Η προετοιμασία για την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα βρίσκεται στην τελική ευθεία, με πιθανότερο διάστημα πραγματοποίησης τις πρώτες ημέρες του Οκτωβρίου, συγκεκριμένα από τις 6 έως τις 8 Οκτωβρίου. Ο επικεφαλής του State Department αναμένεται στην ελληνική πρωτεύουσα στο πλαίσιο του έκτου γύρου του «Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ».
Οι αρμόδιες υπηρεσίες στην Αθήνα εργάζονται πυρετωδώς για τον «κλειδώμα» της ακριβούς ημερομηνίας, η οποία θα εξαρτηθεί από το πρόγραμμα του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κυριακάτικης Απογευματινής», η αμερικανική αντιπροσωπεία αναμένεται να είναι πολυμελής, με τον κ. Ρούμπιο να συνοδεύεται από στελέχη του State Department, καθώς και από δύο υφυπουργούς του αμερικανικού Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας.
Οι συζητήσεις με την ελληνική κυβέρνηση θα καλύψουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως η εξωτερική πολιτική, η άμυνα και η ενεργειακή ασφάλεια, αναδεικνύοντας τον αυξανόμενο ρόλο της Ελλάδας στον αμερικανικό σχεδιασμό για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Στην ατζέντα ξεχωριστή θέση θα έχουν το μεταναστευτικό, η εσωτερική ασφάλεια, η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και η καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών, με έμφαση στην ενίσχυση των ελέγχων στα ελληνικά αεροδρόμια. Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς και στην κατάσταση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Οι πρόσφατες ενέργειες της Άγκυρας δεν περνούν απαρατήρητες στην Ουάσινγκτον, και η επίσκεψη Ρούμπιο προσφέρει την ευκαιρία για αναλυτική ενημέρωση από την ελληνική πλευρά.
Το ζήτημα των ελληνοτουρκικών σχέσεων θα συζητηθεί εκτενώς στο Υπουργείο Εξωτερικών, με την Ελλάδα να επιδιώκει τη διεθνοποίηση των σχετικών θεμάτων, στοιχείο σταθερό της διπλωματικής της στρατηγικής. Στη συζήτηση θα ενταχθεί και η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ελλάδα, με κύριους σταθμούς τη Σούδα και την Αλεξανδρούπολη. Παράλληλα, η αμερικανική διπλωματία θα έχει επαφές και με την τουρκική πλευρά. Σημειώνεται ότι ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να συναντήσει τον Ταγίπ Ερντογάν στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, όπως επιβεβαίωσε ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ.
Η τακτική της Τουρκίας
Το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών, το οποίο η Άγκυρα επανέρχεται συχνά, βρίσκεται εκ νέου στο επίκεντρο των ελληνοτουρκικών επαφών. Η τουρκική επιχειρηματολογία συνδέει το θέμα αυτό με την αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο, μια θέση που έχει ιστορικές ρίζες και έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια. Τούρκοι αξιωματούχοι, όπως ο Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, έχουν δηλώσει ότι «ο εξοπλισμός νησιών συνιστά απειλή για την Τουρκία». Η ελληνική απάντηση, μέσω του εκπροσώπου του Υπουργείου Εξωτερικών, Παναγιώτη Γιαννακούλια, ήταν άμεση, τονίζοντας ότι οι τουρκικές αιτιάσεις δεν έχουν νομικό έρεισμα και έχουν απορριφθεί επανειλημμένως. Παράλληλα, η Ελλάδα επανέφερε το ζήτημα του τουρκικού casus belli, υπογραμμίζοντας ότι η αμυντική θωράκιση του ελληνικού εδάφους δεν μπορεί να εξετάζεται αποκομμένη από αυτή την πραγματικότητα.
Η αντιπαράθεση αυτή δεν είναι καινούργια. Τον Ιούλιο του 2021, η Τουρκία είχε απευθυνθεί στον Αντόνιο Γκουτέρες, ζητώντας την αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική παρουσία επηρεάζει την ασφάλεια της Τουρκίας και τη σταθερότητα της περιοχής. Η Ελλάδα απάντησε με δική της επιστολή, παραπέμποντας στο δικαίωμα αυτοάμυνας, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ.
Το νομικό επιχείρημα της νόμιμης άμυνας αποτελεί θεμελιώδη κανόνα του Διεθνούς Δικαίου, όπως αναλύει και ο βουλευτής και καθηγητής Άγγελος Συρίγος. Η Αθήνα επισημαίνει ότι η συζήτηση για την αμυντική διάταξη των νησιών δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το γεγονός ότι η Τουρκία διατηρεί σε ισχύ το casus belli. Παράλληλα, η Ελλάδα παρακολουθεί στενά τη μεταφορά τουρκικών δυνάμεων κοντά στα ελληνικά νησιά.
Στο Κάιρο ο ΥΠΕΘΑ
Παράλληλα με τις εξελίξεις στο ελληνοτουρκικό μέτωπο, η Αθήνα ενισχύει τις επαφές της με τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η επικείμενη επίσκεψη του Νίκου Δένδια στην Αίγυπτο, όπου θα πραγματοποιήσει τριμερή συνάντηση με τους ομολόγους του από την Αίγυπτο και την Κύπρο. Η συνάντηση αποκτά πρόσθετη σημασία, καθώς αυτή την περίοδο διεξάγεται στην Κρήτη η άσκηση «Μέδουσα», με τη συμμετοχή δυνάμεων από Ελλάδα, Αίγυπτο, Κύπρο, Γαλλία και Ιταλία.
Ιδιαίτερο κεφάλαιο των ελληνοαιγυπτιακών σχέσεων αποτελεί η ιστορική συμφωνία μερικής οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που υπεγράφη το 2020. Ωστόσο, οι σχέσεις Αιγύπτου και Τουρκίας έχουν περάσει από περίοδο έντονης αντιπαράθεσης σε σταδιακή επαναπροσέγγιση.
* Δημοσιεύθηκε στην «Κυριακάτικη Απογευματινή»
