόδημα, την περιουσία και την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής του, είτε να εξηγήσει εγγράφως και τεκμηριωμένα γιατί την απορρίπτει. Ο οφειλέτης θα έχει έναν μήνα για να απαντήσει και η διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο μέσα σε έξι μήνες. Εφόσον υπάρχουν δύο βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις, θα πρέπει να παρουσιάζονται και οι δύο. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα διαμεσολάβησης μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή.

Η προστασία του συνεπούς δανειολήπτη

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η προστασία του συνεπούς δανειολήπτη. Όσο τηρεί ενεργή ρύθμιση, δεν θα μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με καταγγελία της συμφωνίας, διαταγή πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση πλειστηριασμού από τους servicers. Αν ο servicer παραβιάσει τη ρύθμιση, η παράνομη πράξη θα είναι αυτοδικαίως άκυρη. Ο οφειλέτης θα πιστωθεί ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις, ενώ η ρύθμιση θα παραταθεί κατά πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση. Παράλληλα, προβλέπεται πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ στον πιστωτή, με αυστηρότερες εποπτικές συνέπειες σε περίπτωση επανάληψης.

Το δικαίωμα που κατοχυρώνεται

Για πρώτη φορά κατοχυρώνεται ρητά το δικαίωμα του οφειλέτη να ζητά δωρεάν και αναλυτικά όλα τα στοιχεία της οφειλής: συμβάσεις και τροποποιήσεις, ιστορικό πληρωμών, επιτόκια, κεφάλαιο, τόκους, προμήθειες και λοιπές επιβαρύνσεις. Τα στοιχεία θα πρέπει να δίνονται μέσα σε 45 ημέρες. Αν ο πιστωτής δεν τα παράσχει εγκαίρως, οι τόκοι με τους οποίους επιβαρύνεται ο οφειλέτης παγώνουν μέχρι ο servicer να παράσχει πλήρη στοιχεία.

Παράλληλα, επανέρχεται χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης η προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του νόμου 3259/2004 για δάνεια σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, ώστε να τεθεί όριο στη διαρκή συσσώρευση τόκων και επιβαρύνσεων. Στην πράξη, η προστασία του νόμου γενικεύεται και επεκτείνεται σε όλους τους οφειλέτες με δάνεια σε καθυστέρηση, βάζοντας ανώτατο όριο στη διόγκωση της οφειλής. Εν προκειμένω, τίθεται πλαφόν στα «πανωτόκια» για παλιές ληξιπρόθεσμες οφειλές, και το μέγιστο ποσό οφειλής δεν μπορεί να ξεπερνά το τριπλάσιο του κεφαλαίου που δανείστηκε ο οφειλέτης.

Δημοσιεύτηκε στην Απογευματινή