Η μέση μηνιαία δαπάνη των ελληνικών νοικοκυριών αυξάνεται συνεχώς τα τελευταία χρόνια, ωστόσο ένα ολοένα και μεγαλύτερο μέρος της κατευθύνεται σε απαραίτητες, ανελαστικές δαπάνες, όπως είναι τα τρόφιμα, η στέγαση και οι μεταφορές.
Διαβάστε: Δημοσκόπηση Metron Analysis: Οικονομική Ασφυξία για το 82% των Νοικοκυριών που Δεν Βγάζουν τον Μήνα, Απαισιοδοξία για τον Χειμώνα – Το 86% Ζητά Λύσεις από την Κυβέρνηση
Αυτό αποκαλύπτουν οι Ερευνες Οικογενειακών Προϋπολογισμών (ΕΟΠ) της ΕΛ.ΣΤΑΤ., οι οποίες καταδεικνύουν ότι τα νοικοκυριά διοχετεύουν όλο και περισσότερα κεφάλαια στις τρεις προαναφερόμενες κατηγορίες. Αυτή η τάση οφείλεται είτε στην υπέρμετρη άνοδο των τιμών των βασικών αγαθών, είτε στην έλλειψη αντίστοιχης αύξησης του εισοδήματος, είτε σε συνδυασμό και των δύο παραγόντων. Ως αποτέλεσμα, ο Έλληνας καταναλωτής πλέον αφιερώνει μεγαλύτερο ποσοστό της μηνιαίας του δαπάνης σε τρόφιμα, στέγαση και μετακινήσεις, μειώνοντας αντίστοιχα τις δαπάνες για πολιτισμό, αναψυχή και, κυρίως, για αγορές ρούχων, υποδημάτων και άλλων διαρκών αγαθών.
Ακρίβεια: Η Τριπλή Θηλιά της Αύξησης Τιμών Πνίγει τα Νοικοκυριά
Το 2025, τα βασικά αγαθά απορρόφησαν το 48,7% της μηνιαίας δαπάνης του μέσου ελληνικού νοικοκυριού. Το ποσοστό αυτό παρουσιάζει αύξηση σε σχέση με το 48,4% του 2024, το 47,4% του 2016 και το 41,6% του 2008. Σε ονομαστικές τιμές, η συνολική δαπάνη για βασικά αγαθά ξεπέρασε ακόμη και αυτή του 2008, φτάνοντας τα 887,5 ευρώ πέρυσι, έναντι 880,10 ευρώ το 2008.
Είναι αξιοσημείωτο ότι το 2008 το μέσο νοικοκυριό διέθετε 16,4% της μηνιαίας του δαπάνης σε τρόφιμα, ενώ το 2025 το ποσοστό αυτό ανέρχεται σε 20,4%. Σε απόλυτες τιμές, η μηνιαία δαπάνη για τρόφιμα αυξήθηκε από 347,60 ευρώ το 2008 σε 371,20 ευρώ το 2025. Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει και η στέγαση. Σήμερα, αναλογικά, καταβάλλουμε περισσότερα για στέγαση σε σύγκριση με το 2008. Τότε, η στέγαση απορροφούσε 11,8% της μηνιαίας δαπάνης, ενώ πέρυσι έφτασε το 14,7%.
Η Πίεση Βαθαίνει για τους Φτωχότερους
Τα παραπάνω ποσοστά επιδεινώνονται όταν εξετάζονται ξεχωριστά οι ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Τα νοικοκυριά με χαμηλότερο εισόδημα δαπανούν το 60,8% του μηνιαίου προϋπολογισμού τους σε τρόφιμα, στέγαση και μεταφορές, έναντι 47,9% των νοικοκυριών με υψηλότερο εισόδημα. Ειδικότερα, οι οικονομικά ασθενέστεροι δαπανούν δυσανάλογα περισσότερα σε τρόφιμα, με τη μηνιαία δαπάνη να αντιστοιχεί στο 31,9% (σε σύγκριση με 19,5% των μη φτωχών), καθώς και σε στέγαση, που φτάνει το 22,5% (έναντι 15% των μη φτωχών) της μηνιαίας τους δαπάνης.
Αντίθετα, τα νοικοκυριά με υψηλότερο εισόδημα αφιερώνουν σημαντικά μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού τους στις μεταφορές, με το αντίστοιχο ποσοστό να φτάνει το 13,4% της μηνιαίας δαπάνης, έναντι μόλις 6,4% των νοικοκυριών με χαμηλότερο εισόδημα. Στην ΕΛ.ΣΤΑΤ., ο διαχωρισμός μεταξύ φτωχών και μη φτωχών βασίζεται στο διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα, όπου ως όριο φτώχειας ορίζεται το 60% αυτού. Ενδεικτικά, πέρυσι το κατώφλι φτώχειας για ένα ζευγάρι χωρίς παιδιά διαμορφώθηκε στα 877,59 ευρώ.
Τα τρόφιμα και η στέγαση αποτελούν τις μοναδικές κατηγορίες δαπανών από τις 13 που εξετάζει η ΕΛ.ΣΤΑΤ. στις ΕΟΠ, στις οποίες καταγράφεται ονομαστική αύξηση δαπάνης από το 2008 και έπειτα. Σε όλες τις υπόλοιπες κατηγορίες, οι δαπάνες του 2025 υστερούν σε σύγκριση με εκείνες του 2008.
Είναι ενθαρρυντικό ότι οι δαπάνες για Υγεία και Εκπαίδευση έχουν ανακάμψει, τουλάχιστον σε ονομαστικό επίπεδο (παρότι υστερούν σε πραγματικές τιμές). Το 2008, κάθε νοικοκυριό δαπανούσε μηνιαίως 64 ευρώ για Εκπαίδευση, ποσό που διατηρήθηκε και το 2025. Αντίστοιχα, το 2008 δαπανήθηκαν 142 ευρώ μηνιαίως για υπηρεσίες Υγείας, ενώ το 2025 το ποσό αυτό ανήλθε σε 138 ευρώ.
Αντιθέτως, η σημαντικότερη μείωση παρατηρείται στις δαπάνες για διαρκή αγαθά (έπιπλα, ρούχα κ.λπ.), καθώς και σε υπηρεσίες προσωπικής υγιεινής και αισθητικής, υπηρεσίες ασφάλειας και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Η μέση μηνιαία δαπάνη το 2025 ήταν περίπου 42% χαμηλότερη σε σχέση με το 2008. Τότε, κάθε νοικοκυριό ξόδευε 212,48 ευρώ σε διάφορες υπηρεσίες και διαρκή αγαθά, ενώ πέρυσι το ποσό έφτασε τα 121,39 ευρώ. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η μείωση της μηνιαίας δαπάνης των ελληνικών νοικοκυριών για διαρκή αγαθά, όπως ρούχα, έπιπλα, οικιακές συσκευές και είδη σπιτιού, με την κάμψη να πλησιάζει το 50%. Το 2008, κάθε ελληνικό νοικοκυριό ξόδευε 174,24 ευρώ μόνο για ένδυση και υπόδηση, και επιπλέον 149,45 ευρώ για άλλα διαρκή αγαθά (συσκευές, είδη σπιτιού). Το 2025, οι δαπάνες αυτές είχαν περιοριστεί αντίστοιχα σε 88,64 ευρώ (ονομαστική μείωση 49,1%) και 80,40 ευρώ (μείωση 46,2%).
Στις παραπάνω μειώσεις δαπανών, θα πρέπει να συνυπολογιστεί και ο πληθωρισμός. Η μείωση της μηνιαίας δαπάνης για διαρκή αγαθά είναι ακόμη μεγαλύτερη σε πραγματικές τιμές, δεδομένου ότι την περίοδο 2008-2025 έχει καταγραφεί συσσωρευμένος πληθωρισμός της τάξης του 30%, με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης να σημειώνεται τα τελευταία 4-5 χρόνια. Σε σχέση με το 2024, η μέση μηνιαία δαπάνη του ελληνικού νοικοκυριού πέρυσι αυξήθηκε κατά 5,5% σε ονομαστικές τιμές, διαμορφώθηκε στα 1.820,20 ευρώ. Σε πραγματικές τιμές, η αύξηση περιορίζεται στο 2,9%, λαμβάνοντας υπόψη τον πληθωρισμό 2,6% που καταγράφηκε πέρυσι.
Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα Παραπολιτικά
