Την επόμενη εβδομάδα, στο Λουξεμβούργο, θα κριθεί η μάχη της Αθήνας για την εξασφάλιση πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου. Ο στόχος είναι η Ελλάδα να μπορέσει να παράσχει αποτελεσματική στήριξη σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αντιμέτωπες με την καταιγίδα του υψηλού ενεργειακού κόστους.
Ενεργειακή ακρίβεια: Η μάχη της Αθήνας για δημοσιονομική ευελιξία μεταφέρεται στο Λουξεμβούργο
Η χώρα μας αιτείται από την Ευρώπη μεγαλύτερη ευελιξία εντός των δημοσιονομικών κανόνων. Αυτό θα επιτρέψει στα προσωρινά μέτρα στήριξης να μην περιορίζονται από τα όρια των καθαρών δαπανών. Ουσιαστικά, η Ελλάδα επιθυμεί τα επιπλέον έσοδα από τον ΦΠΑ, τα οποία προκύπτουν από την αυξημένη ακρίβεια και εισρέουν στα κρατικά ταμεία, να μπορούν να αξιοποιηθούν για στοχευμένες παρεμβάσεις. Ωστόσο, για να γίνει αυτό πραγματικότητα, απαιτείται προηγουμένως ευρωπαϊκή συμφωνία.
Eurogroup και ECOFIN: Οι κρίσιμες ημερομηνίες για τα μέτρα στήριξης
Η ενεργειακή κρίση αναμένεται να αποτελέσει πρωταρχικό θέμα συζήτησης στο Eurogroup της επόμενης Πέμπτης, 8 Οκτωβρίου, υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη. Η συζήτηση θα συνεχιστεί την Παρασκευή, 9 Οκτωβρίου, στο ECOFIN. Το τελικό πολιτικό βάρος των αποφάσεων, όμως, αναμένεται να μεταφερθεί στη Σύνοδο Κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών, στις 15 και 16 Οκτωβρίου.
Το ελληνικό αίτημα έχει ήδη κοινοποιηθεί στις Βρυξέλλες, μέσω της επιστολής που απέστειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η Αθήνα ζητά, αφενός, να μην προσμετρώνται, σε συγκεκριμένο όριο, στους δημοσιονομικούς υπολογισμούς τα προσωρινά μέτρα που εφαρμόζουν τα κράτη-μέλη για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης. Αφετέρου, ζητά να μπορούν να αξιοποιούνται τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ, τα οποία προκύπτουν από την άνοδο των τιμών, για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Τα 950 εκατ. ευρώ από τον ΦΠΑ και το ελληνικό αίτημα για ευελιξία
Πρόκειται για μια στρατηγική κίνηση με στόχο τη δημιουργία ενός πρόσθετου δημοσιονομικού «αποθέματος» για την περίπτωση παράτασης της ενεργειακής αναταραχής. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της κυβέρνησης, τα επιπλέον έσοδα από τον ΦΠΑ ανέρχονται περίπου στα 950 εκατ. ευρώ. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει αυτά τα ποσά να επιστρέψουν στην οικονομία, μέσω στοχευμένων μέτρων. Το αίτημα της Ελλάδας διατυπώνεται σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο όπου οι κυβερνήσεις έχουν ήδη εφαρμόσει διάφορα εργαλεία για τον περιορισμό των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης, χωρίς όμως να υπάρχει ομοφωνία σχετικά με το εύρος της δημοσιονομικής στήριξης που μπορεί να παρασχεθεί.
Μέτρα στήριξης έχουν ήδη ανακοινώσει η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, με παρεμβάσεις που περιλαμβάνουν επιδοτήσεις, φορολογικές ελαφρύνσεις και ενισχύσεις προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε επιδοτήσεις για το πετρέλαιο κίνησης και τη βενζίνη (fuel pass για την περίοδο Απριλίου-Μαΐου) και ετοιμάζει νέο πακέτο για το πετρέλαιο θέρμανσης.
Δεδομένης της απουσίας κοινού ευρωπαϊκού βηματισμού, το οικονομικό επιτελείο της Ελλάδας προτιμά να μην εξαντλήσει όλες τις διαθέσιμες «γραμμές άμυνας» άμεσα. Αντιθέτως, επιθυμεί να διατηρήσει εφεδρείες για την περίπτωση περαιτέρω αύξησης των διεθνών τιμών του πετρελαίου ή μεγαλύτερης διάρκειας ενεργειακής αναταραχής.
Η εικόνα των διαθέσιμων περιθωρίων της ελληνικής οικονομίας αναμένεται να αποτυπωθεί πληρέστερα στο προσχέδιο του προϋπολογισμού για το 2027, το οποίο θα κατατεθεί τη Δευτέρα στη Βουλή. Όπως ανέφερε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, στον σχεδιασμό έχουν συμπεριληφθεί ακόμη και δυσμενέστερα σενάρια για την πορεία της ενεργειακής κρίσης, ώστε η κυβέρνηση να είναι σε θέση να προσαρμόζει τις παρεμβάσεις της σύμφωνα με τις εξελίξεις.
Πετρέλαιο θέρμανσης: Το νέο πακέτο και οι αποφάσεις της 14ης Οκτωβρίου
Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι η 14η Οκτωβρίου, ημέρα κατά την οποία αναμένονται οι αποφάσεις σχετικά με το πετρέλαιο θέρμανσης. Το προτεινόμενο πακέτο θα κινηθεί σε δύο βασικούς άξονες: παρέμβαση στην τιμή της αντλίας και ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης, με σκοπό την παροχή περαιτέρω στήριξης στα νοικοκυριά.
