Σημαντικές αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο τίθενται πλέον σε ισχύ, αναδιαμορφώνοντας τον τρόπο διαχείρισης των κληρονομιών και των οφειλών που αφήνει πίσω του ο εκλιπών. Το νέο νομικό πλαίσιο, που ρυθμίζει τόσο τη διανομή της περιουσίας όσο και την αντιμετώπιση των χρεών, εφαρμόζεται από τις 16 Σεπτεμβρίου και αφορά όλους τους θανάτους που έχουν συμβεί από την εν λόγω ημερομηνία και εξής. Για συγγενείς και κληρονόμους προσώπων που έχουν αποβιώσει προγενέστερα, εξακολουθούν να ισχύουν οι προηγούμενες διατάξεις.
Διαβάστε: Έξι «κλειδιά» για γρήγορες κληρονομιές από τις 16 Σεπτεμβρίου: Τι αλλάζει και πώς ωφελούνται οικογένειες, κληρονόμοι, συμβολαιογράφοι και δικηγόροι
Νέο Κληρονομικό Δίκαιο: Προστασία της Προσωπικής Περιουσίας των Κληρονόμων
Μία από τις πιο ουσιαστικές αλλαγές του νέου κληρονομικού δικαίου εστιάζει στα χρέη που ενδέχεται να συνοδεύουν μια κληρονομιά. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, ο κληρονόμος δεν υποχρεούται πλέον να καλύψει τα χρέη του αποβιώσαντος από την προσωπική του περιουσία. Η ευθύνη του περιορίζεται αυστηρά στην αξία της περιουσίας που αποτελεί μέρος της κληρονομιάς.
«Αυτό επιλύει ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα. Πολλές φορές κάποιος κληρονόμος από τη μία μέρα στην άλλη μπορούσε να βρεθεί να χρωστάει απέναντι σε τράπεζες ή και στο δημόσιο», ανέφερε ο Αντώνης Καραμπατζός, καθηγητής στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μιλώντας στην ΕΡΤ.
Επομένως, με το νέο καθεστώς, οι πιστωτές των εκκρεμών οικονομικών υποχρεώσεων του εκλιπόντος δεν θα μπορούν να διεκδικήσουν την κάλυψη των οφειλών από το σπίτι, τις καταθέσεις ή άλλα περιουσιακά στοιχεία που ήδη κατέχει ο κληρονόμος.
Κληρονομικές Συμφωνίες Πριν από τον Θάνατο
Πλέον, μέσω συμβολαιογραφικής πράξης, ο ιδιοκτήτης μιας περιουσίας έχει τη δυνατότητα να συνάψει εκ των προτέρων συμφωνίες με τους εν ζωή κληρονόμους του, καθορίζοντας ποιος θα λάβει τι μετά τον θάνατό του.
«Πρόκειται για συμβάσεις εγκατάστασης κληρονόμων, κυρίως εν ζωή. Δηλαδή, κάποιος επιθυμεί να εγκαταστήσει κληρονόμους και έρχεται σε αυτούς με μια συμφωνία, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει και επιμέρους ρυθμίσεις», εξήγησε ο καθηγητής Αντώνης Καραμπατζός.
Η εν λόγω ρύθμιση μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική για οικογένειες με παιδιά από διαφορετικούς γάμους ή προηγούμενες συζυγικές σχέσεις.
Επιπλέον, αυτή η αλλαγή είναι ζωτικής σημασίας για τη διαδοχή σε οικογενειακές επιχειρήσεις και την κληρονομιά ακινήτων, καθώς επιτρέπει την έγκαιρη οργάνωση και τακτοποίηση των περιουσιακών στοιχείων του ιδιοκτήτη, συμβάλλοντας στον περιορισμό μελλοντικών συγκρούσεων μεταξύ των κληρονόμων.
Με το νέο δίκαιο, η περιουσία ή η επιχείρηση του ιδιοκτήτη μπορεί να διαμορφωθεί κατά τρόπο που να διευκολύνει τη μετάβασή της στην επόμενη γενιά, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές δυνατότητες και προτιμήσεις των παιδιών.
Η Νόμιμη Μοίρα Μετατρέπεται σε Χρηματική Απαίτηση
Το νέο καθεστώς εισάγει επίσης μια σημαντική μεταβολή στο ζήτημα της νόμιμης μοίρας, η οποία αντιπροσωπεύει το ελάχιστο ποσοστό της περιουσίας ενός θανόντος που δικαιούνται αναγκαστικά οι στενότεροι συγγενείς του, ακόμα και εάν υπήρχε αντίθετη βούληση στη διαθήκη του.
Συγκεκριμένα, ο νέος κώδικας ορίζει ότι η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται σε χρηματική απαίτηση κατά του κληρονόμου, ισόποση με το ήμισυ της μερίδας που θα δικαιούνταν ο αποδέκτης εάν δεν υπήρχε διαθήκη. Αυτό σημαίνει ότι ο δικαιούχος – παιδιά, γονείς και επιζών σύζυγος του εκλιπόντος – αποκτά μια καθαρά χρηματική αξίωση έναντι των λοιπών κληρονόμων.
«Η νόμιμη μοίρα λειτουργούσε ως ένα δρεπάνι, το οποίο θέριζε οριζόντια κάθε κινητό και ακίνητο περιουσιακό στοιχείο του κληρονομουμένου. Τώρα αυτό που κάνουμε είναι ότι μετατρέπουμε από εμπράγματη συμμετοχή τη νόμιμη μοίρα σε μια χρηματική αξίωση», δήλωσε ο κ. Καραμπατζός.
Αυτό συνεπάγεται ότι ο νόμιμος μεριδούχος δεν αποκτά πλέον αυτόματα ποσοστό συνιδιοκτησίας επί των συγκεκριμένων ακινήτων ή κινητών περιουσιακών στοιχείων της κληρονομιάς, αλλά έχει το δικαίωμα να διεκδικήσει το αντίστοιχο χρηματικό ποσό.
